آرشیو موضوع : منظومه‌ی شمسی

چرا همیشه یک طرف ماه را می‌بینیم؟

چرا همیشه یک طرف ماه را می‌بینیم؟
مردی در ماه - امتیاز و جق نشر تصویر: Dani Caxete پاسخ سریع: قفل کشندی. عده‌ای تصور می‌کنند که ماه به دور خود نمی‌چرخد و به همین علت همیشه یک طرف آن به سمت زمین است؛ اما این دیدگاه اشتباه است. اتفاقاً ماه نیز مانند باقی کرات به دور خود می‌چرخدد اما این چرخش تحت تأثیر زمین است. مدت زمانی که طول می‌کشد تا ماه یک بار به دور محور خود بچرخد تقریباً با مدت زمانی که یک بار به دور زمین می‌گردد برابر است: حدود ۲۷ روز. به همین علت است که همیشه ساکنان زمین فقط یک طرف ...
ادامه مطلب
برچسب :

طبق تعریف ماه‌گرفتگی به نظر می‌رسد که سایه‌ی زمین در طول ماه همیشه روی آن می‌افتد که ماه اشکال گوناگونی دارد، یعنی همیشه ماه‌گرفتگی رخ می‌دهد؟

طبق تعریف ماه‌گرفتگی به نظر می‌رسد که سایه‌ی زمین در طول ماه همیشه روی آن می‌افتد که ماه اشکال گوناگونی دارد، یعنی همیشه ماه‌گرفتگی رخ می‌دهد؟
دوست عزیز آنچه مفروض شما در پرسش است، تغییر شکل هلال‌های ماه در طول یک ماه قمری است که از اصطلاح تغییر اهله یا تغییر فاز برای آن استفاده می‌شود. گردش ماه به دور زمین و زاویه‌ی تابش پرتوهای نور خورشید به روی ماه و انعکاس آن از سطح روشن ماه و همچنین دیدن بخش تاریک ماه که پشت به خورشید است از دید ناظر زمینی سبب می‌شود که بسته به زاویه‌ی موقعیت زمین و ماه و خورشید نسبت به یکدیگر در طول یک ماه قمری گاهی بخش بیشتر یا کمتر از شب یا روز ماه را ببینیم. در نتیجه هلال‌های نازک ...
ادامه مطلب

با توجه به اینکه مدار پلوتو، مدار نپتون را قطع می‌کند آیا این امکان وجود دارد که این دو با هم برخورد کنند؟

با توجه به اینکه مدار پلوتو، مدار نپتون را قطع می‌کند آیا این امکان وجود دارد که این دو با هم برخورد کنند؟
مدار پلوتو بیضی نسبتاً کشیده‌ای است که یک دور گردش مداری آن به دور خورشید حدود 248 سال طول می‌کشد. انحراف زاویه 17 درجه‌ای مدار پلوتو با صفحه‌ی منظومه‌ی شمسی و دایره‌البروج سبب می‌شود که نیمی از مسیر گردشش به دور خورشید را در بالای این صفحه و نیمی دیگر را در پایین این صفحه طی کند. پلوتو در حضیض مداری در حدود 29 واحد نجومی و در اوج مداری حدود 49 واحد نجومی از خورشید فاصله دارد (هر واحد نجومی به اندازه‌ی‌ متوسط فاصله‌ی زمین تا خورشید، یعنی حدود 150 میلیون کیلومتر در نظر گرفته می‌شود)....
ادامه مطلب

آیا منظومه‌ی شمسی حرکت وضعی دارد؟ آیا شواهدی از این حرکت رصد شده است؟

آیا منظومه‌ی شمسی حرکت وضعی دارد؟ آیا شواهدی از این حرکت رصد شده است؟
بله خورشید با سرعت خطی  حدود 250 کیلومتر  بر ثانیه حول هسته‌ی کهکشان می‌چرخد  این موضوع با رصد‌های دقیق اجرام خارج و داخل کهکشان ما قابل رصد و همچنین قابل محاسبه است . فرض کنید داخل یک چرخ و فلک که در حال چرخش است نشسته‌اید شما با نگاه کردن به افراد دیگری که داخل چرخ وفلک هستندمی‌بینید که منظره‎‌ی پشت آن‌ها (منظره‌ی بیرون و اطراف چرخ وفلک) تغییر می‌کند. پس کافی است حرکت نسبی اجزای کهکشان خودمان را نسبت به اجسام خارج از کهکشان به دقت و با ابزار‌های دقیق رصد کنیم. البته باتوجه به بزرگی کهکشان ما (قطر 100 ...
ادامه مطلب

اگر دانشمندان به این نتیجه برسند که زمان کوچ به مریخ است، آیا عمر این سیاره و به طور کل منظومه‌ی شمسی اجازه ادامه حیات در سیاره جدید را می‌دهد؟

اگر دانشمندان به این نتيجه برسند که زمان کوچ به مریخ است، آیا عمر این سیاره و به طور کل منظومه‌ي شمسی اجازه ادامه حیات در سیاره جدید را می‌دهد؟
دو نکته درباره‌ی این پرسش قابل توجه است. یکی اینکه منظور از رسیدن به این نتیجه که زمان کوچ فرا رسیده است یعنی چه؟ دو حالت را می‌توان در نظر داشت یکی اینکه از نظر فنی آمادگی این کار را داشته باشیم و دیگری اینکه به حدی رسیده باشیم که دیگر زمین قابل زیستن نباشد و چاره‌ای جز مهاجرت نداشته باشیم. در مورد اول رسیدن به نقطه‌ی فناوری لازم الزاماً به معنی اجرایی شدن یک پروژه نیست. برای این کار باید زمینه‌ی اقتصادی و سیاسی لازم نیز وجود داشته باشد. بنابراین در غیاب اراده‌ی سیاسی و از آن ...
ادامه مطلب

