تا حد نسبتاً خوبی انگلیسی بلدم. باید چکار کنم تا بتوانم متن‌های نجومی را ترجمه کنم؟

پاسخ اختصاصی به کانوت:

مترجم مقاله‌ها و کتاب‌های علمی

logistic translation & services wll pic5

خب البته این پرسش خیلی کلی مطرح شده ولی از آنجاکه سوال خیلی از علاقه‌مندان به علم نجوم و ترجمه است سعی می‌کنم تا جای ممکن، کامل پاسخ بدهم.

مسلماً برای خوب انجام‌دادن هر کاری علاوه بر آموزش‌دیدن در آن رشته، تمرین و تمرین و تمرین شرط اصلی است. کسی که دوست دارد کار ترجمه انجام بدهد علاوه بر تسلط به زبان انگلیسی (یا هر زبان مبدأ دیگری) باید به زبان فارسی (یا هر زبان مقصد دیگری) هم تسلط داشته باشد و همچنین باید به رشته‌ای که قرار است در آن ترجمه انجام بدهد مسلط باشد؛ اینجا نجوم و البته فیزیک مقدماتی لازم برای فهم نجوم. تحصیل در هریک از این رشته‌ها بسیار مفید است (منظورم ادبیات فارسی، ادبیات انگلیسی، مترجمی، و فیزیک است). چون تسلط شما را دست‌کم در یکی از رشته‌ها بالاتر می‌برد. ولی شاید شما هم، مانند خود من، در هیچ‌یک از این رشته‌ها تحصیلات دانشگاهی نداشته باشید. در هر صورت راه بسته نیست، به شرطی که سعی کنید دانش خودتان را در همه‌ی این زمینه‌ها تا جایی که می‌توانید بالا ببرید.Book Groups

شرکت در کلاس‌های نجوم مختلف و مطالعه‌ی منابع گوناگون نجومی دانش شما را در این زمینه بالا می‌برد. در عین حال سعی کنید سطح زبان انگلیسی‌تان (یا زبان مبدأ شما در ترجمه) را هم بالاتر ببرید؛ هرچند که این اتفاق به‌مرور و طی کار در این رشته هم خودبه‌خود می‌افتد. مطالعه‌ی منابع انگلیسی‌زبان نجومی به‌نوعی «دو نشان با یک تیر زدن» است. برای تقویت زبان فارسی تا می‌توانید کتاب بخوانید. کتاب‌های خوب؛ تألیف نویسندگان معتبر یا ترجمه‌های خوب از مترجمان سرشناس. اگر بخواهید پا را فراتر از مطالعه‌ی عادی بگذارید به شما مطالعه‌ی گلستان و بوستان سعدی، سفرنامه‌ی ناصر خسرو، و حتی تاریخ بیهقی را پیشنهاد می‌کنم. البته به اضافه‌ی ده‌ها کتاب خواندنی دیگر که شاید مجال معرفی آن‌ها اینجا نباشد. خواندن کتاب‌های کلاسیک ادبیات به غنی‌شدن ذخیره‌ی واژگان شما کمک فراوانی می‌کند. برای پرهیز از خراب‌شدن «ادبیات»‌تان به شما دو پیشنهاد می‌کنم: یک، حتی موقع ای‌میل زدن به دوستان، نوشتن پست فیس‌بوک، نوشتن پیامک و کلاً هر نوع نوشتار و گفتار غیررسمی سعی کنید درست بنویسید و درست حرف بزنید (سعی کنید این نوع ادبیات «فیس‌بوکی» را که میان جوانان در حال ریشه‌دواندن است به کار نبرید و به رواجش کمک نکنید). دو، تلویزیون دیدن را تعطیل کنید! این را جدّی می‌گویم، متأسفانه نوع ادبیاتی که در تلویزیون استفاده می‌شود بزرگ‌ترین آفت برای ادبیات فارسی است؛ نوع جمله‌بندی‌ها و عبارت‌ها و اصطلاحات غلطی که بسیار هم میان مردم رایج شده است. بگذریم…

برای ورزیده‌شدن در ترجمه بهترین راه تمرین است. اگر قصد شما یادگرفتن این فن-هنر است، سعی کنید چاپ‌شدن یا منتشرشدن مطلب‌تان را هدف قرار ندهید. سعی کنید ابتدا خودتان را به سطح قابل‌قبول برسانید. تمرین کنید، بدون اینکه کسی مطلب ترجمه‌شده‌ی شما را، در مقام خواننده‌ی عادی، بخواند. البته اگر کسی در اطراف‌تان هست که می‌تواند در بهترشدن کار به شما کمک کند، حتماً مطلب را به او بدهید تا ایرادهای کار را به شما گوشزد کند. اگر به اصل مطلبی که قبلاً ترجمه شده و در مجله‌ها یا سایت‌های معتبر منتشر شده دسترسی دارید، خیلی مفید است که سعی کنید بدون رجوع به مطلب ترجمه‌شده یک بار آن را برای خودتان ترجمه کنید و سپس کارتان را با کار منتشرشده مقایسه کنید. این همواره یکی از تمرین‌های مترجمان بزرگ بوده است. خیلی از آن‌ها به این ترتیب در کار ترجمه خبره شده‌اند؛ با ترجمه‌ی تمرینیِ کتاب‌های معتبر ترجمه‌شده و مقایسه‌ی کارشان با کار بزرگان.

