چرا در بعضی از عکس‌ها نور منطقه‌البروجی به وضوح دیده می‌شود اما در عکس‌های دیگر از همان منطقه از آسمان آن را نمی‌بینیم؟

پاسخ اختصاصی به کانوت:

نویسنده و ترویج‌دهنده‌ی نجوم، عکاس آسمان شب، مدیر پروژه‌ی بین‌المللی جهان در شب

نور برجی (منطقه‌لبروجی) بر فراز آرایه‌ای از تلسکوپ‌های رادیویی در استرالیا - عکس از الکس چرنی

نور برجی (منطقه‌البروجی) بر فراز آرایه‌ای از تلسکوپ‌های رادیویی در استرالیا – عکس از الکس چرنی

نور منطقه‌البروجی بازتاب نور خورشید از ذرات غبار از منظومه‌ی شمسی است که در امتداد خط دایره‌البروج در آسمان ما دیده می‌شود. در واقع تصویر صفحه‌ی منظومه‌ی شمسی در آسمان در شکل دو بعدی و در یک کُره است و ما سیارات را هم در این امتداد می‌بینیم. این نور هم به همین علت به صورت یک مخروط در ادامه‌ی نور شفق یا فلق ممکن است دیده شود و معمولاً با  این دو ترکیب می‌شود که در گذشته تشخیص فلق یا سپیده‌دم را سخت می‌کرده است به همین علت در ادبیات به آن «صبح کاذب» می‌گفتند. شکل آن هم شبیه «دُم گرگ» است که نام دیگر آن در ادبیات ما بوده است.

این شکل مخروطی به مرور بالا می‌رود و باریک و باریک‌تر می‌شود. در جایی که بسیار تاریک است شما باریکه‌ای از این نور می‌بینید که در سراسر آسمان کشیده شده که به نام «نوار منطقه‌البروجی» معروف است. من گاهی از واژه‌ی «نور برجی» استفاده می‌کنم که تلفظ آن هم راحت است و دیگران هم اگر دوست داشته باشند می‌توانند از آن استفاده کنند. نور برجی شدت خیلی ضعیفی دارد و در مقایسه با راه شیری رنگ متفاوتی دارد. راه شیری در امتداد مرکز کهکشان گرایش زرد رنگ دارد در حالی که این نور سفید مایل به آبی است و ثبت آن لزوماً به جای تاریک نیار دارد. پس برای ثبت نور برجی به آسمان عاری از آلودگی نوری یا دست‌کم با آلودگی نوری کم نیاز داریم. 

نور برجی (منطقه‌البروجی) به همراه شهاب‌های برساوشی بر فراز کوه‌های البرز - عکس از بابک امین تفرشی

نور برجی (منطقه‌البروجی) به همراه شهاب‌های برساوشی بر فراز کوه‌های البرز – عکس از بابک امین تفرشی

در مرحله‌ی بعدی ما به نوردهی‌های طولانی‌تر از ثبت صورت‌های فلکی نیاز داریم. اگر نوردهی شما در حدی است که راه شیری را خوب ثبت می‌کنید نور برجی هم می‌توانید ثبت کنید. نوردهی‌تان باید ۳۰ ثانیه با حساسیت ۱۶۰۰ و دیافراگم ۲/۸ باشد؛ این سه عدد طلایی در عکاسی میدان دید باز از آسمان را همیشه به یاد داشته باشید. با کمی تغییر این اعداد نور را هم می‌توانید تغییر دهید اما چرا در گاهی اوقات دیده نمی‌شود علتش این می‌تواند باشد که شما در فصل مناسبی عکس‌برداری نمی‌کنید. به طور مثال اگر ما در فصل بهار یا اواخر زمستان یعنی نزدیک به اعتدال بهاری عکس بگیریم می‌توانید در آسمان شام‌گاهی بعد از شفق نور برجی را به که صورت عمودی (البته در نیم‌کره‌ی شمالی جایی مثل ایران) بالا آمده و عمود بر افق است ثبت کنید. این زمان بهترین زمان دید نور برجی است چون دایره‌البروج در این هنگام درست عمود بر افق است؛ البته از دید نواحی معتدله‌ی شمالی مثل ایران. در نواحی استوایی همیشه این گونه است یعنی همیشه عمود است و در جاهای با عرض جعرافیای پایین‌تر نور برجی در کل سال دیده می‌شود.

در حالی که در نواحی شمالی‌تر در دو زمان از سال مطلوب است یکی در اعتدال بهاری در آسمان شام‌گاهی و دیگری اعتدال پاییزی (اواخر تابستان یا اوایل پاییز) در آسمان صبح‌گاهی پیش از رسیدن سپیده‌دم . اگر در این دو زمان عکس بگیرید و افق مورد نظرتان آلودگی نوری کم‌تری داشته باشه قطعاً در ثبت آن موفق می‌شوید. از جمله چیزهای دیگری که می‌تواند مانع ثبت نور بُرجی شود ابرهای تیره و تار در افق است. معمولاً در جای تاریک این نور آن قدر قوی است که می‌تواند سایه ایجاد کند و منطقه را تا حدودی روشن کند؛ اندکی قوی‌تر از راه شیری.

  • اميرعلي

    عجب کار جالبی! شنیدن صدای آقای تفرشی یه لطف دیگه‌ای داره! ممنون از کانوتی‌های عزیز

  • پرهام

    بابا ایول به کانوت. کارتون جالب بود. از آقای تفرشی هم سپاس که وقت گذاشتند.

  • عليرضا

    از آقای تفرشی ممنونم که جواب مناسبی به سوال من دادند. راستش را بخواهید انتظار نداشتم که سوالم را آقای تفرشی جواب بدهند و یک دفعه ذوق زده شدم (: مخصوصا وقتی دیدم که صدای ایشون هم هست

  • sina

    Mamnoon …

  • مهسا

    آفرین بر شما… روز به روز سایتتان قویتر می شود. ممنون

  • ستاره سهیل

    جواب خیلی کاملی بود دست آقای امین تفرشی درد نکند. واقعا رسیدن به این جواب این قدر جامع به حداقل چند ساعت گشتن در اینترنت دارد. تازه به این جواب کامل هم نمی رسید. این پرسش و پاسخها کار بسیار ارزشمندی است.

  • مجتبی

    ممنون از کانوتی های گرامی ممنون 🙂 

  • a.rahimi

    اطلاعات بسیار مفیدی بود . ممنون از آقای امین تفرشی .

تمام حقوق این سایت برای © 2018 پرسش و پاسخ محفوظ است. خدمتی از کانون نگارش و ترجمه کانوت
قدرت گرفته از وردپرس فارسی