آیا در جست‌وجو برای یافتن حیات برون‌زمینی فقط به دنبال موجوداتی می‌گردیم که با اکسیژن زنده‌اند، یا این‌که انتظار انواع دیگر موجودات را هم داریم؟

پاسخ اختصاصی به کانوت:

روزنامه‌نگار علمی - مترجم کتاب‌های علمی از جمله راهنمای عملی اخترشناسی

این سوال به طور کلی‌تری مسأله‌ی مهم دیگری را مطرح می‌کند و آن چیستی حیات است. اگر بخواهیم دنبال حیات بگردیم باید بدانیم حیات دقیقاً چیست و در چه فضایی و در چه قالب هایی می‌تواند خود را نشان دهد. تا امروز ما حتی یک میکروب را بیرون از فضای زمین پیدا نکرده‌ایم و زمین تنها جایی است که تاکنون می‌دانیم میزبان حیات است. البته اکثر دانشمندان معتقدند پراکندگی سیارات در عالم آن قدر زیاد است که عواملی که باعث به وجود آمدن شرایط حیات روی زمین شده باشند می‌توانند بارها و بارها در نقاط دیگر کهکشان هم تکرار شوند. اما تاکنون ما تنها زمین را به عنوان میزبان حیات می‌شناسیم و برداشت ما از حیات مبتنی بر دانش ما از نمونه‌های آشنای حیات است.

گونه‌های چندسلولی که بدون اکسیژن زندگی و تولیدمثل می‌کنند

علت اهمیت اکسیژن برای اکثر موجودات زنده زمینی این است که حیات ناچار بوده در شرایط زمین و متناسب با اتمسفر آن توسعه و تکامل پیدا کند. نمونه‌هایی از حیات اکستروموفیل یا سخت دوست روی زمین وجود دارند که مستقل از اکسیژن زندگی می‌کنند اکثر این موارد در حدود حیات تک سلولی هستند اما در سال ۲۰۱۰ زیست شناسان چند گونه موجود زنده‌ی چند سلولی پیدا کردند که در زیر لایه‌های رسوبی نمکی و بدون استفاده از اکسیژن زندگی و تولید مثل می‌کرد (تصویر ضمیمه را ببینید). بنابراین روی زمین هم همه‌ی اشکال حیات وابسته به اکسیژن نیست. آن‌چه در جست‌وجوی حیات بیش از اکسیژن اهمیت دارد وجود یک مایع (در مورد زمین آب) و برای حیات پرسلولی، عنصری مانند کربن است که قابلیت پیوندهای طولانی را داشته باشد. 

روی زمین این دو پارامتر اصلی آب و کربن هستند و البته ممکن است بتوانید جایگزین‌هایی را برای جاهای دیگر در نظر بگیرید اما واقعیت این است که با توجه به شناخت اندکی که ما از حیات داریم برای ما پیدا کردن حیات در جا و شرایطی مشابه زمین آسان‌تر است. ما می‌دانیم در روی زمین در مجاورت آب و بر مبنای کربن حیات وجود دارد بنابراین اگر در جای دیگری چنین شرایطی برقرار باشد، امکان وجود حیات (حداقل به شکلی که ما می شناسیم) افزایش می‌یابد. ممکن است در جایی بسیار متفاوت از زمین نوعی ناشناخته از حیات وجود داشته باشد اما در این صورت اولاً بازه‌ی جست‌وجوی ما بسیار وسیع می‌شود و در ثانی نمی‌دانیم باید دنبال چه چیزی بگردیم. به همین دلیل محققان تلاش دارند تا مکان‌هایی را پیدا کنند که شرایط وجود حیات با آن‌چه از زمین می‌شناسند نزدیک‌تر باشد. در منظومه‌ی شمسی مریخ و قمرهای یوروپا و انسلادوس و در خارج از منظومه سیارات فراخورشیدی که در شرایطی مشابه زمین ما (از نظر اندازه و مشخصات مداری) قرار دارند شانس های بهتری به شمار می روند.

  • جاوید

    با سلام

    ؛ خیر !!! هیچ الزامی وجود ندارد که شکل حیات را منحصر به حیات زمینی بدانیم! حتی در خود کره زمین هم موجوداتی یافت شده اند که در شرایطی خاص و نا متعارف ، به حیات خود ادامه می دهند!!! مانند موجودات میکروسکپی یا حتی حشرات عجیبی که در اعماق دره های آتشفشانی و چشمه های گوگردی کشف شده اند یا در اعماق اقیانوسها با آن فشار آب کوبنده و غیر قابل تصور و محیط ظلمانی که هرگز نور خورشید را بخود ندیده است ! وقتی در زمین ناظر چنین موجوداتی هستیم ، در سایر سیارات عالم نیز ، کشف چنین موجوداتی چندان دور از ذهن بنظر نمی رسد!
    چه بسا موجودات فرا زمینی سیارات و اجرام سماوی ، در شرایطی کاملا نا متعارف زندگی نمایند. مانند دماهای بسیار بالا یا بر عکس درجه برودتهای بسیار پایین. و آنچه که برای ما مایه حیات است ، برای آنها مایه نابودی باشد و بالعکس.
    چه بسا سطح گداخته و فضای داغ و جو اسیدی سیاره ناهید ، اقلیم بسیار مناسبی باشد برای پیدایش یه حیات عجیب و متناسب با ساختار موجودات سیاره زهره! ( فیلم بیگانه را دیده اید؟!!!) لطفا نگویید اون فقط یک فیلم بود! چرا که از لحاظ منطقی ، چیزی که محال عقلی نباشد ، وقوعش قابل تصور و جایز است.

  • محمد

    سلام
    فضا بسیار بزرگ است . بطوری که میتوان نسبت کره ی زمین به فضا را مانند نسبت ۰ به بینهایت دانست.
    حالا چه دلیلی وجود دارد که تنها در کره زمین حیات وجود داشته باشد؟
    فضا با حجم زیاد خود میتواند هزاران موجود زنده ( حتی هوشمند داشته باشد)
    منظومه ی شمسی از غبار های بین ستاره ای بوجود امده است.
    حالا ممکن است میلیارد ها سیاره وجود داشته باشد که زیست به گونه ای در ان ایجاد شده است.

تمام حقوق این سایت برای © 2018 پرسش و پاسخ محفوظ است. خدمتی از کانون نگارش و ترجمه کانوت
قدرت گرفته از وردپرس فارسی