مگر انقلاب تابستانی در اول تیر نیست پس چرا گرم‌ترین روزهای سال در مرداد است؟

پاسخ اختصاصی به کانوت:

مدرس نجوم رصدخانه آموزشی زعفرانیه تهران - عضو تحریریه ماهنامه نجوم

Annual_Average_Temperature_Map

می­‌دانیم که تغییر فصل­‌ها نتیجه­‌ی تغییر زاویه­‌ی تابش خورشید در طول یک سال است. اما روند گرم شدن و سرد شدن هوا لزوماً تابع تغییر زاویه­‌ی تابش خورشید نیست و بیشتر به نوع اقلیم آن منطقه برمی­‌گردد. شرایط آب و هوایی یک منطقه­‌ی جغرافیایی نظیر دما، رطوبت، فشار جوّ، باد، بارش و سایر مشخصه‌های هواشناسی در مدت زمان طولانی، اقلیم آن منطقه را می­‌سازند. به دانش مطالعه­‌ی اقلیم و مشخصات متوسط آب و هوایی در یک دوره­‌ی خاص اقلیم‌شناسی (Climatology) گفته می‌­شود. پس عوامل مؤثر بر اقلیم یک منطقه چیزی فراتر از صرفاً تغییر زاویه‌ی تابش خورشید در طول سال هستند. ارتفاع منطقه، وضعیت مورفولوژی و توپوگرافی منطقه، عرض جغرافیایی، نزدیکی و دوری به دریاها و آب­‌های آزاد، سطح آب زیرزمینی در منطقه، شیب دشت­‌ها در منطقه، ارتفاع بلندترین عوارض در منطقه، احتمال ابرناکی منطقه و بسیاری از عوامل دیگر در تعیین دمای آن منطقه و اینکه گرم­‌ترین و سردترین روزهای سال در آن منطقه، بیشتر بر چه ماهی منطبق شود مؤثر است.

اگر قرار بود تغییر زاویه­‌ی تابش خورشید تأثیر مستقیم بر اقلیم داشته باشد، می­‌شد نتیجه گرفت که مناطقی با عرض جغرافیایی یکسان بایستی دقیقاً وضعیت دمایی و اقلیمی مشابهی را داشته باشند، چون در روزهای مشابه از یک سال، خورشید با زاویه­­‌ی مشابهی به مناطقی با عرض جغرافیایی یکسان می­‌تابد. با در نظر گرفتن این فرضیه به شکل‌های این صفحه نگاه کنید. در اینجا می‌بینید که لزوماً تغییر عرض جغرافیایی منطقه با کیفیت اقلیم و متوسط دمای سالانه ۳۰ سال اخیر این مناطق همبستگی ندارد و عوامل متعدد و پیچیده‌ای در اقلیم‌شناسی منطقه مطرح هستند.

ClimateMap_World

از طرف دیگر اگر جدول­‌های هوا و اقلیم‌شناسی تهیه شده در ایستگاه‌های سینوپتیک هواشناسی در یک منطقه­‌ی خاص را در بازه­‌ی زمانی مثلاً سی ساله بررسی کنیم خواهیم دید که همیشه گرم­‌ترین روزهای سال در ماه امرداد و سردترین روزهای سال در ماه دی نیست (یک بار سال­‌ها پیش برای پروژه­‌ی ارزیابی زیست‌محیطی منطقه‌­ای در استان مازندران برای پرورش گونه‌­ای از ماهی، چنین بررسی اقلیم‌­شناسی را روی جداول ایستگاه‌­های سینوپتیک هواشناسی یک منطقه انجام دادم و دیدم گرم‎­ترین و سردترین یا پر بارش‌ترین و کم‌ بارش‌ترین یا سیل­‌خیز‌ترین و … روز سال در بازه‌­ی زمانی با دو تا سه ماه فاصله از هم برای یک منطقه می­‌تواند رخ دهد). از این رو شاید برای مثال بشود گفت در تهران در سال‌­های زیادی گرم‌­ترین روز سال در اواخر تیر یا اواسط امرداد رخ می‌­دهد، چون زاویه­‌ی تابش خورشید در این بازه­‌ی زمانی از سال در وضعیت به نسبت بالایی است، میزان رطوبت به کم‌ترین حالت خود می­‌رسد، وزش باد و احتمال بارش برای اقلیم تهران در این روز به کم‌ترین حد خود می‌رسد و در نتیجه­‌ی بسیاری از عوامل دیگر شرایط برای رقم خوردن گرم­‌ترین روز سال در تهران در اواخر تیر یا اواسط امرداد فراهم می‌شود.

  • ابراهيم

    با سلام وسپاس ار آقای کوکرم
    در منابع مطالعاتی دیگه این سوال به این شکل نیز پاسخ داده شده که همیشه تیر ماه در تابستان به گرمامعروف است،اما مرداد ماه (در حالت کلی ) در اغلب موارد گرم تر است واین به دلیل اینکه چند ماه خورشید با شدت به زمین تابیده وگرما در زمین ماندگار شده است وبه همین خاطر مرداد ماه می تواند گرمترین ماه سال باشد ودر بهمن ماه عکس این حالت صدق میکند.

  • Pioneer

    با نظر ابراهیم موافق هستم

تمام حقوق این سایت برای © 2017 پرسش و پاسخ محفوظ است. خدمتی از کانون نگارش و ترجمه کانوت
قدرت گرفته از وردپرس فارسی