آرشیو موضوع : اخترشناسی

چرا همیشه یک طرف ماه را می‌بینیم؟

چرا همیشه یک طرف ماه را می‌بینیم؟
مردی در ماه - امتیاز و جق نشر تصویر: Dani Caxete پاسخ سریع: قفل کشندی. عده‌ای تصور می‌کنند که ماه به دور خود نمی‌چرخد و به همین علت همیشه یک طرف آن به سمت زمین است؛ اما این دیدگاه اشتباه است. اتفاقاً ماه نیز مانند باقی کرات به دور خود می‌چرخدد اما این چرخش تحت تأثیر زمین است. مدت زمانی که طول می‌کشد تا ماه یک بار به دور محور خود بچرخد تقریباً با مدت زمانی که یک بار به دور زمین می‌گردد برابر است: حدود ۲۷ روز. به همین علت است که همیشه ساکنان زمین فقط یک طرف ...
ادامه مطلب
برچسب :

به اختلاف ۵ درجه‌ای مدار ماه و مدار زمین به دور خورشید آگاهم پس چرا در آغاز هر ماه قمری که مقارنه رخ می‌دهد هلالی از ماه تشکیل نمی‌شود؟ در‌حالی‌که چون مراکز زمین و ماه و خورشید روی یک خط نیستند باید در همان حالت مقارنه هلالی از ماه از دید ناظر زمینی دیده شود در غیر این صورت باید خورشیدگرفتگی رخ دهد که اینگونه نیست؟

به اختلاف 5 درجه‌ای مدار ماه و مدار زمین به دور خورشید آگاهم پس چرا در آغاز هر ماه قمری که مقارنه رخ می‌دهد هلالی از ماه تشکیل نمی‌شود؟ در‌حالی‌که چون مراکز زمین و ماه و خورشید روی یک خط نیستند باید در همان حالت مقارنه هلالی از ماه از دید ناظر زمینی دیده شود در غیر این صورت باید خورشیدگرفتگی رخ دهد که اینگونه نیست؟
واقعیت این است که بر خلاف آرای قدیمی، در لحظه‌ی مقارنه ماه و خورشید، اگر مراکز خورشید و ماه و زمین هر سه در یک امتداد نباشند و خورشیدگرفتگی شکل نگیرد، اندکی هلال ماه تشکیل می‌شود. برای مثال تیری لوگو (Thierry Legault) همین امسال توانست از هلال جوان ماه رمضان در لحظه‌ی مقارنه در 8 جولای 2013 عکس بگیرد. برای مطالعه‌ی بیشترنگاه کنید به مقاله شکار هلال در لحظه تولد، نوشته‌ی محمدحسین الماسی در ماهنامه‌ی نجوم شماره 230، صفحه 8 و 9 و همین طور لینک‌های زیر: http://www.skyandtelescope.com/observing/highlights/The-Ultimate-New-Moon-Sighting-214970991.html http://legault.perso.sfr.fr/new_moon_2010april14.html لیکن به دلیل نزدیک بودن بسیار ...
ادامه مطلب

آیا فصل‌ها در همه‌ی کشورها یکسان است؟

 آیا فصل‌ها در همه‌ی کشورها یکسان است؟
امتیاز تصویر: ویکی‌پدیا علت پدید آمدن فصل‌های مختلف انحراف زاویه‌ای است که محور دوران زمین به دور خودش با صفحه‌ی مداری زمین به دور خورشید دارد. زاویه‌ی تابش پرتوهای خورشید با زمین بسته به جایگاهی که زمین در مدارش به دور خورشید دارد، در یک منطقه تغییر می‌کند. بنابراین اگر منظور از پرسش ترتیب بروز فصل‌های بهار، تابستان، پاییز و زمستان است، همه‌ی کشورهایی که در یک نیمکره‌ی شمالی یا جنوبی زمین قرار دارند به طور مشترک این فصل‌ها را تجربه می‌کنند. طبیعتاً فصل‌ها در نیمکره‌ی جنوبی و شمالی قرینه‌ی یکدیگر هستند. یعنی همزمان با زمستان نیمکره‌ی ...
ادامه مطلب

اِبن هیثم در زمان جوانی سطح ماه را صیقلی می‌دانسته که نور را بازتاب می‌کند اما با گذشت زمان ثابت کرد که ماه نور خورشید را مثل سطح کدر گسیل می‌کند با چه استدلالی می‌توان نظر جوانی او را رد کرد؟

اِبن هیثم در زمان جوانی سطح ماه را صیقلی می‌دانسته که نور را بازتاب می‌کند اما با گذشت زمان ثابت کرد که ماه نور خورشید را مثل سطح کدر گسیل می‌کند با چه استدلالی می‌توان نظر جوانی او را رد کرد؟
پیشینیان ابن هیثم سطح ماه را صیقلی می‌دانستند ولی ابن هیثم نشان داد که اگر سطح ماه صیقلی باشد و مانند یک آینه نور خورشید را منعکس کند آنگاه باید ما تصویر خورشید را در سطح ماه می‌دیدیم که اطرافش سیاه است. در واقع اگر ماه یک آینه‌ی محدب باشد خورشید به صورت یک نقطه‌ی بسیار پرنور در سطح ماه دیده خواهد شد. فرض کنید در یک اتاق تاریک تصویر یک چراغ قوه را در یک آینه ببینیم. اطراف آن تاریک خواهد. تصویر در آینه‌های محدب کوچکتر هم می‌شود بنابراین تصویر منبع نور به اندازه‌ی کوچکی دیده خواهد شد. ولی ...
ادامه مطلب
برچسب : ,

صورت‌فلکی جبار در کدام جهت قرار دارد؟

صورت‌فلکی جبار در کدام جهت قرار دارد؟
عکس از Matthew Spinelli   پیش از پاسخ دادن اجازه دهید نخست پرسش را اصلاح کنیم. برای پرسیدن نشانی هر چیزی روی زمین می‌­توان این گونه پرسش را پرسید: پرسش: شهر اصفهان در کدام جهت نسبت به تهران قرار دارد؟ پاسخ: در جهت جنوب پرسش: کوه دماوند در کدام جهت نسبت به تهران قرار دارد؟ پاسخ: در جهت مشرق اصولاً در بحث نشان دادن نقاط در جغرافیا، پرسیدن جهت هر چیزی در شرایطی معنی‌دار است که اول موقعیت ناظر روی زمین مشخص شده باشد. در غیر این صورت اساس پرسش زیر سوال می­‌رود. به علاوه ذکر جهات جغرافیایی ...
ادامه مطلب

مگر نه اینکه قدرت عنصرسازی ستاره ها محدود است و در ابرنواخترها هم عناصری تا عدد اتمی خاصی به وجود می‌آیند پس چرا طلا، اورانیوم و عناصر سنگین‌تر در زمین یافت می‌شوند؟

مگر نه اینکه قدرت عنصرسازی ستاره ها محدود است و در ابرنواخترها هم عناصری تا عدد اتمی خاصی به وجود می‌آیند پس چرا طلا، اورانيوم و عناصر سنگين‌تر در زمين يافت مي‌شوند؟
البته این طور نیست که قدرت عنصرسازی ستاره‌ها محدود باشد. فرایندهای دیگری در ادامه می‌توانند رخ دهند که پیدایش عناصر سنگین تر از آهن را باعث می‌شوند.
ادامه مطلب

چرا هیچگاه ماه در سرسوی ما قرار نمی‌گیرد؟ آیا در همه جای کره‌ی زمین همین گونه است؟

چرا هیچگاه ماه در سرسوی ما قرار نمی‌گیرد؟ آیا در همه جای کره‌ی زمین همین گونه است؟
برای آن‌که جسمی سماوی در سرسوی ناظر دیده شود یا به عبارت بهتر از سرسوی ناظر عبور کند، میل آن جسم باید برابر عرض جغرافیایی ناظر باشد. (این موضوع با استفاده از هندسه دبیرستان قابل اثبات است). مدار ماه به دور زمین در صفحه‌ای قرار دارد که 5/15 درجه با دایره‌البروج فاصله دارد و به همین دلیل، میل ماه در آسمان بین 28/5+ و 28/5 – درجه تغییر می‌کند. با توجه به این دو نکته می‌توان متوجه شد در محدوده‌ای از زمین که نزدیک به منطقه‌ی استوایی زمین است، ماه می‌تواند در سرسوی ناظر قرار بگیرد. اما با توجه ...
ادامه مطلب
برچسب : ,

طبق تعریف ماه‌گرفتگی به نظر می‌رسد که سایه‌ی زمین در طول ماه همیشه روی آن می‌افتد که ماه اشکال گوناگونی دارد، یعنی همیشه ماه‌گرفتگی رخ می‌دهد؟

طبق تعریف ماه‌گرفتگی به نظر می‌رسد که سایه‌ی زمین در طول ماه همیشه روی آن می‌افتد که ماه اشکال گوناگونی دارد، یعنی همیشه ماه‌گرفتگی رخ می‌دهد؟
دوست عزیز آنچه مفروض شما در پرسش است، تغییر شکل هلال‌های ماه در طول یک ماه قمری است که از اصطلاح تغییر اهله یا تغییر فاز برای آن استفاده می‌شود. گردش ماه به دور زمین و زاویه‌ی تابش پرتوهای نور خورشید به روی ماه و انعکاس آن از سطح روشن ماه و همچنین دیدن بخش تاریک ماه که پشت به خورشید است از دید ناظر زمینی سبب می‌شود که بسته به زاویه‌ی موقعیت زمین و ماه و خورشید نسبت به یکدیگر در طول یک ماه قمری گاهی بخش بیشتر یا کمتر از شب یا روز ماه را ببینیم. در نتیجه هلال‌های نازک ...
ادامه مطلب

برای ساختن یک رصدگاه در خارج از شهر باید چه نکاتی را رعایت کنیم؟

براي ساختن یک رصدگاه در خارج از شهر باید چه نکاتی را رعایت کنیم؟
اگر هدف شما ساخت یک رصدخانه  یا محلی برای رصد آسمان است که در اصطلاح آنرا رصدگاه می‌نامیم در ابتدا باید به مکان آن توجه داشته باشید که فاصله‌ی آن نسبت به شهرهای بزرگ و نزدیک است. برای مثال ساخت یک فضای مناسب رصدی در اطراف شهر تهران نقطه‌ای در فاصله‌ی حداقل یکصد کیلومتری این کلان شهرقرار دارد! جایی که قرص آلودگی نوری کمتر دیده می‌شود و اثرات کمتری در رصد شبانه‌ی شما می‌گذارد. شما می‌توانید با روش  شمارش ستارگان در صورتهای فلکی شاخص حداقل قدر ستارگان قابل رویت بالای سر خود را مشخص کنید این عمل میزان تاریک بودن محل رصدی شما را بدقت تعیین ...
ادامه مطلب

آیا شفق قطبی پدیده‌ای گذراست یا این‌که چند روز در آسمان دیده می‌شود؟ آیا (در مناطق قطبی) هر شب دیده می‌شود یا فقط گاهی؟

آیا شفق قطبی پدیده‌ای گذراست یا این‌که چند روز در آسمان دیده می‌شود؟ آیا (در مناطق قطبی) هر شب دیده می‌شود یا فقط گاهی؟
شفق قطبی پدیده‌ای است که بر اثر فعالیت‌های خورشیدی به وجود می‌آید؛ از ذرات پرانرژی و دارای بار الکتریکی که اغلب ذرات زیراتمی هستند، مثل پروتون‌ها و الکترون‌ها یا هسته‌های سنگین‌تر اتم‌ها. پرتاب این‌ها که پیوسته از خورشید به صورت باد خورشیدی انجام می‌شود و این ذرات سراسر منظومه‌ی شمسی را جولان می‌دهند، آغاز مرحله‌ای ‌است که ما در نهایت به صورت شفق قطبی می‌بینیم.
ادامه مطلب

با توجه به اینکه مدار پلوتو، مدار نپتون را قطع می‌کند آیا این امکان وجود دارد که این دو با هم برخورد کنند؟

