آرشیو نویسنده

آیا منظومه‌ی شمسی حرکت وضعی دارد؟ آیا شواهدی از این حرکت رصد شده است؟

آیا منظومه‌ی شمسی حرکت وضعی دارد؟ آیا شواهدی از این حرکت رصد شده است؟
بله خورشید با سرعت خطی  حدود 250 کیلومتر  بر ثانیه حول هسته‌ی کهکشان می‌چرخد  این موضوع با رصد‌های دقیق اجرام خارج و داخل کهکشان ما قابل رصد و همچنین قابل محاسبه است . فرض کنید داخل یک چرخ و فلک که در حال چرخش است نشسته‌اید شما با نگاه کردن به افراد دیگری که داخل چرخ وفلک هستندمی‌بینید که منظره‎‌ی پشت آن‌ها (منظره‌ی بیرون و اطراف چرخ وفلک) تغییر می‌کند. پس کافی است حرکت نسبی اجزای کهکشان خودمان را نسبت به اجسام خارج از کهکشان به دقت و با ابزار‌های دقیق رصد کنیم. البته باتوجه به بزرگی کهکشان ما (قطر 100 ...
ادامه مطلب

چرا اختروش‌ها بسیار سریع پرتوی گاما پرتاب می‌کنند؟

 چرا اختروش‌ها بسیار سریع پرتوی گاما پرتاب می‌کنند؟
ماهیت اختروش‌ها به درستی مشخص نیست اما  به احتمال زیاد اختروش‌ها هسته‌ی کهکشان‌های فعال هستند. این کهکشان‌ها در مرکز خود اَبَرسیاهچاله‌ای پرچرم دارند. فروریزش مواد به درون این سیاه‌چاله امواج الکترومغناطیسی پر انرژی از جمله پرتوهای ایکس و گاما ایجاد می‌کند. در واقع هنگامی که اجسام به سیاه‌چاله نزدیک می‌شوند ، در اثر گرانش و نیرو‌های کشندی خرد می‌شوند و به اجزای سازنده‌شان از جمله ذرات باردار تجزیه می‌شوند. این ذرات هنگام فروریزش در سیاه‌چاله شتاب می‌گیرند و پرتو‌های الکترومغناطیسی ایجاد می‌کنند. اما سرعت این پرتو‌ها همان سرعت نور است که مقدار ثابتی دارد ...
ادامه مطلب

چرا گرانش هم باعث سقوط اجسام می‌شود هم باعث چرخش مداری اجسام می‌شود؟

چرا گرانش هم باعث سقوط اجسام می‌شود هم باعث چرخش مداری اجسام می‌شود؟
اگر جسمی را که در میدان گرانش زمین  قرار دارد، بدون سرعت اولیه رها کنیم، به دلیل نیروی گرانشی که به آن وارد می‌شود، مستقیماً به سمت مرکز جرم زمین سقوط می‌کند. حالا اگر جسم را باسرعت اولیه‌ای موازی زمین پرتاب کنیم، جسم کمی دورتر روی زمین می‌افتد و هرچه سرعت اولیه بیشتر باشد، آن جسم دورتر می‌افتد (مانند حالت الف). اگر سرعت اولیه‌ی پرتاب خیلی خیلی زیاد باشد، (مانند شکل پ) جسم کلاً از میدان گرانش زمین فرار می‌کند اما اگر سرعت، اندازه‌ی خاصی بین حالت الف و ب داشته باشد، به دور زمین به گردش در می‌آید (شکل پ). ...
ادامه مطلب