سیارات و سیارک‌ها چگونه شکل گرفته‌اند؟

سیارات و سیارک‌ها چگونه شکل گرفته‌اند؟
به طور خلاصه سیارات همزمان با خورشید از یک توده‌ی اولیه گازی شکل گرفته‌اند؛ به این ترتیب که با جمع شدن گازهای اولیه، دانه‌های اولیه این سیارات شکل گرفته و پس از این مرحله، برخورد این دانه‌ها با یکدیگر باعث افزایش جرم این دانه‌ها گردیده است.
ادامه مطلب

خورشید (و در نتیجه منظومه‌‌ی شمسی) به سوی کدام منظومه یا ستاره حرکت می‌کند؟

خورشيد (و در نتیجه منظومه‌‌ی شمسی) به سوی کدام منظومه یا ستاره حركت می‌كند؟
خورشید رو به جهتی به نام solar apex با توجه به LSR در حال حرکت و جابه­‌جایی در کهکشان راه­ شیری است. LSR که سر واژه­‌ی Local Standard of Rest است، به معنی حرکت اجرام در کهکشان راه شیری در همسایگی خورشید است. مسیر حرکت این اجرام دقیقاً به صورت دایره نیست. خورشید مسیر گردش خود به گرد مرکز راه شیری (Solar Circle) را با سرعت 220 کیلومتر بر ثانیه با شعاعی به اندازه­‌ی 8 کیلوپارسک و در جهت حرکت عقربه­‌های ساعت، چنانکه از منظر قطب شمال کهکشانی به آن نگاه شود طی می­‌کند و حرکت اندکی به سمت solar apex نسبت به ...
ادامه مطلب

می‌دانیم زمین نسبت به زحل سیاره‌ی داخلی محسوب می‌شود پس چرا در تصویر جدید که کاسینی گرفته خورشید دیده نمی‌شود؟

می‌دانیم زمین نسبت به زحل سیاره‌ی داخلی محسوب می‌شود پس چرا در تصویر جدید که کاسینی گرفته خورشید دیده نمی‌شود؟
برای تهیه‌ی این عکس - همانطور که خانم پورکو در گفت‌وگوی خود با برنامه‌ی در این شب‌ها نیز توضیح داد - تیم طراح باید به دنبال موقعیت مداری ویژه‌ای می‌گشت. فضا‌پیمای کاسینی در حال دور زدن در اطراف سیستم سیاره‌ی زحل است و موقعیت هر روزه این فضاپیما نسبت به زحل، اقمار مختلف آن و همچنین خورشید و زمین تغییر می‌کند. از دید فضاپیمای کاسینی نقاطی در مدار وجود دارد که با قرار گرفتن در آن خورشید در پشت سیاره پنهان می‌شود و در عمل نوعی کسوف کلی برای سفینه به وجود می‌آید. تیم طراح عکس باید به دنبال موقعیتی می‌گشت که نه تنها چنین کسوفی ...
ادامه مطلب

علت تشکیل حلقه‌های دور سیارات مشتری، زحل، اورانوس و نپتون چیست؟

علت تشکیل حلقه‌های دور سیارات مشتری، زحل، اورانوس و نپتون چیست؟
سه فرضیه‌ی اصلی درباره‌ی نحوه‌ی تشکیل حلقه به دور سیارات (که شبیه به حلقه‌ی زحل هستند) مطرح است.
ادامه مطلب

کم‌ترین بزرگ‌نمایی برای دیده شدن حلقه‌های زحل چقدر است؟ آیا رصدخانه‌ای در استان اصفهان قرار دارد؟

حداقل بزرگ‌نمایی برای رصد حلقه‌های زحل حدود 30 برابر است. البته اگز بخواهید حلقه‌ها را با جزئیات بیشر و کیفیت مناسب‌تر ببینید اپتیک‌تان می‌بایست این دو ویژگی‌ را داشته باشد: - قطر آینه یا عدسی شیئی دوربین یا تلسکوپ به اندازه‌ای باشد که توان تفکیک جزییات در بزرگ‌نمایی‌های بالا را داشته باشد. -بزرگ‌نمایی دوربین یا تلسکوپ شما با این قطر آینه یا عدسی همسان و مناسب انتخاب شود. در مورد پرسش دوم شما باید بگویم در استان اصفهان طی سال‌های گذشته چند رصدخانه‌ی آماتوری آموزشی راه‌اندازی شده است که مهم‌ترین آن‌ها از این قرار هستند:...
ادامه مطلب

مگر انقلاب تابستانی در اول تیر نیست پس چرا گرم‌ترین روزهای سال در مرداد است؟

مگر انقلاب تابستانی در اول تیر نیست پس چرا گرم‌ترين روزهاي سال در مرداد است؟
می­‌دانیم که تغییر فصل­‌ها نتیجه­‌ی تغییر زاویه­‌ی تابش خورشید در طول یک سال است. اما روند گرم شدن و سرد شدن هوا لزوماً تابع تغییر زاویه­‌ی تابش خورشید نیست و بیشتر به نوع اقلیم آن منطقه برمی­‌گردد.
ادامه مطلب

آیا در سایر سیارات سنگی هم زلزله رخ می‌دهد؟

آیا در سایر سیارات سنگی هم زلزله رخ می‌دهد؟
بجز زمین، ماه تنها کره‌ی سنگی است که بشر اطلاعات مربوط به لرزه‌شناسی آن را مسقیماً بررسی کرده است و همان‌طور که می‌دانید ماه یک قمر است و نه یک سیاره‌ی خاکی. بنابراین اگر بخواهیم درباره‌ی سیارات خاکی صحبت کنیم باید به سراغ چهار سیاره‌ی خاکی که در منظومه‌ی شمسی می‌شناسیم برویم.
ادامه مطلب