با توجه به اینکه مدار پلوتو، مدار نپتون را قطع می‌کند آیا این امکان وجود دارد که این دو با هم برخورد کنند؟
مدار پلوتو بیضی نسبتاً کشیده‌ای است که یک دور گردش مداری آن به دور خورشید حدود 248 سال طول می‌کشد. انحراف زاویه 17 درجه‌ای مدار پلوتو با صفحه‌ی منظومه‌ی شمسی و دایره‌البروج سبب می‌شود که نیمی از مسیر گردشش به دور خورشید را در بالای این صفحه و نیمی دیگر را در پایین این صفحه طی کند. پلوتو در حضیض مداری در حدود 29 واحد نجومی و در اوج مداری حدود 49 واحد نجومی از خورشید فاصله دارد (هر واحد نجومی به اندازه‌ی‌ متوسط فاصله‌ی زمین تا خورشید، یعنی حدود 150 میلیون کیلومتر در نظر گرفته می‌شود)....
ادامه مطلب

آیا از کهکشان آندرومدا می‌توان راه شیری را با چشم غیر مسلح دید؟

 آیا از کهکشان آندرومدا می‌توان راه شیری را با چشم غیر مسلح دید؟
هرچند كهكشان آندرومدا بزرگ‌ترين كهكشان گروه محلي محسوب مي‌شود، اما از آنجا كه هر دو كهكشان راه شيري و آندرومدا بسيار بزرگ هستند و همچنين فاصله‌‌ی نزديك آنها از يكديگر، انتظار داريم كيفيت و درخشندگي ظاهري در هر دو سوي يكسان باشد.
ادامه مطلب

آیا منظومه‌ی شمسی حرکت وضعی دارد؟ آیا شواهدی از این حرکت رصد شده است؟

آیا منظومه‌ی شمسی حرکت وضعی دارد؟ آیا شواهدی از این حرکت رصد شده است؟
بله خورشید با سرعت خطی  حدود 250 کیلومتر  بر ثانیه حول هسته‌ی کهکشان می‌چرخد  این موضوع با رصد‌های دقیق اجرام خارج و داخل کهکشان ما قابل رصد و همچنین قابل محاسبه است . فرض کنید داخل یک چرخ و فلک که در حال چرخش است نشسته‌اید شما با نگاه کردن به افراد دیگری که داخل چرخ وفلک هستندمی‌بینید که منظره‎‌ی پشت آن‌ها (منظره‌ی بیرون و اطراف چرخ وفلک) تغییر می‌کند. پس کافی است حرکت نسبی اجزای کهکشان خودمان را نسبت به اجسام خارج از کهکشان به دقت و با ابزار‌های دقیق رصد کنیم. البته باتوجه به بزرگی کهکشان ما (قطر 100 ...
ادامه مطلب

اگر دانشمندان به این نتیجه برسند که زمان کوچ به مریخ است، آیا عمر این سیاره و به طور کل منظومه‌ی شمسی اجازه ادامه حیات در سیاره جدید را می‌دهد؟

اگر دانشمندان به این نتيجه برسند که زمان کوچ به مریخ است، آیا عمر این سیاره و به طور کل منظومه‌ي شمسی اجازه ادامه حیات در سیاره جدید را می‌دهد؟
دو نکته درباره‌ی این پرسش قابل توجه است. یکی اینکه منظور از رسیدن به این نتیجه که زمان کوچ فرا رسیده است یعنی چه؟ دو حالت را می‌توان در نظر داشت یکی اینکه از نظر فنی آمادگی این کار را داشته باشیم و دیگری اینکه به حدی رسیده باشیم که دیگر زمین قابل زیستن نباشد و چاره‌ای جز مهاجرت نداشته باشیم. در مورد اول رسیدن به نقطه‌ی فناوری لازم الزاماً به معنی اجرایی شدن یک پروژه نیست. برای این کار باید زمینه‌ی اقتصادی و سیاسی لازم نیز وجود داشته باشد. بنابراین در غیاب اراده‌ی سیاسی و از آن ...
ادامه مطلب

سیارات و سیارک‌ها چگونه شکل گرفته‌اند؟

سیارات و سیارک‌ها چگونه شکل گرفته‌اند؟
به طور خلاصه سیارات همزمان با خورشید از یک توده‌ی اولیه گازی شکل گرفته‌اند؛ به این ترتیب که با جمع شدن گازهای اولیه، دانه‌های اولیه این سیارات شکل گرفته و پس از این مرحله، برخورد این دانه‌ها با یکدیگر باعث افزایش جرم این دانه‌ها گردیده است.
ادامه مطلب

چندی پیش خبری درباره‌ی تولید پادماده‌ی هیدروژن در آزمایشگاه آلفا در سرن خواندم، مهم‌ترین بخش این خبر خاصیت ضد گرانش بودن پادماده بود آیا چنین چیزی امکان دارد؟

چندي پيش خبری درباره‌ی توليد پادماده‌ی هيدروژن در آزمايشگاه آلفا در سرن خواندم، مهم‌ترين بخش اين خبر خاصيت ضد گرانش بودن پادماده بود آيا چنين چيزي امكان دارد؟
 آزمایش آلفا یا Antihydrogen Laser Physics Apparatus با هدف تولید و در عین حال به دام انداختن پادماده طراحی شده است. همانطور که می‌دانید پاد‌ماده در برخورد با ماده برهم‌کنش نابودی زوج انجام می‌دهد و به انرژی تبدیل می‌شود و به همین دلیل به دام انداختن و حفظ کردن آن کار سختی است. در آزمایش آلفا پژوهشگران سرن موفق شده‌اند برای مدتی در حدود 1000 ثانیه پادماده - و به عبارت بهتر پادهیدروژن - تولید شده را به دام بیاندازند.  یکی از پرسش‌هایی که همیشه درباره‌ی پادماده وجود داشته نوع واکنش آن در برابر نیروی گرانش است و این ...
ادامه مطلب

خورشید (و در نتیجه منظومه‌‌ی شمسی) به سوی کدام منظومه یا ستاره حرکت می‌کند؟

خورشيد (و در نتیجه منظومه‌‌ی شمسی) به سوی کدام منظومه یا ستاره حركت می‌كند؟
خورشید رو به جهتی به نام solar apex با توجه به LSR در حال حرکت و جابه­‌جایی در کهکشان راه­ شیری است. LSR که سر واژه­‌ی Local Standard of Rest است، به معنی حرکت اجرام در کهکشان راه شیری در همسایگی خورشید است. مسیر حرکت این اجرام دقیقاً به صورت دایره نیست. خورشید مسیر گردش خود به گرد مرکز راه شیری (Solar Circle) را با سرعت 220 کیلومتر بر ثانیه با شعاعی به اندازه­‌ی 8 کیلوپارسک و در جهت حرکت عقربه­‌های ساعت، چنانکه از منظر قطب شمال کهکشانی به آن نگاه شود طی می­‌کند و حرکت اندکی به سمت solar apex نسبت به ...
ادامه مطلب

چرا با تلسکوپ می‌توانیم کهکشان‌هایی را که چندین میلیون سال نوری دورتر از ما هستند ببینیم اما نمی‌توانیم با همان تلسکوپ نزدیک‌ترین سیاره‌های فراخورشیدی یا قرص نزدیک‌ترین ستاره‌ها را ببینیم؟

چرا با تلسكوپ مي‌توانيم كهكشان‌هايي را كه چندين ميليون سال نوری دورتر از ما هستند ببينيم اما نمي‌توانيم با همان تلسكوپ نزديك‌ترين سياره‌هاي فراخورشيدي يا قرص نزديك‌ترين ستاره‌ها را ببينيم؟
پاسخ پرسش شما دو بخش دارد كه اولي به نور منتشر شده از اجرام مربوط است. آن‌چه از جسم مي‌بينيم، نور آن است. اين جسم شايد سيبي باشد در يك متري ما يا كهكشاني باشد كه ميلياردها سال نوري از ما فاصله دارد. هرچه نورِ جسم شديدتر باشد از فاصله‌ي دورتري ديده مي‌شود.
ادامه مطلب

چرا در کشور ما کسانی که به‌دنبال مفاهیم پایه‌ای علوم مختلف همچون ذرات ریز اتمی، فیزیک کوانتوم و یا مفاهیم پایه‌ای نجوم هستند مورد تمسخر دیگران قرار می‌گیرند و فکر می‌کنند دنبال مطالب پایه‌ای سطح پایین هستیم؟

چرا در كشور ما كساني كه به‌دنبال مفاهيم پايه‌اي علوم مختلف همچون ذرات ريز اتمي، فيزيك كوانتوم و يا مفاهيم پايه‌اي نجوم هستند مورد تمسخر ديگران قرار مي‌گيرند و فكر مي‌كنند دنبال مطالب پايه‌اي سطح پايين هستيم؟
مطمئن نیستم که دقیقاً متوجه پرسش شما شده‌ام یا خیر ولی اگر منظورتان چیز دیگری بود لطفاً منظورتان را دقیق‌تر برای دوستان کانوت ارسال نمایند که بتوان جواب دقیق‌تری به شما بدهم. گمان می‌کنم منظور شما این است که  چرا در جامعه به طور عمومی این رشته‌ها در رده رشته‌های محبوب و یا داغ و مورد اقبال عمومی قرار ندارند؟ من چنین مواجه‌ای نداشته‌ام و تا جایی که می‌دانم فعالان در این رشته‌ها دارای احترام عمومی بالایی بوده‌اند. طبیعی است در همه جای دنیا و از جمله ایران بسیاری از رشته‌ها در کنار اهمیت‌شان در توسعه‌ی علم و دانش به ...
ادامه مطلب

چرا با این‌که نقش ایرانیان و مسلمانان در پیشبرد نجوم‌ بسیار پر رنگ بوده حتی در بعضی موارد مرز‌شکنی هم داشته‌اند، اما این نقش در محافل علمی خیلی مورد توجه نیست؟ حتی در بعضی کتب معتبر نجوم نقش دانشمندان مسلمان در حد ترجمه‌ی آثار یونانی، تنزل می‌یابد؟

 چرا با این‌که نقش ایرانیان و مسلمانان در پیشبرد نجوم‌ بسیار پر رنگ بوده حتی در بعضی موارد  مرز‌شکنی هم داشته‌اند، اما این نقش در محافل علمی خیلی مورد توجه نیست؟ حتی در بعضی کتب معتبر نجوم نقش دانشمندان مسلمان در حد ترجمه‌ی آثار یونانی، تنزل می‌یابد؟
مورخان علم در اوایل قرن بیستم تصور خامی نسبت به تاریخ علم در تمدن اسلامی داشتند. به همین دلیل تصویری که از نقش دانشمندان اسلامی در تاریخ علم ارائه دادند به ترجمه و انتقال علوم یونانی محدود می‌شد. اما با پیشرفت رشته‌ی تاریخ علم اسلامی، نقش پُررنگ و مؤثر دانشمندان این دوره هر چه بیشتر خود را نشان داد. به ویژه مشخص شد که منجمان تمدن اسلامی به تصحیح و نقد مدل‌های سیاره‌ای بطلمیوسی دست زده‌اند و نه تنها بعضی پارامترهای رصدی و محاسباتی بطلمیوس را تصحیح کرده‌اند بلکه از قرن هفتم به بعد مدل‌های سیاره‌ای پیچیده‌ای به عنوان مدل‌های غیربطلمیوسی برای حرکات ...
ادامه مطلب

می‌دانیم زمین نسبت به زحل سیاره‌ی داخلی محسوب می‌شود پس چرا در تصویر جدید که کاسینی گرفته خورشید دیده نمی‌شود؟