غول آبی چیست و چگونه به وجود می‌آید؟ تفاوتش با ستاره‌های رشته‌ی اصلی چیست؟

 غول آبی چیست و چگونه به وجود می‌آید؟ تفاوتش با ستاره‌های رشته‌ی اصلی چیست؟
غول‌های آبی ستاره‌های بسیار پر جرم با جرمی چند ده برابر جرم خورشید از رده‌ی طیفی O یا B هستند و روی رشته‌ی اصلی در بالای رشته در بخش ستاره‌های با درخشندگی و دمای سطح بالا قرار دارند. به دلیل جرم و گرانش زیاد، فشار و دما در هسته‌ی این ستاره‌ها (که محل انجام واکنش‌های هسته‌ای است) بسیار زیاد است در نتیجه آهنگ رخ دادن واکنش‌های همجوشی هسته‌ای نیز در این ستاره‌ها بسیار بالاست. بنابراین این ستاره‌ها بسیار درخشانند (حدود 10000 برابرخورشید) و  دمای سطح بالایی دارند به همین دلیل نور با طول موج کوتاه یعنی آبی از سطح آن‌ها تابش می‌شود....
ادامه مطلب

فرق بین اخترشناسی، اخترفیزیک و کیهان‌شناسی در چیست؟

 فرق بین اخترشناسی، اخترفیزیک و کیهان‌شناسی در چیست؟
نجوم یا اخترشناسی شامل شاخه‌های مختلفی از جمله اخترفیزیک و کیهان‌شناسی است
ادامه مطلب

چرا ساکنین قطب شمال خود را مستقیم می‌بینند ولی ساکنین قطب جنوب خود را برعکس نمی‌بینند؟

چرا ساکنین قطب شمال خود را مستقیم می‌بینند ولی ساکنین قطب جنوب خود را برعکس نمی‌بینند؟
مفهوم بالا و پایین مفاهیمی نسبی هستند. ما راستای رو به زمین را «پایین» می‌نامیم چون اگر جسمی را رها کنیم به سوی زمین سقوط می‌کند و جایی که آسمان را در آن‌جا می‌بینیم «بالا» است . در فضای بی‌کران، بالا و پایین معنایی ندارد! مثلاً اگر در فضای بیکران غوطه‌ور باشید، همه‌ی اطراف شما آسمان است و نمی‌توانید بگویید کجا بالا است! کسانی هم که در قطب جنوب یا استوا یا هر جای دیگری هستند، هر سمتی که اجسام به آن سمت سقوط می‌کنند، از دید آن‌ها آن سمت، پایین است.
ادامه مطلب
برچسب :

چرا اول دی که کوتاه‌ترین روز سال است و زمین نسبت به روزهای دیگر انرژی کم‌تری دریافت می‌کند، سردترین روز سال نیست؟ همین‌طور چرا اول تیر گرم‌ترین روز سال نیست؟

چرا اول دي كه كوتاه‌ترين روز سال است و زمين نسبت به روزهاي ديگر انرژي كم‌تري دريافت مي‌كند، سردترين روز سال نيست؟ همين‌طور چرا اول تير گرم‌ترين روز سال نيست؟
دمای هوا تابع عوامل مختلفی است که البته یکی از مهم‌ترین عوامل، زاویه و مدت زمان تابش خورشید است. اگر زاویه‌ی تابش خورشید تنها عامل تعیین دما بود، همه‌ی نقاط با عرض جغرافیایی یکسان، باید دمای مشابه می‌داشتند. در حالی‌که چنین نیست و عوامل دیگر مانند میزان بخار آب ، جریان‌های هوایی و حتی مقدار غبار و آلودگی هوا، بر  دما تاثیر دارند. برای همین دقیقاً هنگام انقلاب تابستانی گرم‌ترین روز سال نیست (هر چند گاهی هم ممکن است  گرم‌ترین روز سال باشد). مثلاً ما هرچه به میانه‌ی تابستان نزدیک می‌شویم میزان بخار آب در شهرهایی که نزدیک منابع ...
ادامه مطلب

با توجه به انحراف نور در مسیرش به سمت زمین آیا مکان اجرام در نقشه‌های آسمان کاملاً دقیق است یا تقریبی؟