انواع حرکات زمین (چه کوتاه‌مدت و چه بلندمدت) را به همراه دوره‌ی تناوبشان شرح دهید؟

انواع حركات زمین (چه كوتاه‌مدت و چه بلندمدت) را به همراه دوره‌ی تناوبشان شرح دهید؟
اگر فکر می‌کنید در جای خود روی زمین محکم و ثابت ایستاده اید دوباره فکر کنید. شما به همراه زمین در حال حرکت هستید و حرکت‌های مختلفی را تجربه می‌کنید.
ادامه مطلب

هنگام ذکر ارتفاع کوه‌ها در سیارات دیگر خط صفر کجاست؟

 هنگام ذکر ارتفاع کوه‌ها در سیارات دیگر خط صفر کجاست؟
از آنجا که در سطح مریخ دریا و اقیانوسی وجود ندارد تا بتوان از معیار «ارتفاع عوارض از سطح دریای آزاد» استفاده کرد، قاعدتاً یک سطح صفری را به عنوان مرجع تعیین ارتفاع در این سیاره بایستی در نظر گرفت. به این سطح Areoid of Mars می‌گویند که معادل زمین‌واره (geoid) در زمین است. زمین‌واره (Geoid) حالتی تعریف می‌شود که سطح اقیانوس‌های زمین در وضعیتی قرار داشته باشند که سطح ارتفاعشان فقط تحت تأثیر گرانش زمین باشند، به طوری که اثر باد و جریان‌های اقیانوسی و جزر و مدی در ارتفاع سطح دریاها حذف شده باشد....
ادامه مطلب

تفاوت مدار اجرام کمربند کایپر با ابر اورت چیست؟ و چگونه می‌توان از روی مدار دنباله‌دار تشخیص داد که از کمربند کایپر می‌آید یا از ابر اورت؟

تفاوت مدار اجرام کمربند کایپر با ابر اورت چیست؟ و چگونه می‌توان از روی مدار دنباله‌دار تشخیص داد که از کمربند کایپر می‌آید یا از ابر اورت؟
جالب است بدانید به جز این دو دسته‌ای که به آن اشاره کردید دسته‌های دیگری هم وجود دارند که دنباله‌دارها می‌توانند از آن‌جا به وجود بیایند. در واقع این‌ها اجرام یخی‌ای هستند که به صورت بالقوه می‌توانند زمانی‌که به خورشید نزدیک می‌شوند به دنباله‌دار تبدیل شوند.
ادامه مطلب

چرا سیارات سنگی، گاز ندارند؟ آیا خورشید گاز سیاره‌هایی را که نزدیک‌تر بوده‌اند برای سوخت و ساز خودش جذب کرده است؟

چرا سيارات سنگي، گاز ندارند؟ آيا خورشيد گاز سياره‌هايي را كه نزديك‌تر بوده‌اند براي سوخت و ساز خودش جذب كرده است؟
به طور کلی دو دسته سیاره در منظومه‌ی شمسی وجود دارد؛ گازی و خاکی. اما پاسخ این پرسش که چرا این دو دسته متفاوت هستند به محلی که این سیارات در ابتدای منظومه‌ی شمسی شکل گرفته‌اند برمی‌گردد.
ادامه مطلب

چرا فضا تاریک است؟ بهتر بگویم چرا منظومه‌ی شمسی ما با وجود خورشید فضای تاریکی دارد؟

چرا فضا تاریک است؟ بهتر بگویم چرا منظومه‌ی شمسی ما با وجود خورشید فضای تاریکی دارد؟
همانطور که پیشتر در یکی از پاسخ‌های قبلی توضیح دادم، جّو زمین به علت ترکیب مولکول‌های تشکیل دهنده‌اش بخش آبی از طیف نور خورشید را بیشتر پخش می‌کند و همین امر موجب می‌شود آسمان در طول روز به رنگ آبی و بسیار روشن دیده شود. از طرف دیگر شدت نور خورشید به حدی است که پخش‌شدگی زیاد این نور در جّو موجب رنگ باختن ستاره‌های کم‌نور در برابر نور خورشید می‌شود. پس این جّو زمین است که نقش اصلی را در رنگ و لعاب دادن به آسمان زمین بازی می‌کند. طبیعتاً در ...
ادامه مطلب

آیا سیارات هم‌زمان با خورشید شکل گرفتند یا این‌که اول خورشید به وجود آمد و بعد سیارات به دور آن شکل گرفتند؟

آيا سيارات هم‌زمان با خورشيد شكل گرفتند يا اين‌كه اول خورشيد به وجود آمد و بعد سيارات به دور آن شكل گرفتند؟
یرای پاسخ دادن به این پرسش باید به عقب برگردیم و ببینیم خورشید و سیارات چگونه‌ به وجود آمده‌اند
ادامه مطلب

چرا قمرهای گالیه‌ای مشتری با این‌که تقریباً در یک فاصله از خورشید قرار دارند این قدر با هم متفاوت‌اند؟

چرا قمرهای گالیه‌ای مشتری با این‌که تقریباً در یک فاصله از خورشید قرار دارند این قدر با هم متفاوت‌اند؟
ایو، اروپا، گانیمد، و کالیستو (به ترتیب از چپ به راست) چهار قمر بزرگ سیاره‌ی مشتری هستند که گالیله  آن‌ها را کشف کرد. تفاوت‌های ظاهری آن‌ها را می‌توان در تصویر بالا به وضوح دید. برخی از تفاوت‌ها:  ایو تنها جسم شناخته شده به‌جز زمین در منظومه‌ی شمسی است که آتشفشان فعال دارد. این قمر برخلاف سایر اقمار مشتری کاملاً از صخره و سنگ تشکیل شده و چگالی بالایی دارد. اروپا یکی از محل‌های محتمل بجز زمین ...
ادامه مطلب