برای آشنایی با اصول ترجمه  و البته نگارش – که اهمیتش از ترجمه کمتر نیست – می‌توانید به مرکز نشر دانشگاهی سر بزنید که به‌صورت منظم دوره‌های ویرایش و ترجمه برگزار می‌کند. یا مؤسسه‌های فرهنگی دیگری که ممکن است مشابه این دوره‌ها را برگزار کنند و مطمئن باشید که آموختن در محضر استادان ترجمه و ویرایش بسیار راهگشاست. البته کتاب‌های بسیاری هم در این زمینه منتشر شده‌اند که مطالعه‌شان حتماً مفید است.n00003170-b

نکته‌ی بعدی اینکه هر چقدر هم زبان خارجی شما خوب باشد، هرگز بی‌نیاز از فرهنگ لغت (دیکشنری) نیستید. درحالی‌که توصیه برای بهترشدن زبان استفاده از دیکشنری تک‌زبانه است، برای مترجم‌ شدن حتماً حتماً به دیکشنری دوزبانه‌ی خوب احتیاج دارید. به یاد داشته باشید که مترجمی که به دیکشنری مراجعه نکند، هیچی از ترجمه نمی‌داند. شما هرگز همه‌ی معانی کلمه‌ها را در ذهن ندارید. اگر خودتان را به استفاده از دیکشنری عادت ندهید، مدام واژه‌های‌تان را تکرار خواهید کرد و در بسیاری از موارد ترجمه‌تان گویا نخواهد بود زیرا به دیگر معانی هر کلمه دقتی نداشته‌اید. بنابراین، از استفاده از دیکشنری خجالت‌زده نباشید. فعلاً بهترین دیکشنری موجود در بازار فرهنگ «پویا» کار دکتر محمدرضا باطنی و همکاران ایشان از انتشارات فرهنگ معاصر است. یکی از اصول اولیه‌ی ترجمه وفاداری به متن اصلی است. این اصل در ترجمه‌ی ادبی مهم‌ترین نکته‌ای است که مترجم باید به خاطر داشته باشد. یعنی باید سعی کند واژگان نویسنده را به‌خوبی به زبان مقصد برگرداند و حتی سبک ترجمه‌اش را به سبک نویسنده نزدیک کند. گویی خود نویسنده‌ی اصلی کتاب را به زبان مقصد نوشته است. البته در رعایت‌کردن یا نکردن این قانون حتی میان مترجمان بزرگ اختلاف‌نظرهایی هست و گاه می‌بینیم که برخی مترجمان به سبک خودشان و نه سبک نویسنده‌ی اصلی ترجمه می‌کنند. به هر حال، این نکته خیلی موضوع بحث ما نیست چراکه در ترجمه متن علمی بیش از وفاداری به متن و سبک نویسنده، مفهوم بودن ترجمه شرط است. سعی کنید مطلب علمی را اول خودتان بفهمید و بعد به زبان خودتان و به ساده‌ترین شکل ممکن آن را برای مخاطب تعریف کنید. خودتان را مقید به سبک و واژگان نکنید تا متن ترجمه‌شده روان و قابل‌فهم از کار درآید.

به‌جز فرهنگ پویا که اشاره کردم، چند کتاب راهنما و مرجع هم وجود دارند که خوب است داشته باشید و حین ترجمه و ویرایش نهایی مطلب‌تان به آن‌ها مراجعه کنید. حتی اگر در اوقات فراغت سعی کنید نکته‌های دو یا سه کتاب اول را بخوانید و آویز‌ه‌ی گوش‌تان کنید، خیلی به بهترشدن کارتان کمک کرده‌اید. این کتاب‌ها به این قرارند:

غلط ننویسیم، استاد ابوالحسن نجفی، مرکز نشر دانشگاهی

نکته‌های ویرایش، علی صلح‌جو، نشر مرکز

به زبان آدمیزاد، رضا بهاری، مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور

فرهنگ املایی خط فارسی، دکتر علی‌اشرف صادقی و زهرا زندی مقدم، فرهنگستان زبان و ادب فارسی

فرهنگ تلفظ نام‌های خاص، فریبرز مجیدی، فرهنگ معاصر

برای پیداکردن معادل واژه‌ها و اصطلاحات نجومی فعلاً بهترین منبع «فرهنگ اخترشناسی» تألیف مهرداد سرمدی از انتشارات فرهنگ معاصر است. ماهنامه‌ی نجوم هم واژه‌نامه‌ی کامل‌تری کار تحریریه‌ی سابق مجله را در دست تدوین دارد که در آینده چاپ می‌شود. نکته‌ی آخر این‌که ترجمه کار طاقت‌فرسا و دشواری است. رسیدن به جمله‌های مناسب و درست و زیبا وقت‌گیر و انرژی‌گیر است. البته اگر مثل من عاشق این کار باشید، پایان کار به شما انرژی فراوانی می‌دهد و هربار از خواندن مطلبی که خودتان ترجمه کرده‌اید لذت فراوانی می‌برید. امیدوارم در این راه ثابت‌قدم و موفق باشید.

افزونه‌ی کانوت:

1978-964-185-276-61040c6a8451c938d0d4e711eee893844

BOOK2502912

a24901fc24d4a44f3666c655c58a553ee83d9efe9c9abb93b5c482c1a28319d91c0965ec4fd32833

  • امیررضا کامکار

    واقعا عالی بود. مرسی.

  • مرتضی صومی

    بسیار عالی و زیبا بود. نکاتی که نیاز بود، گفته شد.

تمام حقوق این سایت برای © 2018 پرسش و پاسخ محفوظ است. خدمتی از کانون نگارش و ترجمه کانوت
قدرت گرفته از وردپرس فارسی