آرشیو موضوع : اخترفیزیک

آیا حقیقت دارد در اوایل سال ۲۰۱۴ فورانی از خورشید به سمت زمین آمد و باعث قطع شدن برق شد؟ چه اتفاقی در انتظار ما است؟

آیا حقیقت دارد در اوایل سال 2014 فورانی از خورشید به سمت زمین آمد و باعث قطع شدن برق شد؟ چه اتفاقی در انتظار ما است؟
نمای نزدیک از لکه‌ی خورشیدی AR1944 - امتیاز تصویر: NASA/SDO برای دیدن تصویر باکیفیت روی آن کلیک کنید. نخستین فعالیت بارز خورشید در سال جدید میلادی روز سه‎­شنبه 7 ژانویه (14 دی) رخ داد. لکه­‌ی خورشیدی AR1944 که یکی از بزرگ‌­ترین گروهِ لکه‌­ها در دهه‌ی گذشته بود فوران کرد و شراره­‌ی به­‌نسبت ملایمی از نوع M7.2 روانه­‌ی فضا نمود. تنها یک ساعت پس از آن، شراره­‌ی شدیدتر و پرانرژی­‌تری این­‎بار از نوع X1.2 به وقوع پیوست. رخداد این شراره همان آثار آشنای ...
ادامه مطلب

دانشمندان چگونه از درون خورشید پی بردند که چه چیزهایی تشکیل شده است؟

دانشمندان چگونه از درون خورشید پی بردند که چه چیزهایی تشکیل شده است؟
مشاهده­‎‌ی مستقیم تنها یکی از راه‌­های بررسی خورشید است. با این روش می‎‌­توان از سطح و لایه‌­های مختلف جوّ خورشید اطلاعات به دست آورد. وقتی با تلسکوپ کوچک مجهز به فیلتر خورشیدی (مثلاً مایلار) به رصد خورشید می‌­پردازیم، بیرونی­‌ترین لایه­‌ی سطح آن، یعنی فوتوسفر یا نورکره­‌ی خورشید را می‌­بینیم.
ادامه مطلب

ستاره بین کوتوله‌ی سفید تا کوتوله‌ی سیاه چه مراحلی را پشت سر می‌گذارد؟

ستاره بین کوتوله‌ی سفید تا کوتوله‌ي سیاه چه مراحلی را پشت سر می‌گذارد؟
معمولاً مرحله‌ی خاصی ذکر نمی‌شود. همان طور که می‌دانیم ستاره‌هایی با جرمی کمتر از جرم چاندارسکار، به کوتوله‌ی سفید تبدیل می‌شوند. اگر چه یک کوتوله‌ی سفید در مقایسه با زندگی قبلی‌اش، ستاره‌ای مرده محسوب می‌شود؛ همچنان به مقدار محدود تابش می‌کند و البته متراکم می‌شود. این تابش و از دست دادن انرژی به بیشتر سرد شدن ستاره می‌انجامد. تا جایی که دمای‌اش تقریباً به صفر می‌سد که در این صورت به یک کوتوله‌ی سیاه تبدیل شده است.
ادامه مطلب

چرا اختروش‌ها بسیار سریع پرتوی گاما پرتاب می‌کنند؟

 چرا اختروش‌ها بسیار سریع پرتوی گاما پرتاب می‌کنند؟
ماهیت اختروش‌ها به درستی مشخص نیست اما  به احتمال زیاد اختروش‌ها هسته‌ی کهکشان‌های فعال هستند. این کهکشان‌ها در مرکز خود اَبَرسیاهچاله‌ای پرچرم دارند. فروریزش مواد به درون این سیاه‌چاله امواج الکترومغناطیسی پر انرژی از جمله پرتوهای ایکس و گاما ایجاد می‌کند. در واقع هنگامی که اجسام به سیاه‌چاله نزدیک می‌شوند ، در اثر گرانش و نیرو‌های کشندی خرد می‌شوند و به اجزای سازنده‌شان از جمله ذرات باردار تجزیه می‌شوند. این ذرات هنگام فروریزش در سیاه‌چاله شتاب می‌گیرند و پرتو‌های الکترومغناطیسی ایجاد می‌کنند. اما سرعت این پرتو‌ها همان سرعت نور است که مقدار ثابتی دارد ...
ادامه مطلب

