چرا برخی افراد سعی می‌کنند سفر به ماه را دروغ جلوه بدهند؟

پاسخ اختصاصی به کانوت:

روزنامه‌نگار علمی - مترجم کتاب‌های علمی از جمله راهنمای عملی اخترشناسی

090715-moon-flag-02

واقعاً نمی‌توان یک انگیزه‌ی مشخص را در این‌باره مطرح کرد. شاید افراد و گروه‌های مختلف انگیزه‌های مختلفی از این تشکیک در سفر به ماه داشته باشند. اما خلاصه‌ترین پاسخ به این پرسش وجود انگیزه و میل قدرتمندی در بخشی از جامعه به تولید، پرورش و ترویج تئوری توطئه است که در بسیاری از موارد به توهم توطئه می‌انجامد.

تئوری توطئه به دلایل مختلفی ظهور می‌کند. ممکن است انگیزه‌های سیاسی، سابقه رفتارهای فردی و حتی رگه‌هایی از واقعیت در آن باشد. تئوری توطئه به‌خودی خود معنی منفی ندارد و به طور خلاصه به هر تلاش جمعیت و گروهی برای سرپوش گذاشتن بر واقعیتی و یا فریب دادن بخشی یا همه جامعه با اهداف مختلف اطلاق می‌شود. یکی از معروف‌ترین تئوری‌های توطئه‌ای که ریشه در واقعیت داشت، داستان معروف رسوایی واترگیت است. زمانی که در دوران انتخابات ریاست جمهوری آمریکا در ریچارد نیکسون از حزب جمهوری‌خواه برای دومین دور با رقیب دموکرات خود رقابت می‌کرد، ستاد انتخاباتی وی دست به شنود از ستاد انتخابات دموکرات‌ها در هتل واترگیت زده بود. نیکسون در آن انتخابات به پیروزی رسید اما سرنخ‌هایی از این ماجرا توسط روزنامه‌نگاران روزنامه واشنگتن پست دنبال شد در ابتدا واکنش کاخ سفید به این مجموعه گزارش‌ها این بود که این ایده زاییده‌ی تخیل این روزنامه‌نگاران است و توهم توطئه آن‌ها به شمار می‌رود اما با پیشرفت ماجرا و گزارش‌های بعدی و پیدا شدن اسناد مستند دیگری صحت رویداد تایید و در نهایت منجر به استعفای نیکسون از ریاست جمهوری آمریکا شد. با این وجود بسیاری از تئوری‌های توطئه در واقع توهم توطئه هستند.

معمولاً تئوری توطئه تفاوت‌هایی با یک تحلیل روشمند دارد اما شاید وجهه رازآمیز آن، بازیگران پرقدرتی که در حال فریبی عظیم هستند و همچنین شرایط فرهنگی و سیاسی جامعه در رشد موارد توهم توطئه تاثیر می‌گذارد و باعث پذیرش آن به عنوان بخشی از باور عمومی می‌شود. از سوی دیگر از آنجایی که توهم توطئه روایت پذیرفته شده از یک رویداد را به چالش می‌کشد، به عنوان آلترانتیوی از سوی جامعه راحت‌تر مورد پذیرش قرار می‌گیرد.

در جوامعی که دوران‌های پنهان‌کاری سیاسی و اجتماعی و اقتصادی را در سابقه خود دارند و جریان‌های آزاد اطلاعات با مشکل مواجه می‌شود معمولاً تئوری توطئه و توهم توطئه بیشتر رشد می‌کند. در آمریکا در دوران جنگ سرد و فضای پس از آن بود که بسیاری از این تئوری‌ها و توهم‌های توطئه شکل گرفت و به باور عمومی بدل شد. هنوز هم دربراه ترور جان اف کندی رییس جمهوری ایالات متحده آمریکا در دوران آغاز برنامه فضایی آپولو و همچنین دورانی که بحران کوبا جهان را به آستانه‌ی نبردی اتمی رسانده بود، آن قدر داستان و افسانه و تئوری توطئه وجود دارد که هر سال در سالگرد این رویداد این حادثه بخش بزرگی از مطالب رسانه‌ها  به مرور تئوری‌های این ترور می‌پردازد.