می‌دانیم زمین نسبت به زحل سیاره‌ی داخلی محسوب می‌شود پس چرا در تصویر جدید که کاسینی گرفته خورشید دیده نمی‌شود؟
برای تهیه‌ی این عکس - همانطور که خانم پورکو در گفت‌وگوی خود با برنامه‌ی در این شب‌ها نیز توضیح داد - تیم طراح باید به دنبال موقعیت مداری ویژه‌ای می‌گشت. فضا‌پیمای کاسینی در حال دور زدن در اطراف سیستم سیاره‌ی زحل است و موقعیت هر روزه این فضاپیما نسبت به زحل، اقمار مختلف آن و همچنین خورشید و زمین تغییر می‌کند. از دید فضاپیمای کاسینی نقاطی در مدار وجود دارد که با قرار گرفتن در آن خورشید در پشت سیاره پنهان می‌شود و در عمل نوعی کسوف کلی برای سفینه به وجود می‌آید. تیم طراح عکس باید به دنبال موقعیتی می‌گشت که نه تنها چنین کسوفی ...
ادامه مطلب

علت تشکیل حلقه‌های دور سیارات مشتری، زحل، اورانوس و نپتون چیست؟

علت تشکیل حلقه‌های دور سیارات مشتری، زحل، اورانوس و نپتون چیست؟
سه فرضیه‌ی اصلی درباره‌ی نحوه‌ی تشکیل حلقه به دور سیارات (که شبیه به حلقه‌ی زحل هستند) مطرح است.
ادامه مطلب

کم‌ترین بزرگ‌نمایی برای دیده شدن حلقه‌های زحل چقدر است؟ آیا رصدخانه‌ای در استان اصفهان قرار دارد؟

حداقل بزرگ‌نمایی برای رصد حلقه‌های زحل حدود 30 برابر است. البته اگز بخواهید حلقه‌ها را با جزئیات بیشر و کیفیت مناسب‌تر ببینید اپتیک‌تان می‌بایست این دو ویژگی‌ را داشته باشد: - قطر آینه یا عدسی شیئی دوربین یا تلسکوپ به اندازه‌ای باشد که توان تفکیک جزییات در بزرگ‌نمایی‌های بالا را داشته باشد. -بزرگ‌نمایی دوربین یا تلسکوپ شما با این قطر آینه یا عدسی همسان و مناسب انتخاب شود. در مورد پرسش دوم شما باید بگویم در استان اصفهان طی سال‌های گذشته چند رصدخانه‌ی آماتوری آموزشی راه‌اندازی شده است که مهم‌ترین آن‌ها از این قرار هستند:...
ادامه مطلب

مگر انقلاب تابستانی در اول تیر نیست پس چرا گرم‌ترین روزهای سال در مرداد است؟

مگر انقلاب تابستانی در اول تیر نیست پس چرا گرم‌ترين روزهاي سال در مرداد است؟
می­‌دانیم که تغییر فصل­‌ها نتیجه­‌ی تغییر زاویه­‌ی تابش خورشید در طول یک سال است. اما روند گرم شدن و سرد شدن هوا لزوماً تابع تغییر زاویه­‌ی تابش خورشید نیست و بیشتر به نوع اقلیم آن منطقه برمی­‌گردد.
ادامه مطلب

آیا تاکنون کسی درباره‎ی تاریخچه‌ی سنگ حجر الاسود و مبداء احتمالی آن که گفته می‌شود سنگ آسمانی است تحقیق کرده است؟

آیا تاکنون کسی درباره‎ی تاریخچه‌ی سنگ حجر الاسود و مبداء احتمالی آن که گفته می‌شود سنگ آسمانی است تحقیق کرده است؟
برای فهمیدن ماهیت حجرالاسود در بازه‌های زمانی مختلف کارهای مختلفی روی این سنگ انجام شده است و همان‌طور که می‌دانید سنگ مقدسی برای مسلمانان به شمار می‌رود که در کنار یکی از دیوارهای کعبه قرار دارد و مجموعه‌ای از سنگ‌های شکسته شده و سیاه است که دور آن را با قالب نقره‌ای پوشانده اند. نخستین پژوهش‌های درباره‌ی این سنگ به اواسط قرن 19 میلادی برمی‌گردد. از آنجایی‌که امکان نمونه‌برداری و کار آزمایشگاهی از این سنگ در آن موقع وجود نداشت (البته الان هم به دلیل حفظ این سنگ مقدس این امکان وجود ندارد) ...
ادامه مطلب

چرا نام تعدادی از ستاره‌ها عربی‌ است؟

چرا نام تعدادی از ستاره‌ها عربی‌ است؟
پس از آنکه نجوم یونانی از طریق ترجمه‌ی عربی کتاب مجسطی به دانشمندان تمدن اسلامی معرفی شد، منجم بزرگی به نام عبدالرحمن صوفی کتابی در قرن سوم و چهارم هجری قمری به نام صورالکواکب به رشته تحریر درآورد. این کتاب علاوه بر معرفی صورفلکی و اسامی ستارگان یونانی یافته‌های جدید صوفی را نیز شامل می‌شود. علاوه‌بر این اسامی ستارگان و افسانه‌های نجومی عرب پیش از اسلام را نیز معرفی می‌کند. پس از آن که محتوای این کتاب در قرن 13 از طریق ترجمه‌های کتب نجومی عربی به لاتین ترجمه شد منبعی شد برای آشنایی غربیان با نجوم یونانی و عربی. بنابراین بسیاری از ...
ادامه مطلب

چرا گرانش هم باعث سقوط اجسام می‌شود هم باعث چرخش مداری اجسام می‌شود؟

چرا گرانش هم باعث سقوط اجسام می‌شود هم باعث چرخش مداری اجسام می‌شود؟
اگر جسمی را که در میدان گرانش زمین  قرار دارد، بدون سرعت اولیه رها کنیم، به دلیل نیروی گرانشی که به آن وارد می‌شود، مستقیماً به سمت مرکز جرم زمین سقوط می‌کند. حالا اگر جسم را باسرعت اولیه‌ای موازی زمین پرتاب کنیم، جسم کمی دورتر روی زمین می‌افتد و هرچه سرعت اولیه بیشتر باشد، آن جسم دورتر می‌افتد (مانند حالت الف). اگر سرعت اولیه‌ی پرتاب خیلی خیلی زیاد باشد، (مانند شکل پ) جسم کلاً از میدان گرانش زمین فرار می‌کند اما اگر سرعت، اندازه‌ی خاصی بین حالت الف و ب داشته باشد، به دور زمین به گردش در می‌آید (شکل پ). ...
ادامه مطلب

آیا حقیقت دارد که صداهای کره‌ی زمین در لایه‌ای از جّو جذب و ذخیره می‌شود و از بین نمی‌روند؟

آیا حقیقت دارد که صداهای کره‌ی زمین در لایه‌ای از جّو جذب و ذخیره می‌شود و از بین نمی‌روند؟
برای پاسخ به این پرسش باید در ابتدا توجه کرد که ماهیت صدا و یا صوت چیست؟ صدا نوعی موج مکانیکی است که به واسطه‌ی یک محیط واسط منتقل می‌شود. صدا در خلاء قابلیت انتقال ندارد به دلیل اینکه محیط میانه‌ای برای انتقال آن وجود ندارد (چگالی محیط خارج از جّو عملاً آن قدر رقیق است که محیط واسط برای امواج مکانیکی صوت به شمار نمی‌رود) علت اینکه ما می‌توانیم صدا‎‌ها را بشنویم به این مساله برمی‌گردد که این امواج پرده‌ی گوش ما را به لرزش در آورده و سیگنال‌هایی را به مغز ما ارسال می‌کند. توانایی شنیداری ...
ادامه مطلب

آیا در سایر سیارات سنگی هم زلزله رخ می‌دهد؟

آیا در سایر سیارات سنگی هم زلزله رخ می‌دهد؟
بجز زمین، ماه تنها کره‌ی سنگی است که بشر اطلاعات مربوط به لرزه‌شناسی آن را مسقیماً بررسی کرده است و همان‌طور که می‌دانید ماه یک قمر است و نه یک سیاره‌ی خاکی. بنابراین اگر بخواهیم درباره‌ی سیارات خاکی صحبت کنیم باید به سراغ چهار سیاره‌ی خاکی که در منظومه‌ی شمسی می‌شناسیم برویم.
ادامه مطلب

نخستین کسی که حرکت تقدیمی زمین را کشف کرد که بود و چگونه به آن پی برد؟

نخستین کسی كه حركت تقدیمی زمین را كشف كرد که بود و چگونه به آن پی برد؟
تصویری از ابرخس یا هیپارخوس طبق کتاب مجسطی که بطلمیوس در قرن دوم میلادی در اسکندریه نوشته است، اَبَرخس یا هیپارخوس منجم یونانی قرن دوم پیش از میلاد نخستین کسی است که حرکت تقدیمی را کشف کرده است. البته در آن زمان زمین را ساکن می‌دانستند و حرکت تقدیمی را به آسمان منتسب می‌کردند. هیپارخوس با اندازه‌گیری موقعیت ستارگان نسبت به نقطه‌ی اعتدال بهاری متوجه شد که تمامی ستارگان در حرکتی رو به شرق نسبت به اعتدال بهاری همراهی می‌کنند. این حرکت به اعتقاد او 1 درجه در هر صد سال بود. او موقعیت ستاره‌ی سماک اعزل و قلب ...
ادامه مطلب

انواع حرکات زمین (چه کوتاه‌مدت و چه بلندمدت) را به همراه دوره‌ی تناوبشان شرح دهید؟

انواع حركات زمین (چه كوتاه‌مدت و چه بلندمدت) را به همراه دوره‌ی تناوبشان شرح دهید؟
اگر فکر می‌کنید در جای خود روی زمین محکم و ثابت ایستاده اید دوباره فکر کنید. شما به همراه زمین در حال حرکت هستید و حرکت‌های مختلفی را تجربه می‌کنید.
ادامه مطلب

هنگام ذکر ارتفاع کوه‌ها در سیارات دیگر خط صفر کجاست؟

 هنگام ذکر ارتفاع کوه‌ها در سیارات دیگر خط صفر کجاست؟
از آنجا که در سطح مریخ دریا و اقیانوسی وجود ندارد تا بتوان از معیار «ارتفاع عوارض از سطح دریای آزاد» استفاده کرد، قاعدتاً یک سطح صفری را به عنوان مرجع تعیین ارتفاع در این سیاره بایستی در نظر گرفت. به این سطح Areoid of Mars می‌گویند که معادل زمین‌واره (geoid) در زمین است. زمین‌واره (Geoid) حالتی تعریف می‌شود که سطح اقیانوس‌های زمین در وضعیتی قرار داشته باشند که سطح ارتفاعشان فقط تحت تأثیر گرانش زمین باشند، به طوری که اثر باد و جریان‌های اقیانوسی و جزر و مدی در ارتفاع سطح دریاها حذف شده باشد....
ادامه مطلب

پارسک را به زبان ساده توضیح دهید؟

 پارسک را به زبان ساده توضیح دهید؟
یکی از واحدهای اندازه‎گیری فواصل در دنیای نجوم، پارسک است که برابر با 3.259 سال نوری یا 31 تریلیون کیلومتر است. در واقع اگر شما از منظومه‌ی شمسی چنان دور شوید که وقتی به مدار زمین نگاه کنید، اندازه شعاع مدار آن به اندازه یک ثانیه قوسی دیده شود، شما در فاصله‌ی یک پارسکی از زمین قرار گرفته‌اید! با این تعریف فاصله‌ی نزدیک‌ترین ستاره به ما یعنی «پروکسیما قنطورس» که 4.2 سال نوری است، برابر با 1.3 پارسک است. برای فواصل دورتر می‌توان از کیلوپارسک که برابر 1000 پارسک و یا مگاپارسک که برابر با 1000000 پارسک است استفاده کرد.
ادامه مطلب

تازه‌ به نجوم علاقمند شده‌ام از ریاضی و فیزیک هم چیزی نمیدانم. چگونه می‌توانم یادگیری علم نجوم را ادامه دهم؟

