آیا در تابستان زمین به خورشید نزدیک‌تر است؟

پاسخ اختصاصی به کانوت:

مدرس نجوم رصدخانه آموزشی زعفرانیه تهران - عضو تحریریه ماهنامه نجوم

بیشتر مردم فکر می‌کنند در تابستان زمین به خورشید نزدیک‌تر است و از این رو علت گرم و سرد شدن هوا در طول سال را به دور و نزدیک شدن زمین از خورشید نسبت می‌دهند.

این فرض می‌توانست وقتی صحیح باشد که در فصل تابستان تمام قاره‌های زمین تابستان را تجربه کند. می‌دانید که وقتی ما در ایران که در نیم‌کره‌ی شمالی زمین ساکن هستیم فصل تابستان را سپری می‌کنیم، مردم نیم‌کره‌ی جنوبی زمین مثل ساکنان کشورهای استرالیا و برزیل و آفریقای جنوبی، فصل زمستان را تجربه می‌کنند و برعکس وقتی زمستان به ایران می‌رسد آن‌ها طعم گرمای تابستان را می‌چشند. بنابراین وقتی این پرسش را مطرح می‌کنیم که «آیا در تابستان زمین به خورشید نزدیک‌تر است؟» باید مشخص کنیم منظورمان تابستان نیم‌کره‌ی شمالی است یا جنوبی!

نکته‌ی جالب این‌جا است که در حال حاضر زمین در تابستا­­ن‌های نیم‌کره‌ی شمالی از خورشید دورتر و در زمستان­‌های نیم‌کر­ه‌ی شمالی به خورشید نزدیک‌تر است!! به عبارت دیگر شاید صحیح‌تر باشد که بگوییم در روزگار ما، وقتی نوبت تابستان نیم‌کره‌ی جنوبی زمین می‌رسد، زمین به خورشید نزدیک‌تر می‌شود. مثلاً امسال (سال ۱۳۹۱ هجری خورشیدی) زمین در روز ۱۵ تیر به دورترین فاصله از خورشید رسید و در این حالت ۱۵۲۰۹۲۴۲۵ کیلومتر از خورشید فاصله گرفت. در حالی‌که در ۱۳ دی همین سال در نزدیک‌ترین فاصله از خورشید قرار گرفت و در این زمان فاصله‌اش به ۱۴۷۰۹۸۱۶۱ کیلومتری از خورشید رسید.

پس می‌بینید آن‌چه باعث تفاوت فصول می‌شود ارتباطی با دوری و نزدیکی از خورشید ندارد.

علت پیدایش فصول بر می‌گردد به انحراف محور قطبین زمین از راستای قائم که حدود ۲۳/۵ درجه است و سبب می‌شود که در گردش زمین به دور خورشید در طول یک سال، تغییر زاویه‌ای در تابش خورشید نسبت به مناطق مختلف زمین به وجود بیاید. همین موجب به وجود آمدن تفاوت دمایی و تفاوت در میزان بارش باران و نهایتاً دگرگونی فصل‌ها می‌شود.

  • مسعود

    این تصور مردم خیلی اشتباه نیست!
    البته این که تغییر فصول در نتیجه انحراف ۲۳/۵ محور قطبی زمین می باشد امری بدیهیست اما در این میان نکته ای ظریف وجود دارد که تا حدی بر آن تصور غلط مردم رنگ واقعیت میپوشاند .
    برای استناد به صحت این مطلب توجه دوستان رو به این واقعییت معطوف می کنم که زمستان های نیم کره جنوبی سردتر از زمستان های نیم کره شمالی میباشد و دلیل آن نیز همان دورتر بودن از خورشید می باشد ، مدار زمین یک بیضی بسیار شبیه به دایره می باشد (خروج از مرکز کم) و هنگامی که زمین در مدار خود به آنسوی کانون دوم مدار بیضی خود میرسد در واقع از خورشید دور گشته و همین دور شدن باعث کاهش دما میشود که زمستان سرد تری برای نیم کره جنوبی به همراه دارد !
    در سیاره مریخ نیز همین مسئله به شکلی گسترده تر به چشم میخورد چراکه مدار سیاره مریخ به نسبت زمین دارای خروج از مرکز بزرگتری بوده و بیشتر به شکل بیضی نزدیک است و اختلاف آپوچی و پریچی در مدارش نسبت به خورشید بسیار بیشتر از زمین نسبت به خورشید است و به همین علت تابستان نیم کره جنوبی مریخ بسیار گرم تر از تابستان نیم کره شمالی آن است.
    (منبع بخش مربوط به مریخ : بر گرفته از کتاب نجوم به زبان ساده «نسخه ویرایش جدید کتاب» ، صفحه ۳۱۰ ، بخش “ث”)