یکی دیگر از عواملی که در ظهور و پردازش و رشد تئوری و البته توهم توطئه نقش مهمی بازی می‌کند، رخ دادن حادثه‌ای فراتر از انتظارات ما است. برای مثال به این سه مورد معروف از موضوعاتی که تئوری‌های توطئه فراوانی در اطراف آن شکل گرفته‌اند دقت کنید:

–   ترور جان اف کندی، رییس جمهور وقت ایالات متحده آمریکا

–  سفر انسان به ماه

–  حادثه‌ی ۱۱ سپتامبر

در هر سه این موارد رویدادی رخ داده که به نظر وقوع آن دور از ذهن می‌آید:

–   چطور ممکن است کسی به راحتی بتواند از پنجره آپارتمانی در مسیر حرکت رییس جمهور آمریکا – که در بین آمریکایی‌ها به قدرتمندترین و محافظت‌شده‌ترین شخص روی زمین معروف است – به او تیراندازی کند و این همه نیروهای جاسوسی و امنیتی  و محافظتی نتوانند جلوی این رویداد را بگیرند؟

–  چطور در حالی‌که تنها یکی دو سال از تاسیس سازمان فضایی آمریکا – ناسا – گذشته و هنوز مدت زیادی از اولین تلاش ناسا برای فرستادن نخستینApollo_11_first_step فضانورد خود به سفری زیر مداری سپری نشده و آمریکا در همه حوزه‌های فضایی از رقیب قدرتمند خود، شوروی عقب است، رییس جمهور آمریکا به طور علنی اعلام می‌کند ما تا پایان دهه انسان به ماه می‌فرستیم. هنوز یک دهه از سخنرانی آتشین رییس‌جمهور نگذشته که آپولو ۱۱ نیل آرمسترانگ و باز آلدرین را بر ماه فرود می‌آورد. پس از ۶ ماموریت دیگر، پرونده سفر به ماه بسته می‌شود و انسان تاکنون هیچ‌گاه دیگر به ماه بر نمی‌گردد؟ چطور ما که آن زمان آن فناوری را داشتیم الان نمی‌توانیم به ماه برویم ؟ اصلاً زمانی که خبری از کامپیوترهای شخصی نبود چطور می‌شد سفینه‌ای به آن عظمت را در آن مسیر هدایت کرد؟ اصلاً ممکنه هالیوودی‌ها که تا آن موقع فیلمی مثل ۲۰۰۱ یک اودیسه فضایی را ساخته بودند، این سفر را فیلم‌برداری کرده باشند که به دنیا نشان بدهند ما پیشرفته‌ایم و از شوروی‌ها جلو افتاده‌ایم؟

–  چطور مهم‌ترین مرکز تجاری نیویورک، در روز روشن مورد حمله هواپیمای مسافری قرار می‌گیرد؟ چطور ممکن است چند شهروند عادی هواپیماها را همزمان بربایند و در یکی از شلوغ‌ترین مناطق پروازی جهان ویراژ بدهند و از زیر چتر محافظت هوایی آمریکا فرار کرده و با آن دقت خود را به ساختمان بکوبند؟ حالا اگر هم هواپیما برخورد کرده است چرا باید ساختمان‌ها به طور عمودی فرو بریزند؟ اصلاً ممکنه همه چیز یک برنامه از پیش تعیین شده بوده که اهداف سیاسی را طراحی کنه و دست خود دولتمردان آمریکا در کار بوده است.