تازه‌ به نجوم علاقمند شده‌ام از ریاضی و فیزیک هم چیزی نمیدانم. چگونه می‌توانم یادگیری علم نجوم را ادامه دهم؟
با توجه به این‌که این پرسش را چندین نفر از خوانندگان کانوت پرسیده‌اند و احتمالاً پرسش بسیاری از علاقمندان به‌ویژه کسانی که تازه به نجوم علاقه‌مند شده‌اند نیز هست، تصمیم گرفتیم آن‌را به ویژه منتشر کنیم.
ادامه مطلب

علائمی که به عنوان نماد سیارات می‌شناسیم بیانگر چه مطالبی هستند؟ آیا مطالبی مانند نحس بودن برخی از آن‌ها یا موارد از این‌دست درباره‎ی این علائم صحیح است؟

علائمی که به عنوان نماد سيارات می‌شناسيم بيانگر چه مطالبی هستند؟ آیا مطالبی مانند نحس بودن برخی از آن‌ها یا موارد از این‌دست درباره‎ی این علائم صحيح است؟
هر کدام از سیارات در اساطیر یونانی و رومی به یکی از خدایان متعلق‌اند و این علامت‌ها صرف نظر از سعد یا نحس بودن اثر آن‌ها است.
ادامه مطلب

تلسکوپ فضایی جیمز وب پس قرار گرفتن در مدار، تصاویری تا چه مقدار ژرف‌تر از هابل را می‌تواند ثبت کند ؟

 تلسکوپ فضایی جیمز وب پس قرار گرفتن در مدار، تصاویری تا چه مقدار ژرف‌تر از هابل را می‌تواند ثبت کند ؟
تلسکوپ فضایی جیمز وب که از آن به نسل بعدی تلسکوپ‌های فضایی یاد می‌کنند. تفاوت‌های چشمگیری با تلسکوپ فضایی هابل دارد.
ادامه مطلب

تفاوت مدار اجرام کمربند کایپر با ابر اورت چیست؟ و چگونه می‌توان از روی مدار دنباله‌دار تشخیص داد که از کمربند کایپر می‌آید یا از ابر اورت؟

تفاوت مدار اجرام کمربند کایپر با ابر اورت چیست؟ و چگونه می‌توان از روی مدار دنباله‌دار تشخیص داد که از کمربند کایپر می‌آید یا از ابر اورت؟
جالب است بدانید به جز این دو دسته‌ای که به آن اشاره کردید دسته‌های دیگری هم وجود دارند که دنباله‌دارها می‌توانند از آن‌جا به وجود بیایند. در واقع این‌ها اجرام یخی‌ای هستند که به صورت بالقوه می‌توانند زمانی‌که به خورشید نزدیک می‌شوند به دنباله‌دار تبدیل شوند.
ادامه مطلب

فرق بین اخترشناسی، اخترفیزیک و کیهان‌شناسی در چیست؟

 فرق بین اخترشناسی، اخترفیزیک و کیهان‌شناسی در چیست؟
نجوم یا اخترشناسی شامل شاخه‌های مختلفی از جمله اخترفیزیک و کیهان‌شناسی است
ادامه مطلب

کدام اجرام آسمانی مثلاً قمرها یا سیاره‌ها برای سکونت بعد از زمین در نظر گرفته شده‌اند؟

کدام اجرام آسمانی مثلاً قمرها یا سیاره‌ها برای سکونت بعد از زمین در نظر گرفته شده‌اند؟
به صورت رسمی هیچ کدام. هیچ سیاره یا قمری به عنوان هدف اصلی و رسمی و اعلام شده در این زمینه مشخص نشده است اما تحقیقات بسیاری در این زمینه از اجرام منظومه‌ی شمسی مورد بررسی قرار گرفته‌اند و ایده‌های مختلفی درباره‌ی نحوه‌ و چگونگی این سکونت‌پذیری مطرح شده است.
ادامه مطلب

چرا سیارات سنگی، گاز ندارند؟ آیا خورشید گاز سیاره‌هایی را که نزدیک‌تر بوده‌اند برای سوخت و ساز خودش جذب کرده است؟

چرا سيارات سنگي، گاز ندارند؟ آيا خورشيد گاز سياره‌هايي را كه نزديك‌تر بوده‌اند براي سوخت و ساز خودش جذب كرده است؟
به طور کلی دو دسته سیاره در منظومه‌ی شمسی وجود دارد؛ گازی و خاکی. اما پاسخ این پرسش که چرا این دو دسته متفاوت هستند به محلی که این سیارات در ابتدای منظومه‌ی شمسی شکل گرفته‌اند برمی‌گردد.
ادامه مطلب

چرا فضا تاریک است؟ بهتر بگویم چرا منظومه‌ی شمسی ما با وجود خورشید فضای تاریکی دارد؟

چرا فضا تاریک است؟ بهتر بگویم چرا منظومه‌ی شمسی ما با وجود خورشید فضای تاریکی دارد؟
همانطور که پیشتر در یکی از پاسخ‌های قبلی توضیح دادم، جّو زمین به علت ترکیب مولکول‌های تشکیل دهنده‌اش بخش آبی از طیف نور خورشید را بیشتر پخش می‌کند و همین امر موجب می‌شود آسمان در طول روز به رنگ آبی و بسیار روشن دیده شود. از طرف دیگر شدت نور خورشید به حدی است که پخش‌شدگی زیاد این نور در جّو موجب رنگ باختن ستاره‌های کم‌نور در برابر نور خورشید می‌شود. پس این جّو زمین است که نقش اصلی را در رنگ و لعاب دادن به آسمان زمین بازی می‌کند. طبیعتاً در ...
ادامه مطلب

اگر نیروی جاذبه ناگهان دو برابر شود چه اتفاقی می‌افتد؟

اگر نیروی جاذبه ناگهان دو برابر شود چه اتفاقی می‌افتد؟
پاسخ این پرسش بستگی به معادله‌ی نیروی جاذبه دارد و اینکه بخواهیم کدام بخش از این معادله را تغییر دهیم.
ادامه مطلب

آیا ممکن است گیاه‌هایی مقاوم روی مریخ وجود داشته باشد اما هنوز کشف نشده‌اند؟

آيا ممكن است گياه‌هايی مقاوم روی مريخ وجود داشته باشد اما هنوز كشف نشده‌اند؟
  از ارسال مدارگردها، سطح‌نشین‌ها و مریخ‎نوردهایی که از زمین برای بررسی وضعیت اقلیمی سیاره‌ی سرخ به مریخ فرستاده شده‌اند، سال‌ها می‌گذرد. نتایج به‌دست آمده از این تحقیقات نشان می‌دهد سطح مریخ احتمالاً در میلیون‌ها و میلیاردها سال پیش شرایطی مناسب زیست داشته است. با این حال چنین نظریه‌ای هنوز اثبات نشده است. کاوش‌های سیاره‌شناسان و بررسی تصاویر به دست آمده از مریخ نشان می‌دهد در دوره‌هایی از گذشته‌ی این سیاره، آب مایع در آن جریان داشته است که نتیجه‌ی آن وجود دریاچه‌ها و دره‌هایی عمیق است که بی‌شک حاصل عبور و تجمع آب مایع بوده است. عدم وجود جّو غلیظ حاوی گازهای مناسب فتوسنتز، ورود تابش‌های مضرر کیهانی که بر ...
ادامه مطلب

آیا نور چراغ‌قوه‌‌ای که در زمین رو به ماه روشن کنیم، از ماه دیده می‌شود؟

 آيا نور چراغ‌قوه‌‌اي كه در زمين رو به ماه روشن كنيم، از ماه ديده مي‌شود؟
بگذاريد اول كمي درباره‌ي ماهيت نور و اتفاقي كه در اين ميان مي‌افتد بگويم. هنگامي كه چراغ‌قوه را روشن مي‌كنيد، دسته‌اي از فوتون‌ها را با سرعت نور و به شكل مخروطي به فضا مي‌فرستيد.
ادامه مطلب

آیا سیارات هم‌زمان با خورشید شکل گرفتند یا این‌که اول خورشید به وجود آمد و بعد سیارات به دور آن شکل گرفتند؟

آيا سيارات هم‌زمان با خورشيد شكل گرفتند يا اين‌كه اول خورشيد به وجود آمد و بعد سيارات به دور آن شكل گرفتند؟
یرای پاسخ دادن به این پرسش باید به عقب برگردیم و ببینیم خورشید و سیارات چگونه‌ به وجود آمده‌اند
ادامه مطلب

دانشمندان وقتی یک گودال برخوردی پیدا می‌کنند از کجا می‌فهمند شهابسنگی که به آن برخورد کرده چه اندازه‌ای داشته؟

دانشمندان وقتي يك گودال برخوردي پيدا مي‌كنند از كجا مي‌فهمند شهابسنگي كه به آن برخورد كرده چه اندازه‌اي داشته؟
دانشمندان برای پاسخ به این گونه پرسش‌ها به کارهایی تئوری انجام شده که بر پایه‌ی شبیه‌سازی‌ است استناد می‌کنند. دستگاه‌های شبیه‌سازی وجود دارد که یک گلوله خیلی کوچک رو با سرعت خیلی زیاد در حد چند ده متر بر ثانیه به هدف که در این‌جا کره‌ی زمین است می‌کوبند. سپس با توجه که اندازه‌ی آن گلوله و گودال روابطی به دست می‌آید. به طور مثال داده‌های تئوری نشان می‌دهد اگر شهاب‌سنگی با قطر 50 متر به کره‌ی زمین برخورد کند گودالی به قطر 1200 متر ایجاد می‌شود. البته برخورد به سطوح مختلف (این‌که سطح ما سفت، سست یا آبدار باشد) پاسخ ...
ادامه مطلب

برای این‌که حیات در سیاره‌ یا قمری شکل بگیرد چه شرایط و موادی لازم است؟

براي اين‌كه حيات در سياره‌ يا قمري شكل بگيرد چه شرايط و موادي لازم است؟
پاسخ این پرسش یکی از مهم‌ترین چالش‌های دانشمندان و محققان در زمینه‌ی اختر زیست‌شناسی است. برای درک موضوع بهتر است شرایط بوجود آمدن منظومه‌ی شمسی و در ادامه بررسی پیدایش حیات در تنها سیاره‌ی شناخته شده یعنی زمین خودمان را بررسی کنیم.
ادامه مطلب

چرا قمرهای گالیه‌ای مشتری با این‌که تقریباً در یک فاصله از خورشید قرار دارند این قدر با هم متفاوت‌اند؟

چرا قمرهای گالیه‌ای مشتری با این‌که تقریباً در یک فاصله از خورشید قرار دارند این قدر با هم متفاوت‌اند؟
ایو، اروپا، گانیمد، و کالیستو (به ترتیب از چپ به راست) چهار قمر بزرگ سیاره‌ی مشتری هستند که گالیله  آن‌ها را کشف کرد. تفاوت‌های ظاهری آن‌ها را می‌توان در تصویر بالا به وضوح دید. برخی از تفاوت‌ها:  ایو تنها جسم شناخته شده به‌جز زمین در منظومه‌ی شمسی است که آتشفشان فعال دارد. این قمر برخلاف سایر اقمار مشتری کاملاً از صخره و سنگ تشکیل شده و چگالی بالایی دارد. اروپا یکی از محل‌های محتمل بجز زمین ...
ادامه مطلب

آیا تلسکوپ را گالیله اختراع کرد؟

آيا تلسكوپ را گاليله اختراع كرد؟
تلسکوپ‌های اولیه به طور ساده از قرار دادن دو عدسی در دو سوی یک لوله میان تهی ساخته شده بودند. رد چنین عدسی‌هایی را می‌توان تا حدود سال 1350 میلادی پی گرفت اما نخستین باری که مدرکی از ساخت تلسکوپ برای دیدن مناظر دور دست داریم به سال 1608 باز می‌گردد.
ادامه مطلب