طوفان خورشیدی چیست و چه آثاری دارد؟

طوفان خورشیدی چیست و چه آثاری دارد؟
«طوفان خورشیدی» (یا طوفان مغناطیسی) واژه­‌ای عام است و گاهی به­‌سبب معنای وسیعی که دارد کمی ابهام­‌آمیز به­‌نظر می­‌رسد. از این­‌رو بهتر است از دو دیدگاه مختلف به موضوع طوفان­ خورشیدی بپردازیم
ادامه مطلب

منظور از خطوط هیدروژن آلفا چیست؟

منظور از خطوط هیدروژن آلفا چیست؟
بر طبق نظریه‌ی مکانیک کوانتومی ساختار اتم به گونه‌ایست که هسته که از پروتون‌ها با بار مثبت و نوترون‌ها تشکیل شده در مرکز قرار دارد و الکترون‌ها با بار منفی به دور هسته می‌چرخند این ساختار خیلی شبیه منظومه‌ی شمسی است که در آن خورشید در مرکز است و سیارات به  دور آن می‌چرخند البته با این تفاوت که در اتم الکترون نمی‌تواند در هر فاصله از هسته در هر مدار دلخواهی باشد  مدارهای خاصی وجود دارند که الکترون مجاز به حرکت در آن است عامل اصلی تعیین‌کننده برای اینکه الکترون در کدام مدار باشد ...
ادامه مطلب

خورشید تا چند سال در مرحله‎ی غول سرخی باقی می‌ماند؟

خورشید تا چند سال در مرحله‎ی غول سرخی باقی می‌ماند؟
خورشید، درست مثل همه‌­ی ستاره­‌های دیگر، روند تحولی خاص خود را دارد؛ در حدود 4/5 میلیارد سال قبل به­‎وجود آمده و به‌­تدریج به تعادل و پایداری رسیده است، و ­اکنون به‌صورت یک ستاره­‌ی معمولی در حال نور افشانی است.
ادامه مطلب

غول آبی چیست و چگونه به وجود می‌آید؟ تفاوتش با ستاره‌های رشته‌ی اصلی چیست؟

 غول آبی چیست و چگونه به وجود می‌آید؟ تفاوتش با ستاره‌های رشته‌ی اصلی چیست؟
غول‌های آبی ستاره‌های بسیار پر جرم با جرمی چند ده برابر جرم خورشید از رده‌ی طیفی O یا B هستند و روی رشته‌ی اصلی در بالای رشته در بخش ستاره‌های با درخشندگی و دمای سطح بالا قرار دارند. به دلیل جرم و گرانش زیاد، فشار و دما در هسته‌ی این ستاره‌ها (که محل انجام واکنش‌های هسته‌ای است) بسیار زیاد است در نتیجه آهنگ رخ دادن واکنش‌های همجوشی هسته‌ای نیز در این ستاره‌ها بسیار بالاست. بنابراین این ستاره‌ها بسیار درخشانند (حدود 10000 برابرخورشید) و  دمای سطح بالایی دارند به همین دلیل نور با طول موج کوتاه یعنی آبی از سطح آن‌ها تابش می‌شود....
ادامه مطلب

روی هم رفته چند نوع ذره از خورشید جدا و در فضا منتشر می‌شوند و جرم کلی آن‌ها (در هر ثانیه) چقدر است؟

روي هم رفته چند نوع ذره از خورشيد جدا و در فضا منتشر می‌شوند و جرم كلی آن‌ها (در هر ثانيه) چقدر است؟
آن­چه از خورشید به طرف زمین روانه می­‌شود می‌­توان در دو دسته­‌بندی عمده قرار داد: تابش (ذرات نور) و ذرات ماده. تابش شامل فوتون­‌های نور مرئی، پرتوهای فروسرخ و فرابنفش و ایکس و نیز امواج رادیویی است.
ادامه مطلب

آیا اگر روزی از روی کره‌ی دیگری مانند ماه به آسمان نگاه کنیم ممکن است اجرامی ببینیم که تا به حال ندیده باشیم؟