در همه این موارد تفاوت فاحش رویداد با انتظارات پیش فرض ما به طور طبیعی زمینه ظهور  نظریه‌های توطئه را فراهم می‌کند. بخشی از این امر از بدگمانی به عملکرد دولت‌ها و برگزارکننده‎‌های آن رویداد برمی‌گردد و بخش دیگری عدم اطلاع از جزییات فنی رویدادها. بعد از اینکه ایده اولیه‌ی توهم توطئه شکل گرفت، پیدا کردن منابع و اسنادی برای آن چندان دشوار نیست کافی است قطعاتی از پازلی ناقص را که به تنهایی معنای مشخصی ندارد را در کنار هم قرار دهید و با ادعای پنهان کاری، غیبت مدارک تایید‌کننده نظریه‌ی شما را توجیه کنید.

نکته‌ی بسیار مهمی در این بین وجود دارد که باید مورد تاکید قرار بگیرد، شاید نقطه‌ی شروع آغاز تئوری توطئه و کار تحقیقی و تحلیل خردورزانه یکسان باشد و اگر  از انگیزه‌های خاص در پشت برخی از این سناریو‌ها بگذریم بسیاری از کسانی که این تئوری‌ها را تبلیغ می‌کنند نقطه‌ی آغاز حرکت خود را شک کردن قرار داده‌اند. آن‌ها به روایت رسمی شک می‌کنند – به دلایل مختلف – و به دنبال روایتی جایگزین می‌گردند. تفاوت این دو روش این است که در یک تحلیل و تحقیق دقیق و خردورزانه اگرچه فرد همیشه به رویدادهای اطرافش با دیده شک نگاه می‌کند و درباره‌ی آن‌ها سوال می‌کند، اما در عین حال روش تحقیق، سندیت منابع، اعتبار اسناد و داده‌ها را هم می‌سنجد و از پیش توضیح نهایی را در ذهن آماده نکرده که تنها مدارک سازگار با آن ایده را در پازل خود قرار دهد.

برای مثال وقتی یک نفر نسبت به انجام سفر ماه شک می‌کند می‌تواند به مجموعه‌ی آرشیو داده‌های علمی، تصاویر، اسناد، دانشمندان و و شاهدان عینی و … imagesمراجعه کند. بسیاری از این شک‌ها در نقطه آغاز خود موجه هستند اما اگر به شیوه‌ی درستی هدایت شوند به افزایش آگاهی و اطلاعات فرد و جامعه و حتی افشای احتمالی توطئه‌ای واقعی – نظیر نمونه واتر گیت – منجر خواهد شد و اگر بد هدایت شود به یک شایعه‌ی ویرانگر و توهم توطئه‌ای مخرب. جست‌وجوی حقیقت در پشت داستان‌ها و روایت‌های رایج که عمدتاً از سوی رسانه‌های جریان اصلی تبلیغ می‌شود، ضرورتی است که در ترویج علم با تاکید بر شک‌گرایی اتفاق می‌افتد اما باید راه و روش آن را نیز آموخت.م تاسفانه قدرت توهم توطئه گاهی آن قدر بالا می‌گیرد که ممکن است تصمیم‌گیران را نیز به خود مبتلا کند.

اگر از بروز توهم توطئه شگفت زده می‌شوید کمی به زندگی خصوصی و اجتماعی خود و نزدیکانتان دقت کنید. شک نکنید که با اندکی جست‌وجو نمونه‌های کوچکی از بروز و توسعه توهم توطئه را در رفتارهای شخصی خود خواهیم یافت. راه حل جلوگیری از توسعه‌ی این توهم چیست؟ به نظر می‌آید هیچ راهی جز افزایش آگاهی وجود ندارد.