چطور می‌شود که در یک روز روشن، هم ماه دیده می‌‌شود و هم خورشید؟

چطور می‌شود که در یک روز روشن، هم ماه دیده می‌‌شود و هم خورشید؟
مردمانی که در روز به آسمان نگاه می‌کنند گاهی انتظار دیدن ماه تابان را در آسمان روز ندارند. انگار خورشید باید در روز بتابد و ماه در شب. واقعیت اما چیز دیگری است. برای روشن شدن این موضوع که چرا ما می‌توانیم در روز ماه را هم در آسمان ببینیم باید چگونگی گردش ماه به دور زمین و هندسه حرکت آن را بررسی کنیم. ماه در شب‌های مختلف در زمان‌های مختلفی طلوع و غروب می‌كند. در ابتدای ماه قمری، ماه و خورشيد به يكديگر نزديك هستند و تقريباً با هم طلوع و غروب می‌كنند. اما به دليل ...
ادامه مطلب

آیا طی یک سال می‌توانیم کل ستاره‌هایی که با چشم غیر‌مسلح دیده می‌شوند را ببینیم؟

آیا طی یک سال می‌توانیم کل ستاره‌هایی که با چشم غیر‌مسلح دیده می‌شوند را  ببینیم؟
برای دیدن تمام ستاره‌های مشاهده‌پذیر با چشم غیر‌مسلح نیازی نیست حتماً یک سال زمان صرف کنیم
ادامه مطلب

در میان دانشمندان ایرانی کدام‌یک بیشترین سهم را در پیشبرد اخترشناسی داشته و چه کشف‌هایی انجام داده‌ است؟

در ميان دانشمندان ايراني كدام‌يك بيشترين سهم را در پيشبرد اخترشناسي داشته و چه كشف‌هايي انجام داده‌ است؟
واقعاً پاسخ دادن به این پرسش بسیار سخت است. زیرا نمی‌توان دستاوردهای منجمان تمدن اسلامی را با هم مقایسه کرد از طرف دیگر مرز بین منجم ایرانی و غیرایرانی اصلاً مشخص نیست. آیا ابوریحان بیرونی که در خوارزم متولد شده ایرانی است یا ازبک؟ چیزی به نام ملیت ایرانی در گذشته وجود نداشته است. می‌توان فهرستی از منجمان تمدن اسلامی که از بقیه درخشان تر بودند تهیه کرد. مثلاً ابوریحان بیرونی که روشی بسیار دقیق برای شعاع کره‌ی زمین ارائه داد. ثابت بن قره و بتانی که حرکت اوج مدار خورشید را کشف کردند. ابن هیثم که اشکالات علمی مدلهای بطلمیوسی ...
ادامه مطلب

طبقه‌بندی سیارات چگونه است؟ کدام سیارات گازی‌اند ؟

طبقه‌بندی سیارات چگونه است؟ کدام سیارات گازی‌اند ؟
تقسیم‌بندی عمومی سیارات که در کتاب‌های نجوم عمومی نیز ذکر شده، از این قرار است: سیارات کوتوله‌ی خاکی یا زمین مانند، سیاراتی هستند که عمده‌ی مواد آن‎ها از شبه فلزات و فلزات جامد است. این سیارات شامل عطارد، ناهید، زمین و مریخ هستند. سیارات غول گازی یا مشتری مانند، آنهایی هستند که عمده‌ی موادشان از گاز است. این سیارات شامل مشتری، زحل، اورانوس و نپتون هستند. اما این بدان معنی نیست که در سیارات گازی خبری از  سنگ و خاک نیست، چراکه حالت فیزیکی مواد تابعی از فشار و دمای محیط است. بنابراین بخش‌های مختلف یک سیاره‌ می‌توانند حالت‌های مختلفی داشته ...
ادامه مطلب

با توجه به این‌که بخشی از سیارات که رو به خورشید است به صورت نیم‌کره روشن می‌شود، چرا در هیچ حالتی سیاره‌ها را به صورت نیم‌کره‌ی روشن نمی‌بینیم؟

 با توجه به این‌که بخشی از سیارات که رو به خورشید است به صورت نیم‌کره روشن می‌شود، چرا در هیچ حالتی سیاره‌ها را به صورت نیم‌کره‌ي روشن نمي‌بينيم؟
مشاهدهی  فاز تربیعی سیارات از دید ناظر زمینی تنها به دو سیاره‌ی مدار داخلی منظومه‌ی خورشیدی ما، یعنی ناهید و تیر محدود می‌شود، آن هم فقط در زمانی که این سیارات در حالت بیشترین کشیدگی و یا فازی مابین بدر و محاق کامل باشند به شکل نیم روشن و نیم تاریک (با چشم مسلح) دیده می‌شوند. اما برای سیارات خارج از مدار زمین همانند مریخ، مشتری، زحل و... وضع طور دیگری است. مدارهای همه‌ی سیارات بصورت بیضی‌های متحدالمرکزی آرایش یافته‌اند که زمین ما مدار سوم آنرا اشغال می‌کند، این سیارات چون در مدارهای بعدی مدار زمین قرار گرفته‌اند، ...
ادامه مطلب

آیا در شرایطی می‌شود مریخ را به اندازه‌ی ماه کامل در آسمان دید؟

آيا در شرايطي مي‌شود مريخ را به اندازه‌ي ماه كامل در آسمان ديد؟
اول بگذاريد بهترين شرايط ممكن را براي رصد مريخ بررسي كنيم. زمين و مريخ، هر دو در مداري كه دارند به دور خورشيد مي‌گردند بنابراين مكان آن‌ها نسبت به هم دائماً تغيير مي‌كند. در اين حركت‌ها، گاهي پيش مي‌آيد كه مريخ در موقعيتي قرار مي‌گيرد كه به آن «مقابله» مي‌گويند. در اين شرايط از ديد ناظر زميني، مريخ زاويه‌اي 180 درجه‌اي با خورشيد دارد. در هنگام مقابله، مريخ را بهتر از هر زمان ديگر مي‌توان رصد كرد. مقابله‌ي مريخ تقريباً هر 26 ماه (780 روز) يك‌بار رخ مي‌دهد بنابراين تقريباً هر 2 سال يك‌بار وضعيت مريخ براي رصد مناسب‌تر مي‌شود. مقابله‌ي ...
ادامه مطلب

آیا تا به حال کسی بر اثر سقوط شهاب‌سنگ کشته شده؟ بیشترین خسارتی که شهاب‌سنگ‌ها وارد کرده‌اند چه بوده است؟

آيا تا به حال كسي بر اثر سقوط شهاب‌سنگ كشته شده؟ بيشترين خسارتي كه شهاب‌سنگ‌ها وارد كرده‌اند چه بوده است؟
یکی از نخستین گزارش‌ها مربوط به برخورد یک شهاب‌سنگ به برج‌های نگهبانی در چین در سال 616 و مرگ 10 نفر در اثر ریزش سنگ‌های برج است. گزارش‌های دیگری از چین مربوط به مرگ و میر و جراحت در اثر برخورد شهاب‌سنگ‌ها در سال‌های 1639، 1907 و 1915 نیز وجود دارد. گزارش جالب توجه دیگر از چین مربوط به واقعه‌ی 1409 چینگ یانگ است که در اثر آن ده‌ها هزار نفر انسان از بین رفتند با اینکه در مورد آمار کشته شبهات زیادی وجود دارد ولی احتمال دارد که حادثه چیزی شبیه به حادثه تونگوسکا در 1908  بوده باشد و می‌توان گفت ...
ادامه مطلب

چرا به جای سفر به مریخ و تمرکز بر کاوش‌های مریخی به اروپا (قمر مشتری) سفر نمی‌کنیم؟ مگر اینطور نیست که احتمال حیات در اروپا زیاد است؟

چرا به جای سفر به مریخ و تمرکز بر کاوش‌های مریخی به اروپا (قمر مشتري) سفر نمی‌کنیم؟ مگر اینطور نیست که احتمال حیات در اروپا زیاد است؟
یکی از این پروژه‌ها مربوط به مدارگردی است که قرار است مدت طولانی به دور اروپا بگردد و کار آن بسیار فراتر از مدارگرد گالیه است که به دور مشتری می‌گشت یا کاسینی که از کنار مشتری عبور کرد.
ادامه مطلب

اگر جهت حرکت زمین به دور خورشید و همزمان با آن حرکت زمین به دور محور چرخش خود معکوس شود (موافق حرکت عقربه‌های ساعت) شاهد چه رخدادهایی خواهیم بود ؟

 اگر جهت حرکت زمین به دور خورشید و همزمان با آن حرکت زمین به دور محور چرخش خود معکوس شود (موافق حرکت عقربه‌های ساعت) شاهد چه رخدادهایی خواهیم بود ؟
اگر فرض کنیم این اتفاق ناگهان به وقوع بپیوندد آنگاه می‌توان تصور کرد که در لحظه‌ی نخست همه‎‌ی موجودات و اجسامی که به خوبی به زمین متصل نیستند از زمین کنده و پرت شده یا با نیروی بیشتری به زمین فشرده شوند.
ادامه مطلب

چرا اول دی که کوتاه‌ترین روز سال است و زمین نسبت به روزهای دیگر انرژی کم‌تری دریافت می‌کند، سردترین روز سال نیست؟ همین‌طور چرا اول تیر گرم‌ترین روز سال نیست؟

چرا اول دي كه كوتاه‌ترين روز سال است و زمين نسبت به روزهاي ديگر انرژي كم‌تري دريافت مي‌كند، سردترين روز سال نيست؟ همين‌طور چرا اول تير گرم‌ترين روز سال نيست؟
دمای هوا تابع عوامل مختلفی است که البته یکی از مهم‌ترین عوامل، زاویه و مدت زمان تابش خورشید است. اگر زاویه‌ی تابش خورشید تنها عامل تعیین دما بود، همه‌ی نقاط با عرض جغرافیایی یکسان، باید دمای مشابه می‌داشتند. در حالی‌که چنین نیست و عوامل دیگر مانند میزان بخار آب ، جریان‌های هوایی و حتی مقدار غبار و آلودگی هوا، بر  دما تاثیر دارند. برای همین دقیقاً هنگام انقلاب تابستانی گرم‌ترین روز سال نیست (هر چند گاهی هم ممکن است  گرم‌ترین روز سال باشد). مثلاً ما هرچه به میانه‌ی تابستان نزدیک می‌شویم میزان بخار آب در شهرهایی که نزدیک منابع ...
ادامه مطلب

چرا گاهی هلال روشن ماه به جای این‌که در نیم‌کره‌ی غربی یا شرقی ماه تشکیل شده باشد در نیم‌کره‌ی جنوبی است؟

چرا گاهي هلال روشن ماه به جای این‌که در نیم‌کره‌ی غربی یا شرقی ماه تشکیل شده باشد در نیم‌کره‌ی جنوبی است؟
  از ابتدای ماه قمری و تشکیل هلال، همواره هلال ماه از سمت شرق روشن می‌شود و پس از رسیدن به شب چهاردهم از سمت شرق روند تاریکی‌اش ادامه پیدا می‌کند تا روز آخر ماه قمری که به کلی تاریک شود و مجدداً در ابتدای ماه قمری بعد دوباره از سمت شرق فاز ماه شروع به گسترش کند. بنابراین همواره هلال ماه یا بخش عمده‌اش در نیم‌کره شرقی واقع است یا در نیمکره‌ی غربی ماه و البته در حالت بدر هر دو نیم‌کره از دید ناظر زمینی روشن است. به عبارت دیگر حالتی به وجود نمی‌آید که نیم‌کره جنوبی ماه روشن باشد ...
ادامه مطلب

شهاب‌سنگ‌ها بیشتر در چه مکان‌هایی پیدا می‌شوند؟ در ایران کدام مناطق مستعد پیدا کردن شهاب‌سنگ‌اند؟

