چه فرقی بین صورت‌های فلکی و برج‌ها وجود دارد؟

پاسخ اختصاصی به کانوت:

مدرس و پژوهشگر نجوم و فیزیک

برج‌ها، ۱۲ صورت‌ فلکی منطقه‌البروج  و زیر مجموعه‌ای از کل صورت‌های فلکی هستند. اما چرا فقط از دوازده صورت فلکی این‌گونه نام برده می‌شود؟ تا به حال شنیده‌اید که کسی بگوید من متولد خرچنگ هستم. یا متولد سنبله اما کسی متولد دب اکبر (خرس بزرگ) یا جبار (شکارچی) نیست؟

زمین و همه‌ی سیارات منظومه‌ی شمسی به دور خورشید در گردشند. درست است که ما به دور خورشید می‌گردیم اما از دید ما به نظر می‌رسد که خورشید مکانش تغییر می‌کند. با یک مثال موضوع را بهتر می‌فهمیم؛ از دوستتان بخواهید در وسط اتاق بایستد و شما دور او گردش کنید. ابتدا دوستتان را جلوی در می‌بینید بعد جلو پنجره و… با این‌که دوست شما ثابت است و شما متحرکید، در واقع از دید شما منظره پشت سر دوستتان تغییر می‌کند. حالا برگردیم سراغ زمین و خورشید. اگر می‌توانستیم هنگام روز در روشنایی زیاد خورشید، ستاره‌ها را ببینیم، متوجه می‌شدیم که با گردش زمین دور خورشید طی سال، خورشید کنار ستاره‌های متفاوتی دیده می‌شود. برای مثال تیر ماه، خورشید کنار ستاره‌های صورت فلکی خرچنگ دیده می‌شود و افرادی که تیر ماه متولد شده‌اند، اظهار می‌کنند که متولد خرچنگ هستند. مسیر ظاهری خورشید در آسمان طی یک سال دایره‌البروج یا دایره‌ی برج‌ها نامیده می‌شود چند هزار سال پیش یونانی‌های دوران باستان با ستاره‌هایی که دایره‌البروج از میان آن‌ها می‌گذرد ۱۲ شکل فرضی ساختند هر کدام از این صورت‌های فلکی را «برج» می‌نامیم و منطقه‌‌ای که ستاره‌های این ۱۲ صورت فلکی در آن قرار دارند، منطقه‌البروج یا منطقه‌ی برج‌ها نام دارد. منطقه‌البروج، نواری به قطر حدود ۱۶ درجه در کره‌ی آسمان است.

در بسیاری از کتاب‌های پیشگویی و فال‌گیری، می‌بینیم که با توجه به این‌که هنگام تولد هر شخصی خورشید در کدام صورت فلکی قرار داشته است، خصوصیاتی را برای او بیان می‌کنند. جالب است بدانید موضوع به این سادگی‌ها هم نیست و علاوه بر این‌که ستارگان آن‌قدر از ما دورند که نمی‌توانند تأثیری بر زندگی ما داشته باشند، این صورت‌های فلکی امروز کاملاً تغییر کرده‌اند!

هزاران سال پیش، خورشید، هنگام آغاز بهار، صورت فلکی حوت را ترک می‌کرد و وارد حمل می‌شد. صورت فلکی حوت به شکل دو ماهی در آسمان دیده می‌شود. برای همین است که ایرانی‌ها هنگام نوروز دو ماهی قرمز کوچک در سفره‌ی هفت سین می‌گذارند. یک ماه طول می‌کشید که خورشید هر کدام از برج‌ها را طی کند و وارد برج بعد می‌شود برای همین است که گاهی مردم به ویژه افرادی که سن بیشتری دارند به جای واژه‌ی ماه از کلمه‌ی برج استفاده می‌کنند. مثلاً می‌گویند “آخر برج حقوق می‌گیریم”.

زمین به جز حرکت انتقالی به دور خورشید و حرکت وضعی به دور خودش حرکت دیگری نیز دارد. تا به حال به حرکت فرفره توجه کرده‌اید؟ فرفره علاوه بر دوران به دور خودش، راستای محور دورانیش نیز تغییر می‌کند. به این حرکت، حرکت تقدیمی می‌گویند زمین هم حرکت تقدیمی‌ دارد اما انسان‌ها در طول عمرشان آن را احساس نمی‌کنند. ستاره‌ی قطبی ما اکنون ستاره جدی در صورت فلکی دب اصغر است چون این ستاره در امتداد راستای محور دوران زمین به دور خودش قرار دارد و به همین علت تنها ستاره‌ای که با دوران زمین به دور خودش طی شبانه روز، جایش در آسمان ثابت می‌ماند. چون مکان این ستاره در آسمان ثابت است. از آن در جهت‌یابی و یافتن امتداد شمال استفاده می‌کنند. به دلیل حرکت تقدیمی‌ زمین راستای محور زمین تغییر می‌کند. ۵ هزار سال پیش ستاره شمالگان ستاره ذیخ در صورت فلکی اژدها (تنین) بوده است. یک دور حرکت تقدیمی ‌زمین ۲۶۰۰۰ سال طول می‌کشد. حدود ۱۳۰۰۰ سال دیگر، ستاره‌ی شمالگان ما ستاره‌ی نسرواقع خواهد بود و حدود ۲۶۰۰۰ سال دیگر دوباره ستاره‌ی جدی ستاره‌ی قطبی زمین می‌شود.