    • کوشا

      با سلام
      واللا من متاسفانه نجومی نیسم ولی بر اساس آنچه آقای کورکی گفتن هیچ ارتباطی بین فاصله و دما وجود نداره. اینکه زاویه زمین نسبت به خورشید عامل اصلی فصل هایند قبول ولی اینکه تغییر یه فاصله حدود ۵ میلیون کیلومتر هیچ تاثیری که حتی تاثیر برعکس داشته باشه توضیح بیشتری میخواد . لطفا هر کی میتونه بگه. ممنونم. چون یکی از آقایون هم گفتن  مثلا مدار مریخ بیشتر بیضویه و در فواصل بیشتر مریخ سردتر است . فک کنم آقای ابراهیم گفته بودن که در تعارض با مطلب بسیار خوب شماس. متشکرم.

  • محمد

    با سلام. یک سوال داشتم کمی در اینترنت جستجو کردم ولی به نتیجه این نرسیدم
    می‌خواستم بدونم چرا در تابستان خورشید از دید ناظری که روی زمین است  ارتفاع بیشتری نسبت به خورشید در زمستان دارد؟ 

    • ابراهيم

      در تابستان خورشید بصورت عمود بالای سر یک ناظر زمینی دیده می شود ودر زمستان بصورت مایل وشاید این دلیلی باشد که ما در تابستان خورشید را با ارتفاع بیشتری حس کنیم

      • بهنام س

        ابراهیم جان خورشید برای کسانی که بالاتر از عرض جغرافیایی ۲۳٫۳ درجه زندگی می کنند از جمله ما ایرانیان، هیچگاه به بالای سر (ارتفاع ۹۰ درجه) نمیرسد. گرچه در انقلاب تابستانی به بالاترین ارتفاع خود می رسد، که این ارتفاع بسته به عرض جغرافیایی دارد برای شخصی در عرض ۳۵ درجه جداکثر به ارتفاع ۷۸ درجه می رسد.

  • دانیال

    چرا سیارات به یکدیگر برخورد نمی کنند؟

    • حسین ایزدپوری

      چون هرسیارهای در مدار خود درحال گردش به دور خورشید است وفاصله این مدارها از خورشید با هم متفاوت است اگر هم فرض کنیم دو یا چند سیاره دریک مدار باشند باید سرعت گردش انها به دور خورشید متفاوت باشند تا به یکدیگر برخورد کنند

      • سحر

        با سلام
        اگه دو سیاره در یک مدار دارای دو سرعت متفاوت باشن بالاخره یه روزی به هم برخور. میکنن،چون کمی سرعت سیارک الف باعث میشه که سیارک ب بهش برسه ، 
        پس دو سیاره در یک مدار باید دارای سرعت یکسان باشن در اینصورت هیچگاه بهم برخورد نمیکنن
        ولی چیزی که کلا خیلی مشهود است قدرت خداوند هست که لااله الا الله

  • محسن

    سلام ببخشیدیک سوال داشتم فقط خواهش می کنم زود جوابم رابدهید می خواستم بپرسم که میدونم که فاصله ی زمین باخورشیددرزمستان کمترازتابستان است پس چرابا این که درزمستان فاصله کمتراست زمین سرد است

  • mahsa

    مرررررسی بابت مطالب زیباتون خیلی قششششننننگگگگ توضیح داده

  • فریبا

    سلام و خداقوت؛خواستم ازآقای کوکرم و سایر دوستان تشکر کنم چون سوالات بچه هارو خیلی واضح جواب میدند؛ حتی کسانی که اطلاعات زیادی بخوبی متوجه میشوند.