 آیا اگر روزی از روی کره‌ی دیگری مانند ماه به آسمان نگاه کنیم ممکن است اجرامی ببینیم که تا به حال ندیده باشیم؟
ستاره‌هایی که با چشم غیر مسلح در آسمان می‌بینم به قدری از ما دور هستند که حتی اگر میلیون‌ها کیلومتر با فضاپیما در منظومه‌ی شمسی جابه‌جا شویم و به کُرات دیگری مانند مریخ و زهره و عطارد و حتی اقمار مشتری و زحل و اورانوس و نپتون برویم، باز هم کماکان همان آسمان و همان صورت‌های فلکی و همان اجرام غیر‌ستاره‌ای را خواهیم دید که پیش‌تر از زمین می‌توانستیم ببینیم. می‌توانید امتحان کنید! اگر نرم افزار آسمان‌نمای آسمان پُرستاره (Starry Night) را روی رایانه‌ی خود نصب کرده‌اید موقعیت ناظر را در این نرم‌افزار به کره‌ی ماه یا سیاره‌ی دیگری مانند مریخ ...
ادامه مطلب

بارها عبارت‌هایی مثل «دمای سطح خورشید» را شنیده‌ام. مگر خورشید سطح دارد؟

بارها عبارت‌هايي مثل «دماي سطح خورشيد» را شنيده‌ام. مگر خورشيد سطح دارد؟
خورشید از ماده‌­ی گازی شکل داغی که پلاسما نامیده می­‌شود تشکیل شده است. پلاسما گازی است که به سبب دمای بسیار بالا، الکترون‌های آن (یون­‌های منفی) از هسته ( یون‌های مثبت) جدا شده است. مقدار پلاسمای تشکیل دهنده­‌ی خورشید خیلی زیاد و درنتیجه جرم آن بسیار بالاست (333000 برابر جرم زمین!). لایه­‌های داخلی و مرکزی خورشید در اثر وزن لایه­‌های بالاتر فشرده می­‌شوند و تراکم و چگالی زیادی دارند؛ 150 گرم بر سانتی‌متر مکعب (150 برابر متراکم­‌تر از آب). هر چه از مرکز خورشید به طرف قسمت­‌های بیرونی آن دور شویم از تراکم ماده کاسته می­‌شود و محیط رقیق­‌تر می­‌شود. در آستانه­‌ی خارج شدن از درون خورشید و ورود به فضای پیرامونی آن، ...
ادامه مطلب

آیا سیارات هم‌زمان با خورشید شکل گرفتند یا این‌که اول خورشید به وجود آمد و بعد سیارات به دور آن شکل گرفتند؟

آيا سيارات هم‌زمان با خورشيد شكل گرفتند يا اين‌كه اول خورشيد به وجود آمد و بعد سيارات به دور آن شكل گرفتند؟
یرای پاسخ دادن به این پرسش باید به عقب برگردیم و ببینیم خورشید و سیارات چگونه‌ به وجود آمده‌اند
ادامه مطلب

آیا ممکن است فعالیت خورشید چنان شدید بشود که آثار مخربی روی زمین یا ساکنان آن بگذارد؟

آيا ممكن است فعاليت خورشيد چنان شديد بشود كه آثار مخربي روي زمين يا ساكنان آن بگذارد؟
یک نمونه از فوران تاجی ماده- دایره‌ی سفید رنگ نشان‌دهنده‌ی ابعاد قرص خورشید است. بیشتر اتفاقاتی که در سطح و جوّ خورشید می‌­افتد دارای ماهیت مغناطیسی هستند. به این معنی که برهم­‌کنش یک میدان مغناطیسی موضعی و متمرکز با پلاسمای داغ خورشید منجر به وقوع یک پدیده‌­ی انفجاری و آزاد شدن انرژی می­‌شود. این گونه پدیده­‌ها انواع مختلف دارند و از نظر ابعاد، زمان و مکان وقوع، طول عمر و انرژی که آزاد می­‌کنند متفاوت‌­اند. زبانه­‌ها (Prominencies)، شراره­‌ها (Flares) و فوران­‌های تاجی ماده (Coronal Mas Ejections- CME’s) از جمله‌­ی آن­‌ها هستند. در این میان CME‌ها بسیار عظیم و پرانرژی ...
ادامه مطلب