طبقه‌بندی سیارات چگونه است؟ کدام سیارات گازی‌اند ؟

طبقه‌بندی سیارات چگونه است؟ کدام سیارات گازی‌اند ؟
تقسیم‌بندی عمومی سیارات که در کتاب‌های نجوم عمومی نیز ذکر شده، از این قرار است: سیارات کوتوله‌ی خاکی یا زمین مانند، سیاراتی هستند که عمده‌ی مواد آن‎ها از شبه فلزات و فلزات جامد است. این سیارات شامل عطارد، ناهید، زمین و مریخ هستند. سیارات غول گازی یا مشتری مانند، آنهایی هستند که عمده‌ی موادشان از گاز است. این سیارات شامل مشتری، زحل، اورانوس و نپتون هستند. اما این بدان معنی نیست که در سیارات گازی خبری از  سنگ و خاک نیست، چراکه حالت فیزیکی مواد تابعی از فشار و دمای محیط است. بنابراین بخش‌های مختلف یک سیاره‌ می‌توانند حالت‌های مختلفی داشته ...
ادامه مطلب

با توجه به این‌که بخشی از سیارات که رو به خورشید است به صورت نیم‌کره روشن می‌شود، چرا در هیچ حالتی سیاره‌ها را به صورت نیم‌کره‌ی روشن نمی‌بینیم؟

 با توجه به این‌که بخشی از سیارات که رو به خورشید است به صورت نیم‌کره روشن می‌شود، چرا در هیچ حالتی سیاره‌ها را به صورت نیم‌کره‌ي روشن نمي‌بينيم؟
مشاهدهی  فاز تربیعی سیارات از دید ناظر زمینی تنها به دو سیاره‌ی مدار داخلی منظومه‌ی خورشیدی ما، یعنی ناهید و تیر محدود می‌شود، آن هم فقط در زمانی که این سیارات در حالت بیشترین کشیدگی و یا فازی مابین بدر و محاق کامل باشند به شکل نیم روشن و نیم تاریک (با چشم مسلح) دیده می‌شوند. اما برای سیارات خارج از مدار زمین همانند مریخ، مشتری، زحل و... وضع طور دیگری است. مدارهای همه‌ی سیارات بصورت بیضی‌های متحدالمرکزی آرایش یافته‌اند که زمین ما مدار سوم آنرا اشغال می‌کند، این سیارات چون در مدارهای بعدی مدار زمین قرار گرفته‌اند، ...
ادامه مطلب

آیا در شرایطی می‌شود مریخ را به اندازه‌ی ماه کامل در آسمان دید؟

آيا در شرايطي مي‌شود مريخ را به اندازه‌ي ماه كامل در آسمان ديد؟
اول بگذاريد بهترين شرايط ممكن را براي رصد مريخ بررسي كنيم. زمين و مريخ، هر دو در مداري كه دارند به دور خورشيد مي‌گردند بنابراين مكان آن‌ها نسبت به هم دائماً تغيير مي‌كند. در اين حركت‌ها، گاهي پيش مي‌آيد كه مريخ در موقعيتي قرار مي‌گيرد كه به آن «مقابله» مي‌گويند. در اين شرايط از ديد ناظر زميني، مريخ زاويه‌اي 180 درجه‌اي با خورشيد دارد. در هنگام مقابله، مريخ را بهتر از هر زمان ديگر مي‌توان رصد كرد. مقابله‌ي مريخ تقريباً هر 26 ماه (780 روز) يك‌بار رخ مي‌دهد بنابراين تقريباً هر 2 سال يك‌بار وضعيت مريخ براي رصد مناسب‌تر مي‌شود. مقابله‌ي ...
ادامه مطلب

اگر جهت حرکت زمین به دور خورشید و همزمان با آن حرکت زمین به دور محور چرخش خود معکوس شود (موافق حرکت عقربه‌های ساعت) شاهد چه رخدادهایی خواهیم بود ؟

 اگر جهت حرکت زمین به دور خورشید و همزمان با آن حرکت زمین به دور محور چرخش خود معکوس شود (موافق حرکت عقربه‌های ساعت) شاهد چه رخدادهایی خواهیم بود ؟
اگر فرض کنیم این اتفاق ناگهان به وقوع بپیوندد آنگاه می‌توان تصور کرد که در لحظه‌ی نخست همه‎‌ی موجودات و اجسامی که به خوبی به زمین متصل نیستند از زمین کنده و پرت شده یا با نیروی بیشتری به زمین فشرده شوند.
ادامه مطلب

چرا اول دی که کوتاه‌ترین روز سال است و زمین نسبت به روزهای دیگر انرژی کم‌تری دریافت می‌کند، سردترین روز سال نیست؟ همین‌طور چرا اول تیر گرم‌ترین روز سال نیست؟

چرا اول دي كه كوتاه‌ترين روز سال است و زمين نسبت به روزهاي ديگر انرژي كم‌تري دريافت مي‌كند، سردترين روز سال نيست؟ همين‌طور چرا اول تير گرم‌ترين روز سال نيست؟
دمای هوا تابع عوامل مختلفی است که البته یکی از مهم‌ترین عوامل، زاویه و مدت زمان تابش خورشید است. اگر زاویه‌ی تابش خورشید تنها عامل تعیین دما بود، همه‌ی نقاط با عرض جغرافیایی یکسان، باید دمای مشابه می‌داشتند. در حالی‌که چنین نیست و عوامل دیگر مانند میزان بخار آب ، جریان‌های هوایی و حتی مقدار غبار و آلودگی هوا، بر  دما تاثیر دارند. برای همین دقیقاً هنگام انقلاب تابستانی گرم‌ترین روز سال نیست (هر چند گاهی هم ممکن است  گرم‌ترین روز سال باشد). مثلاً ما هرچه به میانه‌ی تابستان نزدیک می‌شویم میزان بخار آب در شهرهایی که نزدیک منابع ...
ادامه مطلب