شهاب‌سنگ‌ها بیشتر در چه مكان‌هايي پیدا می‌شوند؟ در ایران کدام مناطق مستعد پیدا کردن شهاب‌سنگ‌اند؟
سقوط شهاب‌سنگ در سطح کره‌ی زمین عموماً به شکل یکنواخت است. پس از سقوط، شهاب‌سنگ بلافاصله تحت تاثیر عوامل فیزیکی و شیمیایی زمینی که باعث دگرسانی و تخریب ساختارهای اصلی سنگ می­‌شوند قرار می‌­گیرد. یکی از اصلی‌ترین عوامل، رطوبت است که باعث دگرسانی سنگ می‌­شود. در مکان‌هایی که مقدار آب بالا باشد سنگ بلافاصله ساختار اصلی خود را از دست داده و تخریب می­‌شود، اما در برخی از نقاط کره‌ی زمین که میزان رطوبت بسیار پایین است (بیابان‌های سرد و گرم، همچون قطب جنوب و صحرا)، سنگ می‌تواند به مدت هزاران سال نیز سالم بماند یا اینکه حداقل تخریب نشود....
ادامه مطلب

اوج پیشرفت نجوم در ایران در دوران کدام حکمران یا سلسله بود؟

اوج پيشرفت نجوم در ايران در دوران كدام حكمران يا سلسله بود؟
همانطور که می‌دانید مفهوم ملیت ایرانی مفهومی است که در قرن اخیر به وجود آمده است. بنابراین مثلاً باید بگوییم اوج پیشرفت در علم نجوم در دوره‌ی اسلامی در میان دانشمندان فارسی زبان چه زمانی بوده است. منطقه‌ی فرهنگی ما در دوران‌های مختلف به صورت تکه تکه تحت حکومت‌های مختلف بوده است ولی از نظر علمی هیچ مرزی بین سرزمین‌ها نبوده است. بلکه تمدن اسلامی تقریباً  یک واحد یکپارچه بوده است که تحولات علمی را نمی‌توان به نقطه‌ی خاصی از آن منتسب کرد. مثلاً زمانی شهر بغداد مرکز بوده، همه‌ی دانشمندان از نقاط مختلف مثل شیراز و ...
ادامه مطلب

مشخصات نقطه‌ی برخورد ۱۹۰۸ سیبری و علت آن‌را توضیح دهید.

مشخصات نقطه‌ی برخورد 1908 سیبری و علت آن‌را توضیح دهید.
این تصویر در 2 اکتبر2011 تصویر نجومی روز ناسا شده است. حادثه‌ی تونگوسکا در صبحگاه 30 ژوئن 1908 به شکل انفجار بسیار عظیمی در نزدیکی رودخانه پودکامنایا تونگوسکا (Podkamennaya Tunguska River) در سیبری رخ داد. مرکز انفجار با مختصات 60.886N, 101.894°E به کمک کارهای لئونید کولیک چند سال پس از واقعه معرفی شد. اعتقاد بر این است که علت واقعه، انفجار یک تکه از یک دنباله‌دار یا سیارک در ارتفاع 5 تا 10 کیلومتری سطح بوده است، که بر اثر تلاشی یک قطعه کمتر از 100 متر با انرژی انفجار حدود 1000 برابر انفجار بمب ...
ادامه مطلب

لطفاً در اطراف تهران چند محل مناسب رصد معرفی کنید که آسمان نسبتاً تاریک داشته باشد.

لطفاً در اطراف تهران چند محل مناسب رصد معرفي كنيد كه آسمان نسبتاً تاريك داشته باشد.
رصدگاهی در نزدیکی فیروزکوه - عکس از امیرحسین خرم می‌دانم که یافتن یک مکان تاریک و البته نزدیک برای فعالیت‌های رصدی برای منجمان تهرانی به یک دغدغه تبدیل شده است با این‌حال شرط تاریکی آسمان و نزدیکی به تنهایی کافی نیست! چراکه ممکن است سایت‌های در اطراف تهران باشند که به لحاظ seeing تاریک، مرتفع و عاری از غبار محیطی باشند اما به دلیل فاصله‌داشتن از جاده (منظور مسیرهای انحرافی است) و عدم امنیت کافی مناسب نبوده و چه بسا خطرناک هم باشند. پیش از خروج از شهر بایستی حتماً از محیطی ...
ادامه مطلب

با توجه به انحراف نور در مسیرش به سمت زمین آیا مکان اجرام در نقشه‌های آسمان کاملاً دقیق است یا تقریبی؟

با توجه به انحراف نور در مسیرش به سمت زمین آیا مکان اجرام در نقشه‌های آسمان کاملاً دقیق است یا تقریبی؟
انحراف نور از کنار اجسامی با جرمی مانند زمین و یا کوچک‌تر از زمین آنقدر ناچیز است که قابل اندازه‌گیری نیست حتی انحراف نور از کنار جسمی مانند خورشید در حد چند هزارم درجه است. اما اجسام چگال و پرجرم می‌توانند انحرافی قابل توجه ایجاد کنند. این اجسام دور از ما و در خارج از منظومه‌ی شمسی قرار دارند. باتوجه به گردش خورشید به دور مرکز کهکشان با سرعت 250 کیلومتر بر ثانیه، موقعیت ما نسبت به اجسام چگال و پرجرم تغییر می‌کند و اگر این اجسام تغییری در نمای آسمان داده باشند پس از مدتی این نما تغییر می‌کند و به شکل حقیقی خود برمی‌گردد ...
ادامه مطلب

چرا اغلب اجرام آسمانی (زمین، ماه و ..) به شکل کره هستند؟ و چرا کهکشان‌ها و سحابی‌ها کروی نیستند؟

چرا اغلب اجرام آسمانی (زمین، ماه و ..) به شکل کره هستند؟ و چرا کهکشان‌ها و سحابی‌ها كروي نيستند؟
البته حتماً می‌دانید که سیاره‌ها به طور کامل گرد و کروی نیستند! با این حال اگر بخواهیم آنها را به طور تقریبی یک کره در نظر بگیریم و علتش را توضیح دهیم نخست بیایید یک سیاره را تصور کنیم؛ یک جرم بسیار بزرگ در فضا که کشش گرانشی زیادی را به واسطه‌ی جرم زیاد خود اعمال می‌کند. حالا اگر این سیاره بزرگ باشد این کشش گرانشی با شدت بیشتری به طرف هسته‌اش وارد می‌شود. در حقیقت شکل کره، طبیعی‌ترین و پایدارترین شکل است که یک جرم بسیار چگال به واسطه‌ی گرانش اولیه‌‌‌‌ی خودش می‌تواند در فضا پیدا کند. معمولاً اگر قطر ...
ادامه مطلب

ارزش مادی شهاب‌سنگ‌ها چقدر است؟ آیا می‌توانیم از راه پیدا کردن شهاب‌سنگ زندگی خودمان را بگذرانیم؟

ارزش مادي شهاب‌سنگ‌ها چقدر است؟ آيا مي‌توانيم از راه پيدا كردن شهاب‌سنگ زندگي خودمان را بگذرانيم؟
هر ساله در نمایشگاه‌های سنگ و کانی در جهان غرفه‌هایی نیز برای علاقه‌مندان به شهاب‌سنگ‌ها دایر می‌شود که افراد این سنگ‌ها را به قیمت‌های نسبتاً بالایی خریداری می‌کنند. در کشورهای خارجی افرادی هستند که کار اصلی‌شان جست‌وجوی شهاب‌سنگ‌ها (که کار بسیار طاقت‌فرسایی است) و فروش آن‌ها است. البته این فعالیت‌ها را در کشورهایی می‌توان انجام داد که افرادی باشند که تمایل و بودجه‌ی کافی برای خرید این سنگ‌ها را داشته باشند. امروزه تعداد بسیار زیادی شهاب‌سنگ از مناطقی همچون صحرا جمع‌آوری شده و خرید و فروش می‌شوند. ولی در کل ارزش مادی شهاب‌سنگ‌هایی بیشتر است که یا به تازگی سقوط کرده باشند، یا از نوع نادری باشند و یا اینکه مربوط ...
ادامه مطلب

ماه تا چه فاصله‌ای از زمین می‌تواند در گرانش زمین باقی بماند و قمر زمین باشد؟ و در چه فاصله‌ای از زمین می‌تواند از گرانش زمین فرار کند؟

 ماه تا چه فاصله‌ای از زمین می‌تواند در گرانش زمین باقی بماند و قمر زمین باشد؟ و در چه فاصله‌ای از زمین می‌تواند از گرانش زمین فرار کند؟
گرانش با جرم رابطه‌ی مستقیم و با مجذور فاصله رابطه‌ی عکس دارد یعنی اگر یکی از دو جسمی که به هم نیروی گرانش وارد می‌کنند، جرمش دو برابر شود ، نیرو نیز دو برابر می‌شود و اگر فاصله‌ی دو جسم دو برابر شود، نیرو یک چهارم می‌شود. در واقع رابطه به صورت که  r فاصله ،  M  و  m  جرم دو جسم ، G ثابت گرانش و f نیروی گرانش است. با توجه به این رابطه، اگر فاصله بسیار زیاد شود ، نیرو به صفر نزدیک می‌شود. در فیزیک عددی صفر است ...
ادامه مطلب

چرا در بعضی از عکس‌ها نور منطقه‌البروجی به وضوح دیده می‌شود اما در عکس‌های دیگر از همان منطقه از آسمان آن را نمی‌بینیم؟

چرا در بعضی از عکس‌ها نور منطقه‌البروجی به وضوح دیده می‌شود اما در عکس‌های دیگر از همان منطقه از آسمان آن را نمی‌بینیم؟
پاسخ این پرسش را هم بشنوید و هم بخوانید: نور منطقه‌البروجی بازتاب نور خورشید از ذرات غبار از منظومه‌ی شمسی است که در امتداد خط دایره‌البروج در آسمان ما دیده می‌شود.
ادامه مطلب

آیا دانشمندی ایرانی بوده است که قبل از کوپرنیک زمین را در جای درست خودش قرار داده باشد؟

آيا دانشمندي ايراني بوده است كه قبل از كوپرنيك زمين را در جاي درست خودش قرار داده باشد؟
منجمان ایرانی در دوره‌ی اسلامی دلایلی مختلفی برای مرکزیت و سکون زمین در مرکز عالم داشتند. این دلایل آن‌ها بر اساس رصد و استدلال‌های فیزیکی بود؛ مثلاً اگر زمین در مرکز عالم نباشد و به یک طرف آن نزدیک‌تر باشد، آنگاه ستارگان زمان طلوع به ما نزدیک‌تر و در زمان غروب دورتر خواهند بود ودلایل بسیار دیگر. بنابراین هیچ کدام از منجمان ایرانی چه قبل و چه بعد از اسلام به خورشید مرکزی معتقد نبودند زیرا آن‌ها خود را ملتزم کرده بودند که فقط نظریاتی را بپذیرند که با مشاهده هماهنگ باشد و در آن زمان مرکزیت و سکون زمین از همه بیشتر با مشاهدات و رصدها ...
ادامه مطلب

با توجه به تغییر محور چرخش زمین، ستاره‌های قطبی آینده کدام‌اند؟

با توجه به تغییر محور چرخش زمین، ستاره‌های قطبی آینده کدام‌اند؟
درآینده یا بهتر بگویم سال 14 هزار میلادی بر اثر حرکت تقدیمی زمین، ستاره‌ی پرنور نسرواقع، ستاره‌ی آلفای صورت فلکی شلیاق، جای ستاره‌ی قطبی کنونی را خواهد گرفت، این حرکت موجب می‌شود که نقاط اعتدالین در میان صورت‌های فلکی به سمت مغرب حرکت کنند. در واقع محور چرخش زمین این گردش مخروطی را مدت 25765 سال طی می‌کند. جالب است بدانید در 3000 سال پیش ستاره ثُعبان در صورت فلکی اژدها ستاره‌ی قطبی محسوب می‌شد. در طی این 3000 سال تا به امروز که جَدی،  درخشان‌ترین ستاره‌ی صورت فلکی دب اصغر، در امتداد محور زمین قرار گرفته هیچ ستاره معروف و پر نوری سر راه ...
ادامه مطلب