چرا دور بعضی از ستاره‌ها قرص برافزایشی وجود دارد، اما دور بعضی دیگر وجود ندارد؟

چرا دور بعضي از ستاره‌ها قرص برافزايشي وجود دارد، اما دور بعضي ديگر وجود ندارد؟
این که ستاره‌ای دارای قرص برافزایشی باشد، بستگی به این دارد که در چه مرحله‌ای از سیر تحولی‌اش باشد. در واقع، بیشتر ستاره‌ها - طی فرایند شکل‌گیری‌شان - مرحله‌ای را پشت‌سر‌گذاشته‌اند که دارای قرص برافزایشی بوده اند. اما بنا به دلیل مختلف، از جمله تابش ستاره‌ی مرکزی، برافزایش ماده قرص به روی جسم مرکزی و یا تبدیل بخش عمده‌ی جرم قرص به پیش‌ سیاره؛ پس از مدتی قرص اطراف ستاره جوان و یا یک مرحله قبل‌تر، پیش ستاره، به تدریج محو می‌شود و ستاره بقیه عمرش را بدون داشتن قرص برافزایشی سپری می کند.  اما ...
ادامه مطلب

چگونه می‌توانیم از کهکشان راه شیری که در آن قرار داریم عکس بگیریم؟

چگونه می‌توانیم از کهکشان راه شیری که در آن قرار داریم عکس بگیریم؟
ما هرگز نمی‌توانیم ترسیم درستی از شکل واقعی کهکشان‌مان، آن‌طور که از بیرون دیده می‌شود داشته باشیم، اما عکس‌برداری پانواماتیک (موزاییکی) از نوار مه‌آلود راه شیری با نوردهی‌های بلند‌مدت می‌تواند نمایی کلی از تقابل بازوها و همچنین مرکز برجسته و پُرتراکم کهکشان راه شیری را به تصویر بکشد. این کار با عکس‌برداری‌های مداوم و شاید در طول چند ماه میسر باشد چرا که در مدت یک شب نمی‌توان همه اجرام و ستارگان بازوی کهکشان‌مان را درست و دقیق ثبت کرد. افزونه‌ی کانوت  تصویر موزاییکی  کهکشان راه‌شیری از Nick Risinger  را اینجا ...
ادامه مطلب

دانشمندان چطور می‌دانند که با تلسکوپ فضایی هابل در کجای آسمان به دنبال دورترین کهکشان‌ها بگردند؟

دانشمندان چطور مي‌دانند كه با تلسكوپ فضايي هابل در كجاي آسمان به دنبال دورترين كهكشان‌ها بگردند؟
جهان از همه سو در حال انبساط است و هیچ نقطه‌ای را نمی‌توان به عنوان مرکز پیدایش آن متصور شد و به دنبال دورترین و قدیمی‌ترین کهکشان‌ها گشت. از این رو انتظار می‌رود که بتوان دورترین کهکشان‌ها را در همه جای آسمان یافت. امّا مشکل چیست؟ چشم انسان و سایر ابزار رصدی برای دیدن کهکشان‌ها، ستارگان و سایر اجرام آسمانی نیاز به دریافت نور منتشر (یا منعکس) شده از آن جسم دارند. اما ستارگان، ابرها و گازهای بین ستاره‌ای مانع از رسیدن ...
ادامه مطلب

آیا اگر به کهکشانی (مثلاً آندرومدا) نزدیک شویم، می‌توانیم منظره‌ای مانند بهترین عکس‌های گرفته شده از آن ببینیم؟

آيا اگر به كهكشاني (مثلاً آندرومدا) نزديك شويم، مي‌توانيم منظره‌اي مانند بهترين عكس‌هاي گرفته شده از آن ببينيم؟
بر اساس بهترین تخمین‌ها و شبیه‌سازی‌هایی که در حال حاضر و با بررسی داده‌های موجود درباره دو کهکشان آندرومدا و راه شیری ارائه شده‌اند، حدود 4 میلیارد سال دیگر دو کهکشان بزرگ راه شیری و آندرومدا با هم برخورد می‌کنند.
ادامه مطلب