 

  • اکبر محمدزاده

    برای به اهتزاز درآمدن پرچم پارچه ای باد شدیدی لازم است کدام جوکره ماه در شکل کلیشه پاسخ ،این باد رابوجود آورده است؟پرچم باید آویزان دیده می شد.
    برای عبور از کمربند وان آلن و مواجهه با بادخورشیدی تجهیزات فوق العاده پیچیده ای موردنیاز است
    راهپیمایی فضایی و خروج از سفینه در خارج از کمربند وان آلن صرفا در بخش سایه کره زمین و در امتداد دامنه کشیده شده خطوط میدان که تقریبازمین به آن سایه انداخته ممکن است.
    درجه حرارت برذره بادخورشیدی در مدار کره زمین و ماه ۱۰هزار درجه کلوین می باشد.اگر فضانورد دارای کلاه و در قسمت جلوی سر دارای حفاظ شیشه ای باشد این حرارت بصورت تابشی و ماکروویو با عبور از شیشه کله فضانورد را در دم می جوشاند.
    هر ماده شفافی که نور از آن عبور کرده امکان دید به فضانورد می دهد این پرتوها را از خود عبور خواهدداد.

    • اکبر محمدزاده

      Q2. Why does the flag wave in the breeze if it’s supposed to be in a vacuum?

      A. Its not waving. Its held out by a rod running along the top of the flag. It only waves when the astronauts are moving the pole about. See main page

      نیروی جاذبه ما ه تاثیر ندارد؟

    • ناشناس

      با سلام در مورد پرچم روی ماه به این دلیل مواج است که فلزی که برای ثابت نگه داشتن پرچم استفاده شده است به صورت موج دار می باشد و به نظر میرسد که باد آن را به این حالت در آورده است در صورتی که این گونه نیست زیرا هیچ بادی روی ماه نمی وزد

  • اکبر محمدزاده

    ایجاد حساسیت و یا تاکید و انتقاد و ایراد گیری بخصوص برای کارهای علمی مناسب نیست حتی قصد کوچک کردن یا تخریب نیز جز تشویش اذهان یا انحراف مسائل علمی چیزی نیست .اما اگر با این هدف مسئله را دنبال کنیم :
    که آیافرستادن انسان به خارج از کمربند وان آلن امکان دارد؟
    آیا حتی فرستادن انسان به مدول مدار گرد ماه امکان دارد؟
    تجهیزات ما برای تامین جانی فضانورد برای رفتن به مریخ که برای سفر بی بازگشت آن داوطلب خواسته اند کفاف می دهد .
    مثلا از این جنبه بررسی کنیم که انسانهایی که راهی مریخ خواهندشدتاچه فاصله ای از زمین همچنان باما ارتباط خواهند داشت؟
    و تراژدی موضوع سفر بی بازگشت چه تاثیری در اذهان خواهد گذاشت.

  • اکبر محمدزاده

    یاد آور می شود تحلیل علمی جریانی که در ذهن بسیاری نقش بسته مفهومی در جنبه توطئه ندارد چه توطئه ای؟
    مثال :اخیرا بعد از صدو چهل سال یکی از قضایای سوبراهمانیا رامانوجان توسط ریاضیدانان حل شده است اگر ریاضیدان دنبال قضیه نباشدچطور می تواند اثبات کند
    اگر شما یکی دیگر از ۱۳۸ قضیه رامانوجان را اثبات کنید توطئه کرده اید؟
    برای کشور ما که دارد برای فرستادن انسان برنامه ریزی می کند این مباحث مفید است توطئه نیست.

  • سجاد

    از طرفی دلایل غیر قابل انکاری بیان شده مثل:
    http://www.mashreghnews.ir/fa/news/109923/%D8%A2%DB%8C%D8%A7-%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D9%88%D8%A7%D9%82%D8%B9%D8%A7-%D8%A8%D8%B1-%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%87-%D9%82%D8%AF%D9%85-%D9%86%D9%87%D8%A7%D8%AF-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%88-%D8%B9%DA%A9%D8%B3

    و

    http://waiting.ir/armstrong/%D9%85%D8%A7-%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%83%D9%8A-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D9%85-%D9%83%D9%87-%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%AF-%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D9%8A-%D9%85%D8%A7%D9%87/

    و …

    از طرفی هم پاسخ های مضحک ناسا (مثل گم شدن فیلم های آپولو! و …) شما هم که کلا” به نظر یا پاسخی نداشتین و یا …