چرا آسمان در طول روز آبی به‌نظر می‌رسد، ولی هنگام طلوع و غروب خورشید نارنجی است؟

چرا آسمان در طول روز آبی به‌نظر می‌رسد، ولی هنگام طلوع و غروب خورشید نارنجی است؟
می‌دانیم که نور سفیدی که از خورشید می‌بینیم بخش کوچکی از تشعشع خورشیدی یا همان طیف الکترومغناطیس است. این نور را می‌توان با استفاده از یک منشور به اجزای تشکیل ‌دهنده‌اش که همان رنگ‌های رنگین کمانی است تجزیه نمود. جّو زمین آکنده از مولکول­های گازهای گوناگون است. همین مولکول‌ها هستند که با جذب و نشر نور خورشید بر وضع آب و هوا اثر می­گذارند و البته بیشتر این جذب و نشرها در طول موج‌های خارج از بخش مرئی امواج الکترومغناطیس اتفاق می‌افتد. در حقیقت رنگ آبی آسمان، رنگ سفید ابرها و سرخی شفق و فلق در هنگام طلوع و غروب خورشید ناشی از برهم کنش‌های مختلف ...
ادامه مطلب

مگر خورشید کره‌ای گازی نیست، پس چطور لکه‌های تیره‌ای روی آن شکل می‌گیرند و از بین می‌روند؟

مگر خورشيد كره‌اي گازي نيست، پس چطور لكه‌هاي تيره‌اي روي آن شكل مي‌گيرند و از بين مي‌روند؟
بهتر است در ابتدا ببینیم منظور از «سطح» در یک کره­‌ی گازی (ستاره) چیست؟ خورشید کره­‌ای متشکل از گاز، و اگر دقیق­‌تر بگويیم متشکل از پلاسما است. یعنی گاز داغ یونیده، که به­‌خاطر دمای بالا یون­‌های مثبت و منفی آن از یکدیگر جدا شده­‌اند. اگر قرار باشد توده­‌ای از گاز در ناحیه­‌ای از فضا جمع شود و ستاره­‌ای مانند خورشید را تشکیل دهد، لازم است مقدار آن خیلی زیاد باشد تا اثرات گرانشی متقابل تک­‌تک ذراتش بتواند در نهایت جاذبه­‌ی گرانشی بزرگی ایجاد کند و ذرات  توده را کنار هم نگه دارد و شکل کروی به آن بدهد (جرم خورشید 333000 بار بیشتر از جرم زمین است). بنابراین در قسمت­‌های مرکزی این کره، به دلیل وزن لایه­‌های بالاتر، ماده ...
ادامه مطلب

چرا ماه گاهی‌ اوقات هلالی دیده می‌شود اما گاهی اوقات دایره‌ی کامل است؟

چرا ماه گاهی‌ اوقات هلالی ديده مي‌شود اما گاهی اوقات دايره‌ی كامل است؟
شکل‌های هلالی مختلف ماه به دلیل تغییر موقعیت ماه نسبت به زمین و خورشید است. با یک آزمایش ساده می‌توانید چگونگی تشکیل هلال را متوجه شوید
ادامه مطلب

آیا واقعاً فواصل بین سیاره‌ها با گام‌های موسیقی همخوانی دارد؟

آيا واقعاً فواصل بين سياره‌ها با گام‌های موسيقی همخوانی دارد؟
موسیقی و ستاره‌شناسی رابطه‌ی غیر‌مستقیمی بریکدیگر داشته‌اند. در افسانه‌های باستانی برخی از نقاط موسیقی و کیهان‌شناسی در ارتباطی مستقیم با هم تصور می‌شوند. از طرفی آسمان شب الهام‌بخش شاعران و موسیقی‌دانان زیادی بوده است و تعداد ستاره‌شناسانی که دستی در موسیقی داشتند و بر عکس نیز کم نیست. اما ارتباط مستقیم این دو رشته یا بهتر بگوییم وجود رابطی علمی میان این دو بیشتر به واسطه‌ی حلقه‌ی واسطی است که پشت پرده هر دو ایفای نقش می‌کند: ریاضیات. موسیقی هنری والا است که بر مبنای نسبت‌های میان ارتعاش‌ها و فرکانس‌های مختلف بنا شده است. نت‌های موسیقی در توالی منظم خود الحان و نغمه‌های گوش‌نواز را خلق ...
ادامه مطلب

نوار کهکشان راه‌شیری را چگونه می‌توان رصد کرد؟ این نوار در کدام صورت‌‌های فلکی دیده می‌شود؟

نوار کهکشان راه‌شیری را چگونه می‌توان رصد کرد؟ این نوار در کدام صورت‌‌های فلکی ديده مي‌شود؟
  راه‌شیری در محدوده‌‌ی چند صورت‌فلکی از جمله قوس، عقرب، عقاب، دجاجه، ذات‌الکرسی، برساوش و در نهایت ارابه‌ران قرار دارد. درشب‌های فصل تابستان و پاییز با چشم غیر‌مسلح  و به دور از نور و آلودگی شهرها و بدون حضور نور مهتاب، به‌خوبی دیده می‌شود. در فصل زمستان نوار مه‌آلود راه‌شیری به‌دلیل فاصله‌ی ستارگان آن اندکی کم نورتر است و برای دیدن آن باید به مناطق تاریک‌تری بروید. این نوار مه‌آلود را می‌توان در محدوده‌ی صورت‌های فلکی ثور، جبار و کلب اکبربه راحتی مشاهده کرد. برای درک بهتر این موضوع این‌جا را ببینید.
ادامه مطلب

چگونه شهاب‌سنگ را بعد از فرود پیدا می‌کنند؟ آیا من هم می‌توانم ؟

چگونه شهاب‌سنگ را بعد از فرود پیدا می‌کنند؟ آیا من هم می‌توانم ؟
امتیاز تصویر: NASA Ames Research Center / SETI / Peter Jenniskens یک شهابواره با سوختن در ارتفاع حدود 100 کیلومتر از سطح زمین به شکل شهاب پُرنوری دیده می‌شود که با توجه به اندازه و سرعتش تا ارتفاعات پایین‌تر نیز می‌تواند برسد. در واقع هنگامی که شما یک شهاب درخشان را می‌بینید فرد دیگری همین پدیده را در فاصله دورتر از شما نیز (از مرتبه ده‌ها کیلومتر یا بیش‌تر) می‌بیند. به همین دلیل برای این این‌که بفهمیم یک شهاب‌سنگ کجای زمین سقوط کرده است باید تعداد زیادی ناظر و رصدگر داشته باشیم تا با دادن نشانی‌هایی همچون جهت حرکت شهاب یک خطر سیر احتمالی را برای شهابواره ذکر کنند، ...
ادامه مطلب

فاصله‌ی سیارات و ستاره‌ها را از زمین به چه روشی اندازه می‌گیرند؟

فاصله‌ی سیارات و ستاره‌ها را از زمین به چه روشی اندازه می‌گیرند؟
همان‌طور که ما برای اندازه‌گیری فاصله‌ها و طول‌های مختلف از ابزار‌های مختلفی استفاده می‌کنیم مثلاً برای اندازه‌گیری فاصله‌ی دو خط روی کاغذ دفترمان از خط‌کش و برای اندازه‌گیری ارتفاع سقف از متر مهندسی و برای اندازه‌گیری طول جاده از کیلومترشمار استفاده می‌کنیم. اخترشناسان برای اندازه‌گیری فاصله‌ی اجرام نجومی مختلف روش‌های متفاوتی را به کار می‌گیرند. برای اندازه‌گیری فاصله‌ی ماه تا زمین فضانوردان آینه‌هایی را روی سطح ماه نصب کرده‌اند. با ارسال یک دسته پرتوی لیزر به سوی ماه و اندازه‌گیری زمان رفت و برگشت پرتو به زمین و با توجه به اینکه سرعت نور در خلا‌ء ثابت است، فاصله‌ی دقیق ماه محاسبه می‌شود. از روی اندازه‌ی ظاهری ماه ...
ادامه مطلب

چطور می‌توانیم در سفرهای خودمان به دنبال گودال‌های برخوردی بگردیم؟ آیا اصلاً کار عاقلانه‌ای است، یا این‌که کلاً بی‌نتیجه است؟

چطور مي‌توانيم در سفرهاي خودمان به دنبال گودال‌هاي برخوردي بگرديم؟ آيا اصلاً كار عاقلانه‌اي است، يا اين‌كه كلاً بي‌نتيجه است؟
به علت اندازه‌ی نسبتاً بزرگ گودال‌های برخوردی روش پیشنهادی برای جست‌وجوی آن‌ها جست‌وجوی منطقه با نرم‌افزاری مانند گوگل ارث قبل از سفر به منطقه است که در این حالت پس از شناسایی عوارض دایره‌ای شکل عموماً گود بررسی صحرایی انجام می‌پذیرد. اما این نکته را باید در نظر داشته باشید که در کل سیاره‌ی ما کم‌تر از 200 گودال برخوردی تاکنون شناسایی شده است که این رقم کم نشان‌دهنده‌ی سختی کار جست‌وجو حتی برای متخصصان این علم است. افزونه‌ی کانوت: برنامه‌ي گوگل‌ارث را مي‌توانيد در اين‌جا ببينيد گزارش گروهي را كه موفق شدند با استفاده از گوگل‌ارث گودال برخوردي كشف كنند اين‌جا بخوانيد. اين ...
ادامه مطلب

لطفاً توضیح دهید که ثانیه و دقیقه وساعت در اندازه‌گیری‌ها یعنی چه؟و هر درجه مثلاً چند ثانیه است؟

لطفاً توضیح دهید که ثانیه و دقیقه وساعت در اندازه‌گیری‌ها یعنی چه؟و هر درجه مثلاً چند ثانیه است؟
بابلی‌ها در حدود 2600 سال پیش پیشرفت‌هایی در علوم گوناگون داشتند و در این مسیر ابداعاتی را ایجاد کردند. مثلاً از جمله نخستین اقوامی بودند که واحد هفته را برای گاه‌شماری استفاده کردند. یا این‌که عدد پایه 60 را برای یک ساعت در نظر گرفتند و به این ترتیب هر ساعت به 60 دقیقه قابل قسمت بود و هر دقیقه به 60 ثانیه. توجیه‌شان این بود که به اعداد 1 ، 2 ، 3 ، 5 ، 6 ، 10 ، 15 ، 20 ، 30 قابل تقسیم است. برای اندازه‌گیری محیط دایره بابلی‌ها آن را قابل تقسیم به 360 قسمت یا 360 درجه می‌دانستند ...
ادامه مطلب
برچسب :

آیا در رصدخانه‌های بزرگ در شب‌های بدر هم کار رصد انجام می‌شود؟

آیا در رصدخانه‌های بزرگ در شب‌های بدر هم کار رصد انجام می‌شود؟
امتیاز تصویر: Gordon Gillet, ESO بله٬ در شب‌های بدر هم رصد می‌کنند.  بستگی دارد که در پروژه‌ی شما آشکار کردن چشمه‌های نوری بسیار ضعیف٬ چقدر اهمیت داشته باشد و فاصله نقطه‌ای که رصد می‌کنید از ماه چقدر باشد. البته این فقط در مورد رصد با تلسکوپ‌های اپتیکی و فروسرخ است. یک قسمت پروپوزال برای تقاضای وقت رصد همین است که تعیین کنید رصد شما در چه شرایط جوی قابل انجام است. مثلاً فاز ماه، وجود بخار آب در هوا و seeing (دید نجومی) مطلوب برای کار شما چقدر است. مسلماً هرچه شرایط بهتری را  تقاضا کنید اقبال کم‌تری برای آن دارید مگر این‌که پروژه‌ی ارائه شده٬ ارزش استفاده کردن از بهترین شرایط رصدی را داشته ...
ادامه مطلب

