آیا از کهکشان آندرومدا می‌توان راه شیری را با چشم غیر مسلح دید؟

پاسخ اختصاصی به کانوت:

روزنامه‌نگار و مدرس نجوم

عکس از: محمد طه قوچکانلو

عکس از: محمد طه قوچکانلو

هرچند کهکشان آندرومدا بزرگ‌ترین کهکشان گروه محلی محسوب می‌شود، اما از آنجا که هر دو کهکشان راه شیری و آندرومدا بسیار بزرگ هستند و همچنین فاصله‌‌ی نزدیک آنها از یکدیگر، انتظار داریم کیفیت و درخشندگی ظاهری در هر دو سوی یکسان باشد. یعنی همان‌طور که از زمین (کهکشان راه شیری)، آندرومدا از قدر ۳/۴ و با چشم غیر مسلح می‌بینیم، از کهکشان آندرومدا هم، راه شیری را با چشم غیر مسلح ببینیم.

اما اینکه راه شیری چه مقدار پرنورتر دیده‌ می‌شود یا کم‌نورتر، باید نگاه دقیق‌تری به موضوع داشته باشیم. مجموعه عواملی که در قدر ظاهری کهکشان (و حتی سایر اجرام) از  دید ناظر تاثیر دارد، می‌توان به فاصله‌ی کهکشان تا ناظر، مجموع درخشندگی کهکشان، زاویه‌ دید ناظر در فضا و وضعیت زاویه انحراف صفحه‌ی کهکشان از دید ناظر، ابعاد کهکشان و حتی به شکل ظاهری کهکشان و… اشاره کرد.

همان طور که گفته شد آنچه باعث شده تا ناظر زمینی کهکشان آندرومدا را با چشم غیر مسلح ببیند، فاصله‌ی بسیار نزدیک کهکشان آندرومدا از ما و به عبارتی فاصله‌ی بسیار نزدیک دو کهکشان از یکدیگر است (۲/۵ میلیون سال نوری). حتی سایر کهکشان‌های گروه محلی همچون کهکشان مثلث، ابرهای ماژلانی و… نیز به واسطه‌ی همین نزدیکی به ما، با چشم غیر مسلح دیده می‌شوند.

البته این نکته را هم نباید فراموش کنیم که با توجه به ابعاد بزرگ کهکشان‌ها، مکان ناظر در کهکشان آندرومدا کجا در نظر بگیریم؟ در هر حال به نظر می‌رسد در هر جای کهکشان آندرومدا قرار بگیریم، راه شیری با چشم غیر مسلح دیده می‌شود. اما طبیعی است که اگر در لبه‌ی داخلی و نزدیک به راه شیری قرار بگیریم، راه شیری پر نورتر از وقتی است که در آن سوی مرکز کهکشان آندرومدا و در لبه‌ی بیرونی قرار بگیریم.

از سوی دیگر درست است که ابعاد هر دو کهکشان بسیار بزرگ است. اما کهکشان راه شیری ابعادی در حدود ۱۰۰ هزار سال نوری دارد و آندرومدا نیز هرچند تا پیش از این ابعاد آن را  کمی بیشتر از ابعاد راه شیری در نظر می‌گرفتند، طبق جدیدترین برآوردها آندرومدا ابعادی در حدود ۲۲۰ هزار سال نوری دارد. یعنی در حدود دو برابر ابعاد راه شیری؛ در نتیجه به نظر می‌رسد اگر در آندرومدا باشیم، با توجه به ابعاد کوچک‌تر راه شیری، باید آن را کم‌نورتر ببینیم.

از طرفی دانشمندان پیش‌بینی می‌کنند که در کهکشان آندرومدا در حدود هزار میلیارد ستاره (یک ضرب در ۱۰ به توان ۱۲) وجود داشته باشد. اما در مقابل کهکشان راه شیری ۲/۵ برابر کمتر و در حدود ۴۰۰ میلیارد ستاره (چهار ضرب در ۱۰ به توان ۱۱) در خود جای داده است. در نتیجه دانشمندان پیش‌بینی‌ می‌کنند، درخشندگی آندرومدا در مقایسه با کهکشان راه شیری در حدود ۲۵ درصد بیشتر باشد. این درخشندگی زیاد آندرومدا به ابعاد بزرگ هسته کهکشان و تراکم زیاد ستاره‌ها در هسته کهکشان آندرومدا نسبت به کهکشان راه شیری نیز برمی‌گردد.

messier M104

برای نمونه و درک بهتر کهکشان کلاه‌ مکزیکی (M104) را که از کهکشان‌های بسیار بزرگ عالم است و در فاصله‌ی حدود ۳۰ میلیون سال نوری از ما قرار دارد، در نظر بگیرید. این کهکشان از دید ناظر زمینی، کهکشان از لبه دیده می‌شود و عملا ابهت و بزرگی کهکشان چندان خودنمایی نمی‌کند. در مقابل، صفحه‌ی کهکشان دیگری همچون کهکشان (M74) که آن هم فاصله‌ی ۳۰ میلیون سال نوری از ما دارد، از دید ناظر زمینی کاملاً از روبرو دیده می‌شود و واضح است در این وضعیت باید نور بیشتری از کهکشان به ناظر می‌رسد. اما نتیجه‌ برعکس است. درخشندگی زیاد کهکشان کلاه مکزیکی باعث شده تا در حدود ۶ – ۵ برابر (دو واحد قدر ظاهری) درخشان‌تر از کهکشان M74 در آسمان دیده شود.

Messier_74

  • چنین پاسخ‌های مناسبی، آدم را به خواندن تهییج می‌کند.

  • ا.ح. عباسی

    تشکر فراوان از شما

تمام حقوق این سایت برای © 2017 پرسش و پاسخ محفوظ است. خدمتی از کانون نگارش و ترجمه کانوت
قدرت گرفته از وردپرس فارسی