با توجه به انحراف نور در مسیرش به سمت زمین آیا مکان اجرام در نقشه‌های آسمان کاملاً دقیق است یا تقریبی؟

با توجه به انحراف نور در مسیرش به سمت زمین آیا مکان اجرام در نقشه‌های آسمان کاملاً دقیق است یا تقریبی؟
انحراف نور از کنار اجسامی با جرمی مانند زمین و یا کوچک‌تر از زمین آنقدر ناچیز است که قابل اندازه‌گیری نیست حتی انحراف نور از کنار جسمی مانند خورشید در حد چند هزارم درجه است. اما اجسام چگال و پرجرم می‌توانند انحرافی قابل توجه ایجاد کنند. این اجسام دور از ما و در خارج از منظومه‌ی شمسی قرار دارند. باتوجه به گردش خورشید به دور مرکز کهکشان با سرعت 250 کیلومتر بر ثانیه، موقعیت ما نسبت به اجسام چگال و پرجرم تغییر می‌کند و اگر این اجسام تغییری در نمای آسمان داده باشند پس از مدتی این نما تغییر می‌کند و به شکل حقیقی خود برمی‌گردد ...
ادامه مطلب

چرا اغلب اجرام آسمانی (زمین، ماه و ..) به شکل کره هستند؟ و چرا کهکشان‌ها و سحابی‌ها کروی نیستند؟

چرا اغلب اجرام آسمانی (زمین، ماه و ..) به شکل کره هستند؟ و چرا کهکشان‌ها و سحابی‌ها كروي نيستند؟
البته حتماً می‌دانید که سیاره‌ها به طور کامل گرد و کروی نیستند! با این حال اگر بخواهیم آنها را به طور تقریبی یک کره در نظر بگیریم و علتش را توضیح دهیم نخست بیایید یک سیاره را تصور کنیم؛ یک جرم بسیار بزرگ در فضا که کشش گرانشی زیادی را به واسطه‌ی جرم زیاد خود اعمال می‌کند. حالا اگر این سیاره بزرگ باشد این کشش گرانشی با شدت بیشتری به طرف هسته‌اش وارد می‌شود. در حقیقت شکل کره، طبیعی‌ترین و پایدارترین شکل است که یک جرم بسیار چگال به واسطه‌ی گرانش اولیه‌‌‌‌ی خودش می‌تواند در فضا پیدا کند. معمولاً اگر قطر ...
ادامه مطلب

ماه تا چه فاصله‌ای از زمین می‌تواند در گرانش زمین باقی بماند و قمر زمین باشد؟ و در چه فاصله‌ای از زمین می‌تواند از گرانش زمین فرار کند؟

 ماه تا چه فاصله‌ای از زمین می‌تواند در گرانش زمین باقی بماند و قمر زمین باشد؟ و در چه فاصله‌ای از زمین می‌تواند از گرانش زمین فرار کند؟
گرانش با جرم رابطه‌ی مستقیم و با مجذور فاصله رابطه‌ی عکس دارد یعنی اگر یکی از دو جسمی که به هم نیروی گرانش وارد می‌کنند، جرمش دو برابر شود ، نیرو نیز دو برابر می‌شود و اگر فاصله‌ی دو جسم دو برابر شود، نیرو یک چهارم می‌شود. در واقع رابطه به صورت که  r فاصله ،  M  و  m  جرم دو جسم ، G ثابت گرانش و f نیروی گرانش است. با توجه به این رابطه، اگر فاصله بسیار زیاد شود ، نیرو به صفر نزدیک می‌شود. در فیزیک عددی صفر است ...
ادامه مطلب

چرا در بعضی از عکس‌ها نور منطقه‌البروجی به وضوح دیده می‌شود اما در عکس‌های دیگر از همان منطقه از آسمان آن را نمی‌بینیم؟

چرا در بعضی از عکس‌ها نور منطقه‌البروجی به وضوح دیده می‌شود اما در عکس‌های دیگر از همان منطقه از آسمان آن را نمی‌بینیم؟
پاسخ این پرسش را هم بشنوید و هم بخوانید: نور منطقه‌البروجی بازتاب نور خورشید از ذرات غبار از منظومه‌ی شمسی است که در امتداد خط دایره‌البروج در آسمان ما دیده می‌شود.
ادامه مطلب

چرا آسمان در طول روز آبی به‌نظر می‌رسد، ولی هنگام طلوع و غروب خورشید نارنجی است؟

چرا آسمان در طول روز آبی به‌نظر می‌رسد، ولی هنگام طلوع و غروب خورشید نارنجی است؟
می‌دانیم که نور سفیدی که از خورشید می‌بینیم بخش کوچکی از تشعشع خورشیدی یا همان طیف الکترومغناطیس است. این نور را می‌توان با استفاده از یک منشور به اجزای تشکیل ‌دهنده‌اش که همان رنگ‌های رنگین کمانی است تجزیه نمود. جّو زمین آکنده از مولکول­های گازهای گوناگون است. همین مولکول‌ها هستند که با جذب و نشر نور خورشید بر وضع آب و هوا اثر می­گذارند و البته بیشتر این جذب و نشرها در طول موج‌های خارج از بخش مرئی امواج الکترومغناطیس اتفاق می‌افتد. در حقیقت رنگ آبی آسمان، رنگ سفید ابرها و سرخی شفق و فلق در هنگام طلوع و غروب خورشید ناشی از برهم کنش‌های مختلف ...
ادامه مطلب