چرا آسمان در طول روز آبی به‌نظر می‌رسد، ولی هنگام طلوع و غروب خورشید نارنجی است؟

چرا آسمان در طول روز آبی به‌نظر می‌رسد، ولی هنگام طلوع و غروب خورشید نارنجی است؟
می‌دانیم که نور سفیدی که از خورشید می‌بینیم بخش کوچکی از تشعشع خورشیدی یا همان طیف الکترومغناطیس است. این نور را می‌توان با استفاده از یک منشور به اجزای تشکیل ‌دهنده‌اش که همان رنگ‌های رنگین کمانی است تجزیه نمود. جّو زمین آکنده از مولکول­های گازهای گوناگون است. همین مولکول‌ها هستند که با جذب و نشر نور خورشید بر وضع آب و هوا اثر می­گذارند و البته بیشتر این جذب و نشرها در طول موج‌های خارج از بخش مرئی امواج الکترومغناطیس اتفاق می‌افتد. در حقیقت رنگ آبی آسمان، رنگ سفید ابرها و سرخی شفق و فلق در هنگام طلوع و غروب خورشید ناشی از برهم کنش‌های مختلف ...
ادامه مطلب

اختروش‌ها یا همان کوازار چه نوع اجرامی هستند و علت پیدایش آن‌ها چیست؟

اختروش‌ها یا همان کوازار چه نوع اجرامی هستند و علت پیدایش آن‌ها چیست؟
اختروش‌ها یا کوازارها هسته‌های فعال کهکشان‌های دوردست هستند و نام اختروش یا شبه ستاره برای این به آن‌ها داده شده است که اجرامی بسیار درخشان و نقطه‌ای همانند ستاره‌ها به نظر می‌رسند.
ادامه مطلب

مگر خورشید کره‌ای گازی نیست، پس چطور لکه‌های تیره‌ای روی آن شکل می‌گیرند و از بین می‌روند؟

مگر خورشيد كره‌اي گازي نيست، پس چطور لكه‌هاي تيره‌اي روي آن شكل مي‌گيرند و از بين مي‌روند؟
بهتر است در ابتدا ببینیم منظور از «سطح» در یک کره­‌ی گازی (ستاره) چیست؟ خورشید کره­‌ای متشکل از گاز، و اگر دقیق­‌تر بگويیم متشکل از پلاسما است. یعنی گاز داغ یونیده، که به­‌خاطر دمای بالا یون­‌های مثبت و منفی آن از یکدیگر جدا شده­‌اند. اگر قرار باشد توده­‌ای از گاز در ناحیه­‌ای از فضا جمع شود و ستاره­‌ای مانند خورشید را تشکیل دهد، لازم است مقدار آن خیلی زیاد باشد تا اثرات گرانشی متقابل تک­‌تک ذراتش بتواند در نهایت جاذبه­‌ی گرانشی بزرگی ایجاد کند و ذرات  توده را کنار هم نگه دارد و شکل کروی به آن بدهد (جرم خورشید 333000 بار بیشتر از جرم زمین است). بنابراین در قسمت­‌های مرکزی این کره، به دلیل وزن لایه­‌های بالاتر، ماده ...
ادامه مطلب

منشاء عناصر سنگین در زمین چیست؟ با توجه به سن عالم، زمین باید از چندمین نسل ستاره‌ها پدید آمده باشد؟

منشاء عناصر سنگین در زمین چیست؟ با توجه به سن عالم، زمین باید از چندمین نسل ستاره‌ها پديد آمده باشد؟
چه بسیار انسان‌هایی که آمدند و رفتند در رویایی برای تبدیل مس به طلا و چه بسیار کسانی که در این راه گام نهادند و هیچ عایدشان نشد. آرزوهای بر باد رفته‌ای که امروزه کم‌تر فرد آگاهی است که آن را جد‌‌‌ی بگیرد. شیمی به زبان خیلی خودمانی؛ علمِ چیدمانِ اتم‌ها و مولکول‌ها در کنار یکدیگر است، بدون آن که ماهیت هسته‌های تشکیل دهنده‌ی آن‌ها تغییر کند. آن چه تغییر می‌کند فقط نحوه‌ی به اشتراک گذاشتن الکترون‌ها در مدارهای مختلف؛ بین اتم‌های تشکیل دهنده است. برای چنین «دستکاری» در این نحوه‌ی اشتراک‌گذاری الکترون‌ها -که آن را پیوند می‌نامیم، پیوندی بین اتم‌ها- به انرژی زیادی لازم نیست. ...
ادامه مطلب

نوار کهکشان راه‌شیری را چگونه می‌توان رصد کرد؟ این نوار در کدام صورت‌‌های فلکی دیده می‌شود؟