با توجه به انحراف نور در مسیرش به سمت زمین آیا مکان اجرام در نقشه‌های آسمان کاملاً دقیق است یا تقریبی؟
انحراف نور از کنار اجسامی با جرمی مانند زمین و یا کوچک‌تر از زمین آنقدر ناچیز است که قابل اندازه‌گیری نیست حتی انحراف نور از کنار جسمی مانند خورشید در حد چند هزارم درجه است. اما اجسام چگال و پرجرم می‌توانند انحرافی قابل توجه ایجاد کنند. این اجسام دور از ما و در خارج از منظومه‌ی شمسی قرار دارند. باتوجه به گردش خورشید به دور مرکز کهکشان با سرعت 250 کیلومتر بر ثانیه، موقعیت ما نسبت به اجسام چگال و پرجرم تغییر می‌کند و اگر این اجسام تغییری در نمای آسمان داده باشند پس از مدتی این نما تغییر می‌کند و به شکل حقیقی خود برمی‌گردد ...
ادامه مطلب

ماه تا چه فاصله‌ای از زمین می‌تواند در گرانش زمین باقی بماند و قمر زمین باشد؟ و در چه فاصله‌ای از زمین می‌تواند از گرانش زمین فرار کند؟

 ماه تا چه فاصله‌ای از زمین می‌تواند در گرانش زمین باقی بماند و قمر زمین باشد؟ و در چه فاصله‌ای از زمین می‌تواند از گرانش زمین فرار کند؟
گرانش با جرم رابطه‌ی مستقیم و با مجذور فاصله رابطه‌ی عکس دارد یعنی اگر یکی از دو جسمی که به هم نیروی گرانش وارد می‌کنند، جرمش دو برابر شود ، نیرو نیز دو برابر می‌شود و اگر فاصله‌ی دو جسم دو برابر شود، نیرو یک چهارم می‌شود. در واقع رابطه به صورت که  r فاصله ،  M  و  m  جرم دو جسم ، G ثابت گرانش و f نیروی گرانش است. با توجه به این رابطه، اگر فاصله بسیار زیاد شود ، نیرو به صفر نزدیک می‌شود. در فیزیک عددی صفر است ...
ادامه مطلب

چرا ماه گاهی‌ اوقات هلالی دیده می‌شود اما گاهی اوقات دایره‌ی کامل است؟

چرا ماه گاهی‌ اوقات هلالی ديده مي‌شود اما گاهی اوقات دايره‌ی كامل است؟
شکل‌های هلالی مختلف ماه به دلیل تغییر موقعیت ماه نسبت به زمین و خورشید است. با یک آزمایش ساده می‌توانید چگونگی تشکیل هلال را متوجه شوید
ادامه مطلب

آیا عرض جغرافیایی هم مثل طول جغرافیایی می‌تواند روی اوقات شرعی اثر گذار باشد؟ چرا اهواز اذان صبحش حدود یک ربع دیرتر از تهران گفته می‌شود اما اذان ظهر و مغرب آن هم‌زمان با تهران است؟

آيا عرض جغرافيايي هم مثل طول جغرافيايي مي‌تواند روي اوقات شرعي اثر گذار باشد؟ چرا اهواز اذان صبحش حدود يك ربع ديرتر از تهران گفته مي‌شود اما اذان ظهر و مغرب آن هم‌زمان با تهران است؟
اگر فرض کنیم زمین کاملاً گرد است و مناطق مورد نظر همه ارتفاع مشابهی از سطح دریا دارند، زمان طلوع و غروب و شفق و فلق (زمانی که خورشید زیر افق است اما نور آن در آسمان دیده می‌شود) فقط به عرض جغرافیایی بستگی دارد و این زمان‌ها نسبت به ظهر حقیقی متقارن‌اند.
ادامه مطلب