مگر خورشید کره‌ای گازی نیست، پس چطور لکه‌های تیره‌ای روی آن شکل می‌گیرند و از بین می‌روند؟

مگر خورشيد كره‌اي گازي نيست، پس چطور لكه‌هاي تيره‌اي روي آن شكل مي‌گيرند و از بين مي‌روند؟
بهتر است در ابتدا ببینیم منظور از «سطح» در یک کره­‌ی گازی (ستاره) چیست؟ خورشید کره­‌ای متشکل از گاز، و اگر دقیق­‌تر بگويیم متشکل از پلاسما است. یعنی گاز داغ یونیده، که به­‌خاطر دمای بالا یون­‌های مثبت و منفی آن از یکدیگر جدا شده­‌اند. اگر قرار باشد توده­‌ای از گاز در ناحیه­‌ای از فضا جمع شود و ستاره­‌ای مانند خورشید را تشکیل دهد، لازم است مقدار آن خیلی زیاد باشد تا اثرات گرانشی متقابل تک­‌تک ذراتش بتواند در نهایت جاذبه­‌ی گرانشی بزرگی ایجاد کند و ذرات  توده را کنار هم نگه دارد و شکل کروی به آن بدهد (جرم خورشید 333000 بار بیشتر از جرم زمین است). بنابراین در قسمت­‌های مرکزی این کره، به دلیل وزن لایه­‌های بالاتر، ماده ...
ادامه مطلب

چرا ماه گاهی‌ اوقات هلالی دیده می‌شود اما گاهی اوقات دایره‌ی کامل است؟

چرا ماه گاهی‌ اوقات هلالی ديده مي‌شود اما گاهی اوقات دايره‌ی كامل است؟
شکل‌های هلالی مختلف ماه به دلیل تغییر موقعیت ماه نسبت به زمین و خورشید است. با یک آزمایش ساده می‌توانید چگونگی تشکیل هلال را متوجه شوید
ادامه مطلب

نوار کهکشان راه‌شیری را چگونه می‌توان رصد کرد؟ این نوار در کدام صورت‌‌های فلکی دیده می‌شود؟

نوار کهکشان راه‌شیری را چگونه می‌توان رصد کرد؟ این نوار در کدام صورت‌‌های فلکی ديده مي‌شود؟
  راه‌شیری در محدوده‌‌ی چند صورت‌فلکی از جمله قوس، عقرب، عقاب، دجاجه، ذات‌الکرسی، برساوش و در نهایت ارابه‌ران قرار دارد. درشب‌های فصل تابستان و پاییز با چشم غیر‌مسلح  و به دور از نور و آلودگی شهرها و بدون حضور نور مهتاب، به‌خوبی دیده می‌شود. در فصل زمستان نوار مه‌آلود راه‌شیری به‌دلیل فاصله‌ی ستارگان آن اندکی کم نورتر است و برای دیدن آن باید به مناطق تاریک‌تری بروید. این نوار مه‌آلود را می‌توان در محدوده‌ی صورت‌های فلکی ثور، جبار و کلب اکبربه راحتی مشاهده کرد. برای درک بهتر این موضوع این‌جا را ببینید.
ادامه مطلب

چگونه شهاب‌سنگ را بعد از فرود پیدا می‌کنند؟ آیا من هم می‌توانم ؟

چگونه شهاب‌سنگ را بعد از فرود پیدا می‌کنند؟ آیا من هم می‌توانم ؟
امتیاز تصویر: NASA Ames Research Center / SETI / Peter Jenniskens یک شهابواره با سوختن در ارتفاع حدود 100 کیلومتر از سطح زمین به شکل شهاب پُرنوری دیده می‌شود که با توجه به اندازه و سرعتش تا ارتفاعات پایین‌تر نیز می‌تواند برسد. در واقع هنگامی که شما یک شهاب درخشان را می‌بینید فرد دیگری همین پدیده را در فاصله دورتر از شما نیز (از مرتبه ده‌ها کیلومتر یا بیش‌تر) می‌بیند. به همین دلیل برای این این‌که بفهمیم یک شهاب‌سنگ کجای زمین سقوط کرده است باید تعداد زیادی ناظر و رصدگر داشته باشیم تا با دادن نشانی‌هایی همچون جهت حرکت شهاب یک خطر سیر احتمالی را برای شهابواره ذکر کنند، ...
ادامه مطلب

فاصله‌ی سیارات و ستاره‌ها را از زمین به چه روشی اندازه می‌گیرند؟

فاصله‌ی سیارات و ستاره‌ها را از زمین به چه روشی اندازه می‌گیرند؟
همان‌طور که ما برای اندازه‌گیری فاصله‌ها و طول‌های مختلف از ابزار‌های مختلفی استفاده می‌کنیم مثلاً برای اندازه‌گیری فاصله‌ی دو خط روی کاغذ دفترمان از خط‌کش و برای اندازه‌گیری ارتفاع سقف از متر مهندسی و برای اندازه‌گیری طول جاده از کیلومترشمار استفاده می‌کنیم. اخترشناسان برای اندازه‌گیری فاصله‌ی اجرام نجومی مختلف روش‌های متفاوتی را به کار می‌گیرند. برای اندازه‌گیری فاصله‌ی ماه تا زمین فضانوردان آینه‌هایی را روی سطح ماه نصب کرده‌اند. با ارسال یک دسته پرتوی لیزر به سوی ماه و اندازه‌گیری زمان رفت و برگشت پرتو به زمین و با توجه به اینکه سرعت نور در خلا‌ء ثابت است، فاصله‌ی دقیق ماه محاسبه می‌شود. از روی اندازه‌ی ظاهری ماه ...
ادامه مطلب

