چرا با تلسکوپ می‌توانیم کهکشان‌هایی را که چندین میلیون سال نوری دورتر از ما هستند ببینیم اما نمی‌توانیم با همان تلسکوپ نزدیک‌ترین سیاره‌های فراخورشیدی یا قرص نزدیک‌ترین ستاره‌ها را ببینیم؟

پاسخ اختصاصی به کانوت:

نویسنده و مترجم آثار علمی،‌ مدرس نجوم

sculptor-wall-of-galaxies-comacluster_rowe

پاسخ پرسش شما دو بخش دارد که اولی به نور منتشر شده از اجرام مربوط است. آن‌چه از جسم می‌بینیم، نور آن است. این جسم شاید سیبی باشد در یک متری ما یا کهکشانی باشد که میلیاردها سال نوری از ما فاصله دارد. هرچه نورِ جسم شدیدتر باشد از فاصله‌ی دورتری دیده می‌شود (فرقی نمی‌کند که خود جسم، این نور را تولید کرده باشد – مثل ستاره‌ها – یا این‌که آن را بازتاب کند – مثل سیاره‌ها).

آیا شعله‌ی کبریت را می‌توانید از ۵ متری ببینید؟ از ۵۰۰ متری یا ۵۰۰۰ متری چطور؟ اما نور ماه (در  فاصله‌ی حدود ۴۰۰ هزار کیلومتری) به‌آسانی دیده می‌شود. هر کهکشان‌ از میلیاردها ستاره‌ی درخشان تشکیل شده است بنابراین درخشندگی بسیار زیادی دارد و درنتیجه بسیاری از کهکشان‌ها را می‌توانیم از فواصل خیلی دور (چند میلیون سال نوری) با تلسکوپ‌های کوچک ببینیم؛ کهکشان آندرومدا که در فاصله‌ی حدود ۲/۵ میلیون سال نوری از ما قرار دارد حتی با چشم غیرمسلح دیده می‌شود.

اما سیاره‌‌ها (به‌نسبت) نور بسیار اندکی دارند که از بازتاب کردن نور ستاره‌ی منظومه‌شان به چشم ما می‌رسد. فقط ۵ سیاره‌ی نزدیک به ما با چشم غیرمسلح به‌آسانی دیده می‌شوند. اگر سیاره‌ی مریخ را، که در آسمان بسیار درخشان است، به نواحی دوردست منظومه‌ی شمسی ببریم دیدن آن حتی با تلسکوپ بسیار دشوار خواهد شد.

بخش دوم پرسش شما به عامل دیگری مربوط می‌شود که به آن اندازه‌ی زاویه‌ای می‌گویند. هر جسم از فواصل متفاوت در اندازه‌های متفاوت دیده می‌شود. مثلاً اگر ماه به تدریج از زمین دورتر شود، اندازه‌ی آن در آسمان کوچک‌تر و کوچک‌تر خواهد شد و زمانی فرا می‌رسد که فقط به شکل نقطه‌ای درخشان دیده شود. به همین علت است که سیاره‌ها را، با وجود اندازه‌ی بزرگ‌تری که دارند، در آسمان به شکل نقطه‌هایی نورانی می‌بینیم. حتی جسم بسیار درخشان‌تری مانند خورشید اگر از ما دور شود به جایی می‌رسد که از آن فقط نقطه‌ای نورانی می‌بینیم؛ درست مانند بقیه‌ی ستاره‌های آسمان شب.

تلسکوپ‌ها نسبت به چشم انسان توان تفکیک بیشتری دارند بنابراین اگر از تلسکوپ استفاده کنیم می‌توانیم قرص سیاره‌ها را ببینیم. البته تلسکوپ‌ها هم محدودیت‌هایی دارند. تلسکوپی آن‌قدر قوی نداریم که بتواند قرص ستاره‌ها (حتی به قول شما نزدیک‌ترین ستاره) را نمایش بدهد.

تمام حقوق این سایت برای © 2018 پرسش و پاسخ محفوظ است. خدمتی از کانون نگارش و ترجمه کانوت
قدرت گرفته از وردپرس فارسی