به دلیل حرکت تقدیمی ‌زمین صورت‌های فلکی منطقه‌البروج تغییر کرده‌اند. هنگامی‌که توپ تحویل سال را می‌زنند، خورشید وارد صورت فلکی حمل نمی‌شود بلکه هنوز وسط صورت فلکی حوت است! اما فال‌گیرها از این مطلب اطلاعی ندارند و از همان جداول هزار سال پیش استفاده می‌کنند! مثلاً اوایل ماه خرداد، خورشید در صورت فلکی جوزا (دوپیکر) نیست و هنوز در صورت فکلی ثور (گاو) قرار دارد! نکته‌ی جالب دیگر این است که  صورت‌های فلکی منطقه‌البروج ۱۲ تا نیستند وبخشی از مار افسای نیز در این منطقه قرار دار داما نام آن را در کتاب‌ها و جداول پیشگویی نمی‌بینیم !!

مدار گردش ماه به دور زمین و مدار گردش دیگر سیارات منظومه‌ی شمسی به دور خورشید نیز تقریباً با مدار زمین در یک صفحه قرار دارند به همین علت ماه و سیارات را هم کنار صورت‌های فلکی منطقه‌البروج می‌بینیم. این موضوع کار مبتدیان را برای یافتن سیارات در آسمان، آسان می‌کند اگر نقطه‌ی نورانی‌ای در صورت فلکی جبار یا دب اکبر دیدید که در نقشه‌ی آسمان جزو ستاره‌های آن صورت فلکی نیست، حتماً آن جسم سیاره نیست و احتمالاً دنباله‌دار یا ماهواره یا … است.

  • maryam

    بسیار جالب بود

  • ناصر

    با سلام
    من در مورد طالع بینی بر اساس سال و ماه و ساعت مطالعات خوبی دارم باید بگویم اصطلاع فال گیر مودبانه نمی باشد
    در طالع بینی حرکات تمام سیارات رصد می شود به طور مثال خود من که در ۲۰ شهریور ۵۹ و ساعت ۶ صبح به دنیا امدم در ان لحظه خورشید در برج سنبله و کره ماه در برج میزان و سیاره مریخ در برج عقرب و سیاره عطارد در برج میزان و …. قرار داشته اند از طرفی سال ۵۹ سال چینی میمون و ساعت ۶ صبح ساعت خرگوش بوده است
    نویسند محترم با دتمام احترام باید بگویم اطلاعات شما در زمینه طالع بینی بسیار کم است . سایت های خارجی بر خلاف منایع ایرانی بسیار دقیق موقعیت سیارات را در نظر می گیرند. به هر حال بسیار متشکرم

    • گالیله

      آقای چینی(یا ملامینی)
      “در طالع بینی حرکات تمام سیارات رصد می شود” جداً؟!!
      اون موقع حرکت “پلوتو” واسه تو محاسبه شده؟الآن که سیاره حساب نمیشه قضیه چجوریه؟

  • بیننده ی سایت

    سلام
    پیش از هر چیزی از نگارش این مقاله ی خوبتان تشکر می کنم.
    و البته از اینکه نوشته اید “جالب است بدانید موضوع به این سادگی‌ها هم نیست و علاوه بر این‌که ستارگان آن‌قدر از ما دورند که نمی‌توانند تأثیری بر زندگی ما داشته باشند، این صورت‌های فلکی امروز کاملاً تغییر کرده‌اند!” باعث قدری تاسف برای شماست.

    اول از اینکه شخصا فکر نمی کنم که حرکت تقدیمی زمین تاثیری در صحت علم نجوم بگذارد
    برای مثال خود امام رضا (ع) در ۱۲ دی سال ۱۴۴ هجری شمسی که مصادف هست با ۱۱ ذی القعده ی ۱۴۸ هجری قمری هست به دنیا آمده اند.

    پس اگر قرار بود که بزرگان و معصومین (ع) هم طبق حرکت تقدیمی زمین درباره ی نجوم سخن می گفتند می بایست بگویند زمانی که قمر در صورت فلکی میزان هست (عقرب هزاران سال پیش) از انجام ازدواج یا عقد حذر کنید چون مسلما در زمان آنها هم اختلاف درجات نجومی وجود داشته است اما من هرگز چنین سخنی از آنها نشنیده ام و بعید هم می دانم چنین سخنی از آنها وجود داشته باشد.
    اگر هم سری به نظرات علما و بزرگان بزنید متوجه می شوید که قمر در “برج” عقرب ملاک بسیاری از آن
    است.
    توصیه می کنم با دقت سخنان آن بزرگان دینی که در مورد نجوم و تاثیرات آن گفته اند را با دقت بخوانید تا متوجه تاثیرات آنها بر روی کره ی زمین بشوید و یک جانبه و با نگاهی یکجانبه به این مساله نگاه نکنید

    و بدانید و بدانیم که نجوم فاعل مختار نیست چون فاعل مختار خواندن نجوم کفر مطلق هست.

    از اینکه وقت شما را گرفتم عذر خواهی می کنم چون لازم می دانستم این مساله را متذکر شوم.
    امیدوارم که حقیقت مطلوبم را گفته باشم

    حق نگهدارتان

    • استیون هاوکینگ

      دوست عزیز لطفا بدون مطالعه و آگاهی نظر نده و مسایل مذهبی را با توهین خود به مسایل فیزیک و نجوم آمیخته نساز 
      با تشکر

    • گالیله

      باو ، کمتر مصرف کن ، واسه مضقط(مغزت نه) خوب نیست
      از نظر تو (اَخَوی) گردش گیتی تابع تولد این و اونه؟!!
      به فتوای امثال تو امثال گالیله اعدام شدن

  • واقعا عالی بود
    دستتون واقعا دردنکنه
    هرچقدر هم تشکر کنم واقعا کمه!
    اگه شما نبودید من نمیتونستم پروژه ام رو تموم کنم.

تمام حقوق این سایت برای © 2018 پرسش و پاسخ محفوظ است. خدمتی از کانون نگارش و ترجمه کانوت
قدرت گرفته از وردپرس فارسی