چطور می‌توانیم در سفرهای خودمان به دنبال گودال‌های برخوردی بگردیم؟ آیا اصلاً کار عاقلانه‌ای است، یا این‌که کلاً بی‌نتیجه است؟

چطور مي‌توانيم در سفرهاي خودمان به دنبال گودال‌هاي برخوردي بگرديم؟ آيا اصلاً كار عاقلانه‌اي است، يا اين‌كه كلاً بي‌نتيجه است؟
به علت اندازه‌ی نسبتاً بزرگ گودال‌های برخوردی روش پیشنهادی برای جست‌وجوی آن‌ها جست‌وجوی منطقه با نرم‌افزاری مانند گوگل ارث قبل از سفر به منطقه است که در این حالت پس از شناسایی عوارض دایره‌ای شکل عموماً گود بررسی صحرایی انجام می‌پذیرد. اما این نکته را باید در نظر داشته باشید که در کل سیاره‌ی ما کم‌تر از 200 گودال برخوردی تاکنون شناسایی شده است که این رقم کم نشان‌دهنده‌ی سختی کار جست‌وجو حتی برای متخصصان این علم است. افزونه‌ی کانوت: برنامه‌ي گوگل‌ارث را مي‌توانيد در اين‌جا ببينيد گزارش گروهي را كه موفق شدند با استفاده از گوگل‌ارث گودال برخوردي كشف كنند اين‌جا بخوانيد. اين ...
ادامه مطلب

آیا در تابستان زمین به خورشید نزدیک‌تر است؟

آیا در تابستان زمین به خورشید نزدیک‌تر است؟
بیشتر مردم فکر می‌کنند در تابستان زمین به خورشید نزدیک‌تر است و از این رو علت گرم و سرد شدن هوا در طول سال را به دور و نزدیک شدن زمین از خورشید نسبت می‌دهند. این فرض می‌توانست وقتی صحیح باشد که در فصل تابستان تمام قاره‌های زمین تابستان را تجربه کند. می‌دانید که وقتی ما در ایران که در نیم‌کره‌ی شمالی زمین ساکن هستیم فصل تابستان را سپری می‌کنیم، مردم نیم‌کره‌ی جنوبی زمین مثل ساکنان کشورهای استرالیا و برزیل و آفریقای جنوبی، فصل زمستان را تجربه می‌کنند و برعکس وقتی زمستان به ایران می‌رسد آن‌ها طعم گرمای تابستان را می‌چشند. بنابراین وقتی این پرسش را مطرح ...
ادامه مطلب

چه فرقی بین صورت‌های فلکی و برج‌ها وجود دارد؟

چه فرقی بین صورت‌های فلکی و برج‌ها وجود دارد؟
برج‌ها، 12 صورت‌ فلکی منطقه‌البروج  و زیر مجموعه‌ای از کل صورت‌های فلکی هستند. اما چرا فقط از دوازده صورت فلكي اين‌گونه نام برده مي‌شود؟ تا به حال شنيده‌ايد كه كسي بگويد من متولد خرچنگ هستم. يا متولد سنبله اما كسي متولد دب اكبر (خرس بزرگ) يا جبار (شكارچي) نيست؟ زمين و همه‌ی سيارات منظومه‌ی شمسي به دور خورشيد در گردشند. درست است كه ما به دور خورشيد مي‌گرديم اما از ديد ما به نظر مي‌رسد كه خورشيد مكانش تغيير مي‌كند. با يك مثال موضوع را بهتر مي‌فهميم؛ از دوستتان بخواهيد در وسط اتاق بايستد و شما دور او گردش كنيد. ابتدا دوستتان را جلوي در مي‌بينيد بعد جلو پنجره و... ...
ادامه مطلب

سنگ سیاه کوچکی پیدا کرده‌ام که فرورفتگی‌های زیادی دارد و سنگین‌تر از سنگ‌های عادی است. چطور مطمئن بشوم که شهاب‌سنگ است یا نه؟

سنگ سياه كوچكی پيدا كرده‌ام كه فرورفتگي‌هاي زيادي دارد و سنگين‌تر از سنگ‌هاي عادي است. چطور مطمئن بشوم كه شهاب‌سنگ است يا نه؟
با توجه به این‌که اکثر سنگ‌های آتشفشانی رنگ‌های تیره‌ای دارند به احتمال زیاد سنگ شما می‌تواند زمینی باشد. اما برای اطمینان بیشتر بهتر است بدانید که روی اکثر شهاب‌سنگ‌ها لایه‌ای براق و تیره دیده می‌شود که نتیجه‌ی سوختن سنگ هنگام سقوط به زمین است. برخی شهاب‌سنگ‌ها از لحاظ چگالی خیلی به سنگ‌های زمینی شبیه‌اند، بنابراین برای فهمیدن ماهیت واقعی سنگ باید متخصصان آن را بررسی کنند؛ شما می‌توانید سنگ خود را برای بررسی بیشتر به مراکزی مانند گروه مطالعات شهاب‌سنگ‌های دانشگاه تهران بسپارید.
ادامه مطلب
برچسب :

آیا شایعه‌ی تاریک شدن زمین در روزهای ۲۳ تا ۲۵ دسامبر حقیقت دارد؟ علت علمی آن چیست؟