  • مهدی16

    سلام…
    واقعاً لذت بردم که این مطلب رو انقدر ساده و زیبا توصیف کردین… با تشکر

  • مهدی16

    ببخشید، یه سوالی…
    چرا مسیر چرخش زمین به دور خورشی بیضوی هست و دایره نیست، و چطور در بین سالها مختلف این مسیر تغییر نمی کند؟؟؟

  • rose

    مطالب بسیار جالب بود مخصوصا توضیحات جناب آقای کوکرم باسپاس از ایشان و دیگر دوستان

  • اکبر محمدزاده

    براساس گاهشماری جلالی یا تقویم ایرانیان مدت زمان ماههای بهار و تابستان ۳۱روز و پائیز و زمستان بجز اسفند ۳۰روز می باشد.
    یک دلیل اصلی این اختلاف برمی گردد به مدت زمانی که زمین سمت کانون دورتر مدار خودرا حول خورشید طی می کند
    بر اساس قانون دوم کپلر در هر مدت زمان تابستانی زمین مساحت مشابه ای را در مدت زمان یا هرماه زمستانی جاروب می کند .
    ایرانیان قدیم مدت پائیز و زمستان و همچنین بهار و تابستان را طوری تنظیم کرده اند که انقلابین و اعتدالین دقیقا به ترتیب در تیر و شب یلدا (که در آستانه آن قرار داریم )و نوروز و اول پائیز در نقطه اعتدال باشد-یلدا مبارک-
    این امر دقت فوق العاده گاهشماری ایرانیان را نشان می دهد.

  • یگانه میرآفتاب

    سلام

    بسیار عالی!این پاسخ،پاسخی قانع کننده و صریحی است برای توضیح این سوال شایع برای عموم مردم به زبان ساده.فقط سوالی اینجا مطرح می شود چرا میزان فاصله که به دلیل همان انحرافِ ۲۳٫۵ زمین است هرسال کمتر می شود؟(برای مثال;در ۱۴ دی ماه امسال(۱۳۹۲) به ۱۴۷۱۰۴۷۸۱میلیون کیلومتری خواهد رسید ولی در سال گذشته زمین در فاصله ۱۴۷۰۹۸۱۶۱ میلیون کیلومتری به فاصله ی حضیض خورشیدی اش رسید)
    و این مقدار فاصله را چگونه و آیا با استفاده از متغیر هایی که در گاهشماری به کار می رود مثل دلتا تی هم دخالت دارد؟

  • علی

    با سلام و عرض ادب سوال : آیا شما میدانید عمر ( سن ) خورشید چند سال است؟ آیا این احتمال وجود دارد که روزی عمر این ستاره نیز به پایان برسد ؟ در آن صورت آیا خانه ما زمین نیز خواهد مرد؟

    • مسعود

      من خیلی اتفاقی اومدم به این سایت.بله علی آقا.دانشمندان تخمین میزنن که خورشید ما حدود ۱۵ میلیارد سال عمر میکنه.البته الان حدود ۵ میلیارد سال ازش گذشته.بعد این ۱۵ میلیارد سال قبل اینکه خورشید تبدیل به یه کوتوله سفید بشه به یه غول قرمز تبدیل میشه و منبسط میشه.در این مرحله حتی اگه لایه بیرونی خورشید زمین رو نبلعه انقدر به زمین نزدیک میشه که سطح زمین رو برشته میکنه و اگه تا اون موقع حیاتی روی زمین وجود داشته باشه به احتمال قریب به یقین از بین میره.البته باز اگه بر فرض محال چیزی بتونه از این باربیکیو جون سالم به در ببره بعد این مرحله خورشید تبدیل به یه کوتوله سفید میشه و اون موقع سطح زمین سرد میشه و این دفعه هرچی روش باشه از شدت سرما یخ میزنه!! خداروشکر که ما اون موقع نیستیم 🙂

تمام حقوق این سایت برای © 2017 پرسش و پاسخ محفوظ است. خدمتی از کانون نگارش و ترجمه کانوت
قدرت گرفته از وردپرس فارسی