نوار کهکشان راه‌شیری را چگونه می‌توان رصد کرد؟ این نوار در کدام صورت‌‌های فلکی ديده مي‌شود؟
  راه‌شیری در محدوده‌‌ی چند صورت‌فلکی از جمله قوس، عقرب، عقاب، دجاجه، ذات‌الکرسی، برساوش و در نهایت ارابه‌ران قرار دارد. درشب‌های فصل تابستان و پاییز با چشم غیر‌مسلح  و به دور از نور و آلودگی شهرها و بدون حضور نور مهتاب، به‌خوبی دیده می‌شود. در فصل زمستان نوار مه‌آلود راه‌شیری به‌دلیل فاصله‌ی ستارگان آن اندکی کم نورتر است و برای دیدن آن باید به مناطق تاریک‌تری بروید. این نوار مه‌آلود را می‌توان در محدوده‌ی صورت‌های فلکی ثور، جبار و کلب اکبربه راحتی مشاهده کرد. برای درک بهتر این موضوع این‌جا را ببینید.
ادامه مطلب

چرا بعضی از ستاره‌ها تکی شکل می‌گیرند و بعضی دوتایی یا چندتایی؟

چرا بعضي از ستاره‌ها تكي شكل مي‌گيرند و بعضي دوتايي يا چندتايي؟
جالب است که ستاره‌ها، نه به صورت منفرد؛ که بیشتر به صورت دوتایی و حتی گروهی‌اند، آن هم گاه گروه‌هایی بسیار پرجمعیت. این تمایل به تولّد جمعی و زندگی گروهی آن‌ها چنان مشهود است که مشاهده‌ی ستاره‌ای تنها مثل خورشید، برای مدت‌ها عده‌ای را بر آن داشت که به دنبال همدم ناپیدای نزدیک‌ترین ستاره به زمین باشند. حتی نامی هم برایش برگزیدند: نمسیس. هرچند که هنوز هیچ نشانی از چنین ستاره‌ی کم سویی پیدا نشده است و خورشید هنوز هم تنهاست. پس چرا بیش‌تر ستاره‌ها به صورت دوتایی و یا گروهی‌اند؟ نخست ببینیم اساس فرایند شکل‌گیری ساختار‌ها در اخترفیزیک چیست. بستر شکل‌گیری ستاره‌ها، محیط بین ستاره‌هاست که اگرچه چگالی ...
ادامه مطلب

خورشید چند سال دیگر می‌میرد؟

خورشيد چند سال ديگر مي‌ميرد؟
وقتی صحبت از مرگ یک ستاره می‌شود بیان‌گر این است که مراحل دیگری هم برای زندگی آن قابل تصور است؛ ستاره‌ها متولد می‌شوند، زندگی می‌کنند، جوانی و میان‌سالی خود را طی می‌کنند و سپس قدم در کهن‌سالی می‌گذارند، پیر می‌شوند و می‌میرند. نکته‌ی مهمی که وجود دارد این است که گذران همه‌ی این مراحل بسیار زمان‌بر است و عمر ستاره‌ها خیلی طولانی است. هنگامی که ستاره‌ای مثل خورشید که 4/5 میلیارد سال پیش شکل گرفته است، به فاز پایدار تولید انرژی از طریق فرآیندهای هسته‌ای تبدیل هیدروژن به هلیوم می‌رسد و اصطلاحاً در تعادل هیدرواستاتیکی قرار می‌گیرد در مرحله‌ای از عمر خود واقع می‌شود که به مرحله‌ی ...
ادامه مطلب

آیا اندازه‌ی منظومه‌ی شمسی ما نسبت به سایر منظومه‌های کشف‌شده تفاوت بسیاری دارد؟

آيا اندازه‌ي منظومه‌ي شمسي ما نسبت به ساير منظومه‌هاي كشف‌شده تفاوت بسياري دارد؟
به نظر می‌رسد كه منظومه‌ی شمسیِ ما در مقایسه با منظومه‌های تک‌ستاره‌ای، منظومه‌ای عادی است. اخیراً همکاران من مقاله‌ای در گروه پژوهشی «موا» منتشر کرده‌اند که به بررسی آماری سیارات رصد شده با استفاده از همگرایی گرانشی پرداخته‌اند. اگر ما مشخصات رصدی از جمله بازده رصدی را در اختیار داشته باشیم از روی مشاهدات رصدی می‌توان آمار واقعی سیارات را استخراج کرد. نتیجه‌ی این کار در مجله‌ی نیچر به نشاني زیر به چاپ رسیده است: Cassan et al., Nature (2012) 481, 167. نتیجه‌ی این تحقیق این است که 17 درصد از منظومه‌ها، سیاره‌ای مشتری‌مانند، 52 درصد از منظومه‌ها سياره‌اي نپتون‌مانند و 62 درصد از منظومه‌ها سیاره‌اي زمین‌مانند دارند. بنابراین به نظر می‌رسد ...
ادامه مطلب