آيا شايعه‌ي تاريك شدن زمين در روزهاي 23 تا 25 دسامبر حقيقت دارد؟ علت علمي آن چيست؟
پاسخ اين پرسش را يك‌بار در قالب يادداشتي در ماهنامه‌ي نجوم داده‌ام. حالا مي‌توانم همان را در اين‌جا هم بياورم: این روزها ایمیلی دست به دست بین کاربران اینترنت در حال چرخیدن است با این مضمون که در شب‌های 23 تا 25 دسامبر (3 تا 5 دی) به علت هم‌ترازی زمین با خورشید قرار است سه روز زمین تاریک شود و این مقدمه‌ای است برای آغاز یک جهان جدید. نشانی صفحه‌ای در وبگاه ناسا هم به عنوان منبع در این خبر ذکر شده که این پدیده‌ی علمی و عجیب را توضیح می‌دهد. نویسنده‌ی خبر اشاره کرده است که «این پایان جهان نیست. این هم‌ترازی جهان است، جایی‌که خورشید و ...
ادامه مطلب

از کجا می‌فهمند شهاب‌سنگی که پیدا می‌شود از جایی مثل ماه یا مریخ جدا شده است؟

 از كجا مي‌فهمند شهاب‌سنگي كه پيدا مي‌شود از جايي مثل ماه يا مريخ جدا شده است؟
شهاب‌سنگ‌هایی که از مریخ و ماه آمده‌اند همه از نوع سنگی و آکندریتی هستند. شهاب‌سنگ‌ها به کمک مجموعه‌ای از ویژگی‌های سنگ‌شناسی،کانی‌شناسی، ترکیبات شیمیایی کلی و مقدار برخی ایزوتوپ‌ها از انواع دیگر سنگ‌های منظومه‌ی شمسی متمایز می‌شوند. مثلاً شهاب‌سنگ‌هایی که از ماه آمده‌اند نخستین بار به کمک مقایسه‌ی آن‌ها با سنگ‌هایی که فضاپیمای آپولو به زمین آورده بود، شناخته شدند. شهاب‌سنگ‌های مریخی هم با بررسی‌ مقدار گازهای درون آن‌ها و مقایسه با داده‌های مریخ‌نوردها شناخته شدند. ایزوتوپ‌های اکسیژن هم در دسته‌بندی انواع گوناگون شهاب‌سنگ‌ها بسیار کارآمدند.
ادامه مطلب

چرا مریخ این‌قدر مهم است که هدف بسیاری از کاوشگران مانند کنجکاوی قرار می‌گیرد در حالی که تیتان با وجود شباهت بیشتر به زمین٬ آن‌قدر مورد توجه نیست؟

چرا مریخ این‌قدر مهم است که هدف بسیاری از کاوشگران مانند کنجکاوی قرار می‌گیرد در حالی که تیتان با وجود شباهت بیشتر به زمین٬ آن‌قدر مورد توجه نیست؟
تصویری خیالی از سطح تیتان - حق‌ نشر تصویر:‌ Steven Hobbs مریخ مهم است زیرا به نظر می‌رسد که در منظومه‌ی شمسی٬ شبیه‌ترین سیاره به زمین است. از آن‌جایی که ما می‌دانیم روی زمین حیات وجود دارد و مریخ هم شباهت‌های فراوانی به زمین دارد همین سبب می‌شود تا این سیاره را گزینه‌ای مناسب در نظر بگیریم که زمانی شرایط مطبوعی برای میزبانی  حیات داشته است. کنجکاوی چهارمین مریخ‌نوردی است که ما به سوی مریخ فرستاده‌ایم ( ۳ تای دیگر سوجورنو٬‌ روح و فرصت بوده‌اند. همچنین مریخ‌نشین‌های وایکینگ ۱و ۲ و فونیکس را نیز باید اضافه کرد) اما توجه کنید هیچ‌یک از مأموریت‌های پیشین در جست‌وجوی حیات روی مریخ نبوده‌اند. ...
ادامه مطلب

چرا هر ماه کسوف یا خسوف رخ نمی‌دهد؟

چرا هر ماه کسوف یا خسوف رخ نمی‌دهد؟
برای دیدن نمایی بزرگ‌تر روی تصویر کلیک کنید دلیل اصلی بر می‌گردد به انحراف حدود 5 درجه ای مدار چرخش ماه به دور زمین نسبت به مدار چرخش زمین به دور خورشید. اگر این دو مدار کاملاً بر هم منطبق بودند، آنگاه ما در اول هر ماه قمری شاهد کسوف و در وسط ماه قمری شاهد خسوف بودیم. ما چون خودمان روی زمین ساکن هستیم، نمی توانیم شاهد چگونگی وضعیت گردش زمین به دور خورشید باشیم. ما این حرکت زمین را به صورت حرکت ظاهری خورشید در میان ستارگان، روی خطی که به آن دایره البروج می گویند مشاهده می‌کنیم. به عبارت دیگر ما میبینیم مسیری که خورشید در ...
ادامه مطلب

چرا بعضی از سیاره‌ها حلقه دارند ولی بعضی‌ها ندارند؟

چرا بعضی از سیاره‌ها حلقه دارند ولی بعضی‌ها ندارند؟
امتیاز و حق نشر تصویر:‌  Steven Hobbs بیشتر سیاره⁠ها از تراکم توده⁠ای گاز تشکیل می⁠شوند. دوران گاز به دلیل پایستگی تکانه زاویه‌ای به سوی صفحه‌ای عرض مرکزی گاز کشیده می⁠شوند. گاهی مواد این صفحه به حلقه یا قمر تبدیل می⁠شوند. (اگر مواد از حد رُش بیشتر به سیاره نزدیک باشند، گرانش سیاره اجازه نمی‌دهد سیاره تشکیل شود) گاهی نیز جرم این مواد زیاد نیست و در فضای میان‌ستاره‌ای پخش می‌شوند.
ادامه مطلب
تمام حقوق این سایت برای © 2017 پرسش و پاسخ محفوظ است. خدمتی از کانون نگارش و ترجمه کانوت
قدرت گرفته از وردپرس فارسی