    در هر صورت همیشه پاک کردن صورت مسئله راحت ترین کار بوده، هست و خواهد بود.
    همه چی آرومه! من چقدر خوشبختم …

  • apple

    خب با وجود این تلسکوژهای قوی که الان هستندٰ نمیشه همون مکان ها رو مجددا با تلسکوژ مشاهده کرد؟

    اثر پا یا هرچیزی بنا به نسبت نزدیکی زمین و قدرت هابل و … باید visible باشه. همون مختصات رو مجددا ببینند که آیا اثر رد پا موجود است یا پرجم در مختصات هست یا نه؟

    چرا برای از بین بردن یک تئوری توطئه باز تئوری چینی لازمه وقتی می تونی بری همون مکان حادثه رو به صورت عملی بررسی کنی؟

    منتظر پاسخ…

    • نیما

      ای آقا دوست عزیز شما هم ساده هستیا٬ این جماعت فیلم و این همه پاسخ علمی به سوالا رو انکار میکنن اونوقت میخوای با این عکسها راضی بشن. داستان کسیه که خودشو زده به خواب… و تا وقتی هم دنبال حقیقت نباشی همین آش و همی کاسه است محض رضای خدا یکیشون نمیره تو ویکپدیا ببینه چی نوشته اقا مشرق نیوز رو منبع خودش قرار داده
      ولی با این حال مدارگرد ام آر او از محلهای فرود و ردپای فضانوردا عکسایی گرفته که شاید روشنگری کنه 
      http://www.nasa.gov/mission_pages/apollo/revisited/#.UuraiHeSxIA

      باشد که دوستان نقض کنن حداقل بیکار نمونن 

  • apple

    ای آقا نیما. بخدا ساده نیستم. مطلب ها توی ایران یه جانبه نوشته می شنٰ نمیان دلایل دو طرف رو به صورت منطقی  بزارنٰ. مرسی

    لینکت خیلی خوب بود.

  • bardia

    خیلی ساده نه تنها رفتن به ماه دروغ است حتی وجود ایستگاه بین المللی فضایی هم دروغ است و ارسال کاوشگر به مریخ و سیارات و منظومه شمسی هم دروغ است با کدام فن اوری که کامپیوتر ان از یک پردازنده ماشین لباسشویی کمتر بوده این کار شده یا الان چطور انسان در معرض تششع فضایی قرار بگیرد و کشته نشود با کدام میدان محافظ مغناطیسی حتی ماهواره های انها اکثرا دروغ است چندتایی دارند انها هیچ چیز ندارند بچه های امریکایی نمیدانند کامچیوتر چیست یا مدارس انها اصلا اینترنت ندارند امریکا ای چندتایی هواچیما داره اونهم با چند زیر دریایی و ناو که از نازی ها غنیمت گرفته وگرنه چیزی نداره که رو کنه فقط هالیوود و فیلم سازی ناسا یک دفتر کوچک است که چند جاسوس انجا مشغولند سطح دانشگاههای ان پایین است این مخرفات اینترنت است که مردم با تلوزیون یا ماهواره انجا را جالب میبینند وگرنه امریکا و اروپا حداقل ۱۵۰ سال از ما عقبترند اگر ما انها را تحریم کنیم بدبخت میشوند تازه تو بازار همه نوع جنس ایرانی است فقط برند ان خارجی است به نام چین و کره که مردم بخرند وگرنه اگر مسولان فکری بکنند و برند ایرای روش بزنند بهتره و مردم باور میکنند ما بهتریم الان همین چین بیچاره گربه و سگ میخورند ما که از تمام جهان بهتریم درسته کمی سخته ولی اگر دقت کنید از انها بهتریم اروپا و اسیای شرقی و امریکا بدبختند غذای خوردن ندارند هنوز نمیدانند اب شرب چیست اکثر روستااشون برق و اب ندارند و و تلفن هم ندارند باور کنید با دود علامت میدند

    • yasin

      اولاً اینکه تئوری ساختگی بودن رفتن به ماه و حوادث ۱۱ ستامبر رو خود غربی مطرح کردن براش هم، کتاب نوشتن و مستند ساختن.
      دوما این که ما بگیم تئوری توطئه است دیگه همه چیز تموم شده و ما باید بپزیریم که انسان به ماه رفته اشتباهه.
      دلیل اوردن دلیلش رو بیاید رد کنید، نه اینکه بگید همش تئوری توطئه است.