چطور می‌توانیم جرم ستاره‌ای که صدها سال نوری از ما فاصله دارد را اندازه بگیریم؟

 چطور می‌توانیم جرم ستاره‌ای که صدها سال نوری از ما فاصله دارد را اندازه بگیریم؟
روش‌های گوناگونی برای اندازه‌گیری جرم ستاره‌ها وجود دارد: 1- روش ستاره‌های دوتایی دیداری:دوتایی‌های دیداری، ستاره‌هایی هستند که با چشم یا با تلسکوپ بتوان دو مؤلفه‌ی آن‌ها را تمیز داد مثل ستاره‌ی عناق در دب اکبر در این منظومه‌های دوتایی دو ستاره به علت گرانش یکدیگر به دور هم می‌چرخند. برای اندازه‌گیری جرم آن‌ها کافی است منظومه‌ی دوتایی را به‌طور مداوم رصد کنیم. زمان رصد باید آن‌قدر طولانی باشد تا دو ستاره در مدار خود به اندازه‌ی کافی جابه‌جا شوند تا بتوان مدار آن‌ها را در آسمان تعیین کرد. بعد از این‌که مدار مشخص شد   جرم ...
ادامه مطلب

آیا حقیقت دارد که تاج خورشید از سطح آن بسیار داغ‌تر است؟ چطور چنین چیزی امکان دارد؟

آیا حقیقت دارد که تاج خورشید از سطح آن بسیار داغ‌تر است؟ چطور چنین چیزی امکان دارد؟
بله، همین‌طور است! دمای تاج خورشید بسیار بالاتر از سطح آن است؛ بیش از یک میلیون کلوین! دانشمندان اولین بار در سال 1940 میلادی، از طریق مطالعه‌ی خطوط طیفی تاج خورشید به این دمای بسیار بالا پی‌بردند. تاج یا کورونا لایه‌ی بیرونی جوّ خورشید است که بعد از نورکره (لایه‌ی سطحی خورشید-Photosphere ) و رنگین‌کره (Chromosphere) قرار دارد و از همه‌ی قسمت‌های خورشید رقیق‌تر است. برعکس لایه‌های جوی زمین که دمایشان با دور شدن از سطح کاهش می‌یابد، در خورشید هرچه ارتفاع بیشتر می‌شود با افزایش دما مواجه می‌شویم. به‌طوری که دمای 5700 کلوینی سطح خورشید، در بالاترین قسمت رنگین‌کره ...
ادامه مطلب

ماهیت سیاره‌های گازی چیست؟ چرا اگر کسی روی آن بایستد در آن فرو می‌رود؟

ماهيت سياره‌هاي گازي چيست؟ چرا اگر كسي روي آن بايستد در آن فرو مي‌رود؟
سیارات گازی عمدتاً از هیدروژن تشکیل شده‌اند و در زمان تشکیل منظومه‌ی شمسی، فشار تابشی خورشید گازهای سبک‌تر را به بخش‌های خارجی‌تر منظومه‌ی شمسی رانده است و همین گازها، سیارات گازی را تشکیل داده‌اند. جرم سیارات خارجی که گازی هستند ده‌ها یا صدها برابر زمین است، مثلاً جرم مشتری 378 برابر زمین است، این جرم زیاد گرانش بسیار زیادی ایجاد می‌کند (هرچند به نسبت، شعاع این سیارات هم زیاد است). به همان علتی که روی ابر، آب یا هر سیال دیگری نمی‌توان ایستاد، روی سیارات گازی هم نمی‌توان ایستاد چون پیوند جامد در سطح ندارند ونیروی کشش سطحی آن‌ها کم‌تر از نیروی وزن ما است. ...
ادامه مطلب