فاصله‌ی سیارات و ستاره‌ها را از زمین به چه روشی اندازه می‌گیرند؟

فاصله‌ی سیارات و ستاره‌ها را از زمین به چه روشی اندازه می‌گیرند؟
همان‌طور که ما برای اندازه‌گیری فاصله‌ها و طول‌های مختلف از ابزار‌های مختلفی استفاده می‌کنیم مثلاً برای اندازه‌گیری فاصله‌ی دو خط روی کاغذ دفترمان از خط‌کش و برای اندازه‌گیری ارتفاع سقف از متر مهندسی و برای اندازه‌گیری طول جاده از کیلومترشمار استفاده می‌کنیم. اخترشناسان برای اندازه‌گیری فاصله‌ی اجرام نجومی مختلف روش‌های متفاوتی را به کار می‌گیرند. برای اندازه‌گیری فاصله‌ی ماه تا زمین فضانوردان آینه‌هایی را روی سطح ماه نصب کرده‌اند. با ارسال یک دسته پرتوی لیزر به سوی ماه و اندازه‌گیری زمان رفت و برگشت پرتو به زمین و با توجه به اینکه سرعت نور در خلا‌ء ثابت است، فاصله‌ی دقیق ماه محاسبه می‌شود. از روی اندازه‌ی ظاهری ماه ...
ادامه مطلب

بلازار چیست؟

بلازار چیست؟
ستاره‌های بسیار پُرجرم پایان عمرشان به ابرنواختر تبدیل می‌شوند. پس از انفجار ابرنواختری، اگر آن‌چه که باقی‌مانده است، جرمش از حدود 3 برابر جرم خورشید بیشتر باشد؛ جسمی آن‌قدر فشرده و چگال است که حتی نور هم نمی‌تواند از گرانش آن فرار کند. به همین علت آن‌ها را سیاه‌چاله نامیده‌اند. اما همه‌ی سیاه‌چاله‌ها بازمانده‌ی ستاره‌های پرجرم نیستند. در ابتدای تشکیل عالم که چگالی بسیار زیاد بوده است، اَبَرسیاه‌چاله‌هایی پرجرم تشکیل شده‌اند که در مرکز کهکشان‌های مارپیچی چنین سیاه‌چاله‌هایی دیده می‌شوند. برای مثال اخترشناسان سیاه‌چاله‌ای را در مرکز کهکشانی بسیار دوردست در فاصله‌ی حدود 12/5 میلیارد سال نوری یافته‌اند که بیش از 10 میلیارد برابر خورشید جرم دارد. این ...
ادامه مطلب

چرا ما نمی‌توانیم لحظه‌ی انفجار بزرگ (مهبانگ) را با تلسکوپ مشاهده کنیم؟

چرا ما نمی‌توانیم لحظه‌ی انفجار بزرگ (مهبانگ) را با تلسکوپ مشاهده کنیم؟
برای دیدن نمایی بزرگ‌تر روی تصویر کلیک کنید در لحظات نخستین پس از مهبانگ، ماده وجود نداشت .یک هزارم ثانیه پس از مهبانگ زمانی که عالم کمی سرد‌تر شد و دما به 10 به توان 12 کلوین رسید؛ نخستین ذرات بنیادی یعنی کوارک‌ها تشکیل شدند. یک ثانیه پس از مهبانگ زمانی که دما 10 به توان 10 کلوین بود، نوترون و پروتون‌ها ساخته شدند و سه دقیقه پس از مهبانگ، زمانی‌که دما 10 به توان 9 کلوین بود، نخستین هسته‌های اتم ساخته شدند. در ثانیه‌های نخست، دما آنقدر بالا و چگالی آنقدر زیاد بود که فوتون‌های تولید‌شده که به علت بالا بودن دما بسیار پُر‌انرژی بوده‌اند به ماده جذب ...
ادامه مطلب

ماهیت سیاره‌های گازی چیست؟ چرا اگر کسی روی آن بایستد در آن فرو می‌رود؟

ماهيت سياره‌هاي گازي چيست؟ چرا اگر كسي روي آن بايستد در آن فرو مي‌رود؟
سیارات گازی عمدتاً از هیدروژن تشکیل شده‌اند و در زمان تشکیل منظومه‌ی شمسی، فشار تابشی خورشید گازهای سبک‌تر را به بخش‌های خارجی‌تر منظومه‌ی شمسی رانده است و همین گازها، سیارات گازی را تشکیل داده‌اند. جرم سیارات خارجی که گازی هستند ده‌ها یا صدها برابر زمین است، مثلاً جرم مشتری 378 برابر زمین است، این جرم زیاد گرانش بسیار زیادی ایجاد می‌کند (هرچند به نسبت، شعاع این سیارات هم زیاد است). به همان علتی که روی ابر، آب یا هر سیال دیگری نمی‌توان ایستاد، روی سیارات گازی هم نمی‌توان ایستاد چون پیوند جامد در سطح ندارند ونیروی کشش سطحی آن‌ها کم‌تر از نیروی وزن ما است. ...
ادامه مطلب