آیا در تابستان زمین به خورشید نزدیک‌تر است؟

آیا در تابستان زمین به خورشید نزدیک‌تر است؟
بیشتر مردم فکر می‌کنند در تابستان زمین به خورشید نزدیک‌تر است و از این رو علت گرم و سرد شدن هوا در طول سال را به دور و نزدیک شدن زمین از خورشید نسبت می‌دهند. این فرض می‌توانست وقتی صحیح باشد که در فصل تابستان تمام قاره‌های زمین تابستان را تجربه کند. می‌دانید که وقتی ما در ایران که در نیم‌کره‌ی شمالی زمین ساکن هستیم فصل تابستان را سپری می‌کنیم، مردم نیم‌کره‌ی جنوبی زمین مثل ساکنان کشورهای استرالیا و برزیل و آفریقای جنوبی، فصل زمستان را تجربه می‌کنند و برعکس وقتی زمستان به ایران می‌رسد آن‌ها طعم گرمای تابستان را می‌چشند. بنابراین وقتی این پرسش را مطرح ...
ادامه مطلب

آیا در جست‌وجو برای یافتن حیات برون‌زمینی فقط به دنبال موجوداتی می‌گردیم که با اکسیژن زنده‌اند، یا این‌که انتظار انواع دیگر موجودات را هم داریم؟

 آيا در جست‌وجو براي يافتن حيات برون‌زميني فقط به دنبال موجوداتي مي‌گرديم كه با اكسيژن زنده‌اند، يا اين‌كه انتظار انواع ديگر موجودات را هم داريم؟
این سوال به طور کلی‌تری مسأله‌ی مهم دیگری را مطرح می‌کند و آن چیستی حیات است. اگر بخواهیم دنبال حیات بگردیم باید بدانیم حیات دقیقاً چیست و در چه فضایی و در چه قالب هایی می‌تواند خود را نشان دهد. تا امروز ما حتی یک میکروب را بیرون از فضای زمین پیدا نکرده‌ایم و زمین تنها جایی است که تاکنون می‌دانیم میزبان حیات است. البته اکثر دانشمندان معتقدند پراکندگی سیارات در عالم آن قدر زیاد است که عواملی که باعث به وجود آمدن شرایط حیات روی زمین شده باشند می‌توانند بارها و بارها در نقاط دیگر کهکشان هم تکرار شوند. اما تاکنون ما تنها زمین را به عنوان میزبان حیات می‌شناسیم و برداشت ما از حیات ...
ادامه مطلب

چه فرقی بین صورت‌های فلکی و برج‌ها وجود دارد؟

چه فرقی بین صورت‌های فلکی و برج‌ها وجود دارد؟
برج‌ها، 12 صورت‌ فلکی منطقه‌البروج  و زیر مجموعه‌ای از کل صورت‌های فلکی هستند. اما چرا فقط از دوازده صورت فلكي اين‌گونه نام برده مي‌شود؟ تا به حال شنيده‌ايد كه كسي بگويد من متولد خرچنگ هستم. يا متولد سنبله اما كسي متولد دب اكبر (خرس بزرگ) يا جبار (شكارچي) نيست؟ زمين و همه‌ی سيارات منظومه‌ی شمسي به دور خورشيد در گردشند. درست است كه ما به دور خورشيد مي‌گرديم اما از ديد ما به نظر مي‌رسد كه خورشيد مكانش تغيير مي‌كند. با يك مثال موضوع را بهتر مي‌فهميم؛ از دوستتان بخواهيد در وسط اتاق بايستد و شما دور او گردش كنيد. ابتدا دوستتان را جلوي در مي‌بينيد بعد جلو پنجره و... ...
ادامه مطلب

سنگ سیاه کوچکی پیدا کرده‌ام که فرورفتگی‌های زیادی دارد و سنگین‌تر از سنگ‌های عادی است. چطور مطمئن بشوم که شهاب‌سنگ است یا نه؟

سنگ سياه كوچكی پيدا كرده‌ام كه فرورفتگي‌هاي زيادي دارد و سنگين‌تر از سنگ‌هاي عادي است. چطور مطمئن بشوم كه شهاب‌سنگ است يا نه؟
با توجه به این‌که اکثر سنگ‌های آتشفشانی رنگ‌های تیره‌ای دارند به احتمال زیاد سنگ شما می‌تواند زمینی باشد. اما برای اطمینان بیشتر بهتر است بدانید که روی اکثر شهاب‌سنگ‌ها لایه‌ای براق و تیره دیده می‌شود که نتیجه‌ی سوختن سنگ هنگام سقوط به زمین است. برخی شهاب‌سنگ‌ها از لحاظ چگالی خیلی به سنگ‌های زمینی شبیه‌اند، بنابراین برای فهمیدن ماهیت واقعی سنگ باید متخصصان آن را بررسی کنند؛ شما می‌توانید سنگ خود را برای بررسی بیشتر به مراکزی مانند گروه مطالعات شهاب‌سنگ‌های دانشگاه تهران بسپارید.
ادامه مطلب
برچسب :

آیا شایعه‌ی تاریک شدن زمین در روزهای ۲۳ تا ۲۵ دسامبر حقیقت دارد؟ علت علمی آن چیست؟

آيا شايعه‌ي تاريك شدن زمين در روزهاي 23 تا 25 دسامبر حقيقت دارد؟ علت علمي آن چيست؟
پاسخ اين پرسش را يك‌بار در قالب يادداشتي در ماهنامه‌ي نجوم داده‌ام. حالا مي‌توانم همان را در اين‌جا هم بياورم: این روزها ایمیلی دست به دست بین کاربران اینترنت در حال چرخیدن است با این مضمون که در شب‌های 23 تا 25 دسامبر (3 تا 5 دی) به علت هم‌ترازی زمین با خورشید قرار است سه روز زمین تاریک شود و این مقدمه‌ای است برای آغاز یک جهان جدید. نشانی صفحه‌ای در وبگاه ناسا هم به عنوان منبع در این خبر ذکر شده که این پدیده‌ی علمی و عجیب را توضیح می‌دهد. نویسنده‌ی خبر اشاره کرده است که «این پایان جهان نیست. این هم‌ترازی جهان است، جایی‌که خورشید و ...
ادامه مطلب

چگونه می‌توان اخترشناس شد؟

چگونه می‌توان اخترشناس شد؟
به طور کلی دو راه را در پیش دارید یکی این‌که وارد دنیای حرفه‌ای نجوم شوید و یا راه نجوم آماتوری را انتخاب کنید. برای ورود به دنیای هیجان‌انگیز و متنوع نجوم حرفه‌ای که گرایش‌ها و شاخه‌های متنوعی از اخترفیزیک، سیاره‌شناسی، کیهان‌شناسی، اپتیک، نجوم رصدی و بسیاری ریز گرایش‌های دیگر را شامل می‌شود، در ایران بهترین مسیر انتخاب رشته‌ی فیزیک در مقطع کارشناسی است. پس از پایان دوره‌ی کارشناسی باید در دوره‌ی کارشناسی ارشد رشته فیزیک شرکت کنید. البته اگر کارشناسی شما در رشته‌ی فیزیک نباشد کماکان مجاز به شرکت در رقابت کارشناسی ارشد این رشته هستید اما طبیعتاً باید انرژی و کار بیشتری برای ...
ادامه مطلب

از کجا می‌فهمند شهاب‌سنگی که پیدا می‌شود از جایی مثل ماه یا مریخ جدا شده است؟

 از كجا مي‌فهمند شهاب‌سنگي كه پيدا مي‌شود از جايي مثل ماه يا مريخ جدا شده است؟
شهاب‌سنگ‌هایی که از مریخ و ماه آمده‌اند همه از نوع سنگی و آکندریتی هستند. شهاب‌سنگ‌ها به کمک مجموعه‌ای از ویژگی‌های سنگ‌شناسی،کانی‌شناسی، ترکیبات شیمیایی کلی و مقدار برخی ایزوتوپ‌ها از انواع دیگر سنگ‌های منظومه‌ی شمسی متمایز می‌شوند. مثلاً شهاب‌سنگ‌هایی که از ماه آمده‌اند نخستین بار به کمک مقایسه‌ی آن‌ها با سنگ‌هایی که فضاپیمای آپولو به زمین آورده بود، شناخته شدند. شهاب‌سنگ‌های مریخی هم با بررسی‌ مقدار گازهای درون آن‌ها و مقایسه با داده‌های مریخ‌نوردها شناخته شدند. ایزوتوپ‌های اکسیژن هم در دسته‌بندی انواع گوناگون شهاب‌سنگ‌ها بسیار کارآمدند.
ادامه مطلب

چرا مریخ این‌قدر مهم است که هدف بسیاری از کاوشگران مانند کنجکاوی قرار می‌گیرد در حالی که تیتان با وجود شباهت بیشتر به زمین٬ آن‌قدر مورد توجه نیست؟

چرا مریخ این‌قدر مهم است که هدف بسیاری از کاوشگران مانند کنجکاوی قرار می‌گیرد در حالی که تیتان با وجود شباهت بیشتر به زمین٬ آن‌قدر مورد توجه نیست؟
تصویری خیالی از سطح تیتان - حق‌ نشر تصویر:‌ Steven Hobbs مریخ مهم است زیرا به نظر می‌رسد که در منظومه‌ی شمسی٬ شبیه‌ترین سیاره به زمین است. از آن‌جایی که ما می‌دانیم روی زمین حیات وجود دارد و مریخ هم شباهت‌های فراوانی به زمین دارد همین سبب می‌شود تا این سیاره را گزینه‌ای مناسب در نظر بگیریم که زمانی شرایط مطبوعی برای میزبانی  حیات داشته است. کنجکاوی چهارمین مریخ‌نوردی است که ما به سوی مریخ فرستاده‌ایم ( ۳ تای دیگر سوجورنو٬‌ روح و فرصت بوده‌اند. همچنین مریخ‌نشین‌های وایکینگ ۱و ۲ و فونیکس را نیز باید اضافه کرد) اما توجه کنید هیچ‌یک از مأموریت‌های پیشین در جست‌وجوی حیات روی مریخ نبوده‌اند. ...
ادامه مطلب

چرا هر ماه کسوف یا خسوف رخ نمی‌دهد؟

چرا هر ماه کسوف یا خسوف رخ نمی‌دهد؟
برای دیدن نمایی بزرگ‌تر روی تصویر کلیک کنید دلیل اصلی بر می‌گردد به انحراف حدود 5 درجه ای مدار چرخش ماه به دور زمین نسبت به مدار چرخش زمین به دور خورشید. اگر این دو مدار کاملاً بر هم منطبق بودند، آنگاه ما در اول هر ماه قمری شاهد کسوف و در وسط ماه قمری شاهد خسوف بودیم. ما چون خودمان روی زمین ساکن هستیم، نمی توانیم شاهد چگونگی وضعیت گردش زمین به دور خورشید باشیم. ما این حرکت زمین را به صورت حرکت ظاهری خورشید در میان ستارگان، روی خطی که به آن دایره البروج می گویند مشاهده می‌کنیم. به عبارت دیگر ما میبینیم مسیری که خورشید در ...
ادامه مطلب

چرا بعضی از سیاره‌ها حلقه دارند ولی بعضی‌ها ندارند؟

چرا بعضی از سیاره‌ها حلقه دارند ولی بعضی‌ها ندارند؟
امتیاز و حق نشر تصویر:‌  Steven Hobbs بیشتر سیاره⁠ها از تراکم توده⁠ای گاز تشکیل می⁠شوند. دوران گاز به دلیل پایستگی تکانه زاویه‌ای به سوی صفحه‌ای عرض مرکزی گاز کشیده می⁠شوند. گاهی مواد این صفحه به حلقه یا قمر تبدیل می⁠شوند. (اگر مواد از حد رُش بیشتر به سیاره نزدیک باشند، گرانش سیاره اجازه نمی‌دهد سیاره تشکیل شود) گاهی نیز جرم این مواد زیاد نیست و در فضای میان‌ستاره‌ای پخش می‌شوند.
ادامه مطلب
تمام حقوق این سایت برای © 2017 پرسش و پاسخ محفوظ است. خدمتی از کانون نگارش و ترجمه کانوت
قدرت گرفته از وردپرس فارسی