  • بابک

    واقعا این آقای ناظمی با خود چه فکر کرده ؟

    شاید هم اصلا فکر نکرده :)))))

    به هر حال دنیا پر این آدم ها آنقدر پر که تمام دولت ها با خیال راحت افسار ملت رو به چوبی بستند و سرشان به حال و حول خودشون گرمه

  • سینا

    دمت گرم بردیا جوابت مفصل و کامل بود :)) خوشم اومد..واقعا بعضیا به خودشون زحمت نمیدن حتی ی سرچ کوچیک بکنن..نظریه های توطئه فرود بر ماه ویکی پدیا مفصل توضیح داده بخصوص قسمت (عکس هایی از مکان های فرود) که توسط کاوشگرهای متفاوت از کشورهای مختلف گرفته شده که با عکسهای ناسا کاملا مطابقت دارن. تا نشانه باشد برای شکاکان 🙂

    • هاشمی

      ویکی پدیا ؟ ویکی پدیا رو که شما هم می تونید بنویسین (یه قسمتی داره نوشته ویکی نویس شوید!)
      سایتی که نویسنده هاش معتبر نیست خیلی از مقاله هاش هم رفرنس نداره معتبر نیست!!!

  • پویا

    در مورد این قضیه باید گفت که حتی اسم تءوری توطءه هم یک توطءه است . چطور میشه این همه فکت که غالبا با سوالات علمی همراهه رو تءوری یا به قول معروف توهم توطءه دونست .
    دوستانی که دم از علم میزنن باید پاسخ بدن چطور میشه از کمربند ون الن به راحتی گذشت ؟ چطور میشه در حین پرواز آپولو شونزده یک طوفان خورشیدی مرگبار رخ میده و فصانوردا سالم برمیگردن . چطور میشه در حین فرود انسان برماه بزرگترین و با کیفیت ترین رصدخانه استرالیا مجبور میشه دستگاههای خودش رو خاموش کنه و از ارسال تصویر خودداری کنه ؟
    در مورد یازده سپتامبر مستندی هست به نام september clue که حتی برخورد هواپیما رو هم فیلمسازی میدونه . آیا باید بگیم توهم توطءه است ؟ این یعنی حقیقت رو اونجوری که رسانه میگه بپذیرید 
    این یعنی اینکه یک ساختمون رو با مقاومت صفر در نظر بگیرید و بدون هیچ نیروی خارجی در عرض هشت و نیم ثانیه بریزه ولی این درحالیه که یک رها کردن یک سیب از بالای برجها در نه و نیم ثانیه به سطح زمین میرسه .
    اگه خیلی شک دارید به گزارش کمیته حقیقت یاب واقعه مراجعه کنید که بعد هشت به کرات از این واژه استفاده کرده further investigation required . چون میدونستن هر جمله ای بگن قوانین بدیهی فیزیک و ریاضی رو بهم میریزه .
    در مورد پرچم و جای پا و ..، کار هر ماشینی هم میتونه باشه . ولی چیزق که مشکوکه همین فرود انسانه .
    نه دوست گرامی شما اهل علم نیستی . شما فقط عکس یادگاری باهاش میگیری

تمام حقوق این سایت برای © 2017 پرسش و پاسخ محفوظ است. خدمتی از کانون نگارش و ترجمه کانوت
قدرت گرفته از وردپرس فارسی