چرا دور بعضی از ستاره‌ها قرص برافزایشی وجود دارد، اما دور بعضی دیگر وجود ندارد؟

پاسخ اختصاصی به کانوت:

دکتر نجوم و اخترفیزیک، پژوهشگر در زمینه‌ی تولد ستاره‌ها و قرص‌های برافزایشی

600px-Accretion_disk

این که ستاره‌ای دارای قرص برافزایشی باشد، بستگی به این دارد که در چه مرحله‌ای از سیر تحولی‌اش باشد. در واقع، بیشتر ستاره‌ها – طی فرایند شکل‌گیری‌شان – مرحله‌ای را پشت‌سر‌گذاشته‌اند که دارای قرص برافزایشی بوده اند. اما بنا به دلیل مختلف، از جمله تابش ستاره‌ی مرکزی، برافزایش ماده قرص به روی جسم مرکزی و یا تبدیل بخش عمده‌ی جرم قرص به پیش‌ سیاره؛ پس از مدتی قرص اطراف ستاره جوان و یا یک مرحله قبل‌تر، پیش ستاره، به تدریج محو می‌شود و ستاره بقیه عمرش را بدون داشتن قرص برافزایشی سپری می کند.

 اما این که چرا ستاره‌ها در ابتدای شکل‌گیری‌شان می‌توانند دارای قرص باشند، به سازوکارهای تولد ستاره‌ها بر‌می‌گردد. زمانی که از محیط میان‌ستاره‌ای، به دنبال سازوکارهایی نظیر ناپایداری گرانشی، توده‌هایی چگال‌تر شکل می‌گیرند؛ این توده‌ها در واقع تحت تاثیر جاذبه‌ی گرانشی‌شان بتدریج متراکم می‌شوند تا در نهایت با افزایش دما و چگالی مرکزی‌شان به مقداری بسیار زیاد ولی مشخص، فرایند گداخت آغاز می‌شود: ستاره متولد می‌شود.

 اما در مرحله پیش ستاره‌ای، معمولاً این توده‌ها دارای حرکت دورانی‌اند. بتدریج که متراکم می‌شوند، برطبق پایستگی تکانه‌ی زاویه‌ای، آهنگ چرخش توده هم بیشتر می‌شود. همین مساله باعث می‌شود که توده همچنان که متراکم می‌شود از وضعیت دارای تقارن کروی خارج شود و بویژه در راستای عمود بر محور دوران، ساختار کشیده‌ای پیدا کند. این کشیدگی در قسمت استوایی توده تا آن جا ادامه می‌یابد که در نهایت قرصی از ماده در اطراف یک جسم مرکزی – بسیار کوچک‌تر از توده‌ِ‌ی اولیه- شکل گیرد.

 به این ترتیب یک قرص برافزایشی در اطراف یک پیش‌ ستاره به وجود می‌آید. اما صرفنظر از دینامیک این قرص و برهمکنش‌اش با جسم مرکزی، بتدریج این قرص هم از دست می‌رود و عملاً ستاره مرکزی بدون قرص برافزایشی بقیه‌ی عمرش را می‌گذراند.

تمام حقوق این سایت برای © 2018 پرسش و پاسخ محفوظ است. خدمتی از کانون نگارش و ترجمه کانوت
قدرت گرفته از وردپرس فارسی