چه فرقی بین صورت‌های فلکی و برج‌ها وجود دارد؟

چه فرقی بین صورت‌های فلکی و برج‌ها وجود دارد؟
برج‌ها، 12 صورت‌ فلکی منطقه‌البروج  و زیر مجموعه‌ای از کل صورت‌های فلکی هستند. اما چرا فقط از دوازده صورت فلكي اين‌گونه نام برده مي‌شود؟ تا به حال شنيده‌ايد كه كسي بگويد من متولد خرچنگ هستم. يا متولد سنبله اما كسي متولد دب اكبر (خرس بزرگ) يا جبار (شكارچي) نيست؟ زمين و همه‌ی سيارات منظومه‌ی شمسي به دور خورشيد در گردشند. درست است كه ما به دور خورشيد مي‌گرديم اما از ديد ما به نظر مي‌رسد كه خورشيد مكانش تغيير مي‌كند. با يك مثال موضوع را بهتر مي‌فهميم؛ از دوستتان بخواهيد در وسط اتاق بايستد و شما دور او گردش كنيد. ابتدا دوستتان را جلوي در مي‌بينيد بعد جلو پنجره و... ...
ادامه مطلب

چرا بعضی از سیاره‌ها حلقه دارند ولی بعضی‌ها ندارند؟

چرا بعضی از سیاره‌ها حلقه دارند ولی بعضی‌ها ندارند؟
امتیاز و حق نشر تصویر:‌  Steven Hobbs بیشتر سیاره⁠ها از تراکم توده⁠ای گاز تشکیل می⁠شوند. دوران گاز به دلیل پایستگی تکانه زاویه‌ای به سوی صفحه‌ای عرض مرکزی گاز کشیده می⁠شوند. گاهی مواد این صفحه به حلقه یا قمر تبدیل می⁠شوند. (اگر مواد از حد رُش بیشتر به سیاره نزدیک باشند، گرانش سیاره اجازه نمی‌دهد سیاره تشکیل شود) گاهی نیز جرم این مواد زیاد نیست و در فضای میان‌ستاره‌ای پخش می‌شوند.
ادامه مطلب

اگر در یک مجموعه‌ی ستاره‌ی دوتایی، یکی از ستاره‌ها تبدیل به غول سرخ بشود و به شکل سحابی سیاره‌نما از بین برود، چه بلایی بر سر ستاره‌ی دیگر می‌آید؟

اگر در يك مجموعه‌ي ستاره‌ي دوتايي، يكي از ستاره‌ها تبديل به غول سرخ بشود و به شكل سحابي سياره‌نما از بين برود، چه بلايي بر سر ستاره‌ي ديگر می‌آید؟
امتیاز و حق نشر تصویر:‌  DAVID A. HARDY & PPARC سر ستاره‌ی دوم بلایی نمی‌آید تا این که ستاره‌ی دوم  هم به غول سرخ تبدیل بشود. ستاره‌ی اول الان کوتوله‌ی سفید است و گرانش سطحی بسیار زیادی دارد. وقتی ستاره‌ی دوم غول سرخ شود، حجمش افزایش می‌یابد و سطحش به کوتوله‌ي سفید نزدیک میشود. معمولاً در این شرایط کوتوله‌ی سفید شروع به بلعیدن لایه های سطحی غول سرخ میکند. گاهی در این شرایط اگر جرم کوتوله‌ی سفید به ۱/۴ جرم خورشید برسد؛ کوتوله‌ی سفید به صورت نواختر منفجر می شود.  
ادامه مطلب
تمام حقوق این سایت برای © 2018 پرسش و پاسخ محفوظ است. خدمتی از کانون نگارش و ترجمه کانوت
قدرت گرفته از وردپرس فارسی