دانشمندان چگونه می‌توانند از روی زمین، دمای سطح خورشید را اندازه بگیرند؟

دانشمندان چگونه مي‌توانند از روي زمين، دماي سطح خورشيد را اندازه بگيرند؟
اطلاعاتی که از همه‌ی ستاره‌ها به‌ویژه خورشید در مورد دمایشان بدست می‌آید، بر مبنای انرژی (نوری) است که از آن‌ها دریافت می‌شود. برای درک بهتر این موضوع خوب است ابتدا اشاره‌ای به مفهوم جسمِ سیاه داشته باشیم. جسم سیاه (که لزوماً سیاه رنگ نیست!) جسم ایده‌آلی است که همه‌ی انرژی تابشی را که دریافت می‌کند، به‌خود جذب می‌کند. در واقع علت چنین نامگذاری‌ای نیز همین است. اگر همه‌ی نور ورودی به یک جسم جذب و درآشامیده شود و هیچ بخشی از آن بازتاب نشود تا به چشم ناظر برسد، سیاه رنگ دیده می‌شود. همچنین جسم سیاه می‌تواند در همه‌ی طول‌ موج‌ها، از امواج کم انرژی (امواج رادیوئی با طول موج بلند) گرفته تا ...
ادامه مطلب

اگر در یک مجموعه‌ی ستاره‌ی دوتایی، یکی از ستاره‌ها تبدیل به غول سرخ بشود و به شکل سحابی سیاره‌نما از بین برود، چه بلایی بر سر ستاره‌ی دیگر می‌آید؟

اگر در يك مجموعه‌ي ستاره‌ي دوتايي، يكي از ستاره‌ها تبديل به غول سرخ بشود و به شكل سحابي سياره‌نما از بين برود، چه بلايي بر سر ستاره‌ي ديگر می‌آید؟
امتیاز و حق نشر تصویر:‌  DAVID A. HARDY & PPARC سر ستاره‌ی دوم بلایی نمی‌آید تا این که ستاره‌ی دوم  هم به غول سرخ تبدیل بشود. ستاره‌ی اول الان کوتوله‌ی سفید است و گرانش سطحی بسیار زیادی دارد. وقتی ستاره‌ی دوم غول سرخ شود، حجمش افزایش می‌یابد و سطحش به کوتوله‌ي سفید نزدیک میشود. معمولاً در این شرایط کوتوله‌ی سفید شروع به بلعیدن لایه های سطحی غول سرخ میکند. گاهی در این شرایط اگر جرم کوتوله‌ی سفید به ۱/۴ جرم خورشید برسد؛ کوتوله‌ی سفید به صورت نواختر منفجر می شود.  
ادامه مطلب

من جایی خواندم که علت به وجود آمدن مناطق HII نور فرابنفش است. اما این نور نامرئی است. پس چرا این مناطق سرخ‌رنگ هستند ؟

من جایی خواندم که علت به وجود آمدن مناطق HII نور فرابنفش است. اما این نور نامرئی است. پس چرا این مناطق سرخ‌رنگ هستند ؟
اسکای‌اندتلسکوپ: مناطقHII ابرهای عظیمی هستند که بخش فراوانی از آن‌ها را هیدروژن یونی تشکیل می‌دهد.( به هیدروژن یونی HI می‌گویند) همان‌طور که شما اشاره کردید این مناطق زمانی شکل می‌گیرند که ستاره‌های جوان و داغ، پرتوهای فرابنفش گسیل ‌کنند. این پرتوها از تعداد الکترون‌های اتم‌های هیدروژن موجود در آن نزدیکی می‌کاهند. این اتم‌ها در گازهای مناطقHII وجود دارند. هنگامی که شما به یکی از مناطق HII نگاه می‌کنید، درواقع در حال نگاه‌کردن به پرورشگاهی ستاره‌ای هستید. معمولاً یکی از آن الکترون‌های معلق، به اتم هیدروژن ِالکترون-آزاد برخورد خواهد کرد‌( اتم هیدروژن ِالکترون-آزاد تنها یک پروتون دارد). الکترون، جذب پروتون می‌شود و دوباره با هم ترکیب می‌گردند. اما الکترون در این حالت پرانرژی است ...
ادامه مطلب
تمام حقوق این سایت برای © 2014 پرسش و پاسخ محفوظ است. خدمتی از کانون نگارش و ترجمه کانوت
قدرت گرفته از وردپرس فارسی